Комрон Мирзо
Бобурнинг ўғли, Қандаҳор ва Кобул ҳокими, бобурий шаҳзода ва туркий ҳамда форсий шеърлар муаллифи; Ҳумоюн билан курашда енгилиб, кўр қилинган ва Маккада вафот этган.
Биография
Комрон Мирзо — Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг ўғли, Ҳумоюннинг ўгай укаси. Тахминан 1509-йилда туғилган (Ўзбекистон манбалари Аграни, Iranica ва Википедия Кобулни кўрсатади; онаси Гулруҳ бегим). Адабиёт, ҳарбий ва давлат ишларини аввал отасидан, сўнгра даврининг уламолари ва давлат арбобларидан ўрганган.
Бобур ҳаётлигидаёқ Қандаҳор ва Кобул ҳокими бўлган. Бобур вафотидан кейин Ҳумоюн Панжоб ва Ҳинд дарёси воҳасини ҳам унга топширди. 1540-йилда Шер Шоҳ Сурий бобурийларни сиқиб чиқаргач, Комрон Ҳиндистонни тарк этди ва Кобулда мустақил ҳукмдор каби иш тутди: ўз номига хутба ўқитди, танга зарб қилдирди, саройига шоир, олим ва ҳунармандларни тўплади.
1545-йилда Ҳумоюн Эрон ёрдамида Кобул ва Қандаҳорни эгаллади; Комрон енгилиб асир тушди. Кечирилган бўлса-да, у яна укалари билан иттифоқ тузиб акасига қарши чиқди ва 1550-йилда яна мағлуб бўлди. 1553-йилда гаккарлар бошлиғи уни Ҳумоюнга топширди; Ҳумоюн жонини сақлаб қолди, лекин кўрликка маҳкум этди. Сўнгра Ҳижозга юборилган Комрон Маккада яшади ва 1557-йилда (манбаларда 16 ёки 18 октябр) шу ерда вафот этди.
Комроннинг девони уч қўлёзмада сақланган: туркий шеърлар 1114 мисра (ғазал, фард, рубоий, қитъа, маснавий ва таркиббанд жанрларида; жами 40 ғазал, 21 фард, 26 рубоий), дарий тилдагилар эса 346 мисра. Iranica уни укалари орасида энг яхши шоир деб атайди.
Ҳаёт йўли
- 1509Туғилиши
Бобурнинг ўғли сифатида тахминан шу йили туғилган
- 1522Қандаҳор ва Кобул ҳокими
Ота ҳаётлигида Қандаҳор ва Кобул бошқаруви унга топширилган
- 1530Панжоб
Бобур вафотидан кейин Ҳумоюн унга Панжоб ва Ҳинд воҳасини қўшиб берди
- 1540Кобулда мустақил ҳукмдор
Шер Шоҳ ғалабасидан сўнг Кобулда ўз номига хутба ва танга чиқарди
- 1545Мағлубият
Ҳумоюн Кобул ва Қандаҳорни эгаллади, Комрон асир тушди
- 1553Кўр қилиниши
Гаккарлар томонидан топширилгач, Ҳумоюн буйруғи билан кўр қилинди
- 1557Вафоти
Маккада вафот этди
Асарлари
- Девон
Туркий (1114 мисра) ва дарий (346 мисра) шеърлар тўплами; уч қўлёзма сақланган