Madali hofiz
Farg'ona vodiysining an'anaviy ashula ijrochisi, Marg'ilon ijrochilik maktabi vakili; «Abdurahmonbegi» turkumi va yalla yo'lining tarqatuvchisi sifatida tanilgan.
- Faoliyat:
- Xonanda, Kompozitor, Xalq qo'shiqchisi
- Taxallusi:
- Noyob
- Tug'ilgan:
- 1867 — 1930
- Tug'ilgan joy:
- Shahrixon tumani, Andijon viloyati
- Otasi:
- Rahmatillo qori
- Farzandlar:
- Mamasiddiq Madaliyev
Biografiya
Madali hofiz (to'liq nomi Madali Hofiz Rahmatillo o'g'li, 1867–1930) Farg'ona vodiysining an'anaviy ashula ijrochisi, Marg'ilon ijrochilik maktabining vakillaridan biri. U Shahrixonda, hunarmand oilasida tug'ilgan. Otasi Rahmatillo qori diniy ilmlarni puxta bilishi bilan shahar ahliga tanilgan.
Yigit otasidan hunarni o'rgangan, ammo ish chog'ida ashula aytar edi. Uning ovozini tanburchi hofiz Nurohun eshitib, shogirdlikka olgan. Madali ashula va cholg'u ijrosini undan o'rgangan, Oraziy va Hayratiy g'azallariga ashulalar ijod qilgan. Vodiy hofizlari bilan yaqinlashish uchun Andijondagi san'atkorlar yig'inlariga borgan, ular orasida Marg'ilon, Qo'qon, Toshkent hofizlari bo'lgan.
Keyinchalik Marg'ilonga ko'chib, shu yerda oila qurgan va umrining ijodiy jihatdan eng barakali davrini o'tkazgan. Muqimiy, Zavqiy, Hazin, Pisandiy, Rojiy g'azallariga ashula va yallalar yaratgan; Muqimiy g'azallari bilan aytiladigan «Abdurahmonbegi» ashulalar turkumi bugungi kungacha ijro etiladi.
Madali hofiz «Chormaqom» ijrochisi sifatida ham tanilgan, farg'ona-toshkent maqom yo'llarini — bayot, dugoh, chorgoh, shahnozi-gulyor — mukammal bilgan. «Qalandar», «Tanovar» kabi kuy-ashulalarni yig'ib, o'zi ijro etgan va shogirdlariga o'rgatgan. O'zbek ashula san'atida alohida shakl hisoblangan yalla yo'lini keng yoygan; tadqiqotchi Turg'un Alimatov keltirgan ma'lumotga ko'ra, Mamatbuva Sattorov, Bolta hofiz Rajabov kabi ustalar undan ko'p yallalarni o'rgangan. «Shashmaqom»ning «Buzruk» maqomiga mansub «Savti Sarvinoz» va «Segoh» shu'balari muallifi sifatida uning nomi «O'zbek xalq musiqasi» to'plamida tilga olinadi. Shogirdi Mulla To'ychi To'shmuhammedov Hislat she'riga yozilgan «Armug'oni Hislat» ashulasini ustoziga tuhfa qilgan.
1912-yilda «Robert Kens» firmasi ekspeditsiyasi «Abdurahmonbegi» ashulasini plastinkaga yozib olgan. Madali hofiz 63 yoshida Marg'ilonda vafot etgan va vasiyatiga ko'ra Xo'jamahoz qabristoniga dafn etilgan. O'g'li Mamasiddiq Madaliyev bastakor bo'lgan; xalq orasida hofiz «Noyob» laqabi bilan ham tilga olingan.
Hayot yo'li
- 1867Tug'ilgan
Shahrixonda, Rahmatillo qori oilasida tug'ilgan.
- Nurohun shogirdi
Tanburchi hofiz Nurohundan ashula va cholg'u ijrosini o'rgangan.
- Andijonda san'atkorlar yig'inlari
Vodiy hofizlari bilan uchrashib, ijrochilik mahoratini oshirgan.
- Marg'ilonga ko'chish
Marg'ilonda oila qurgan, ijodiy faoliyatining eng barakali davri shu yerda o'tgan.
- Ashula va yallalar
Muqimiy, Zavqiy, Hazin, Pisandiy, Rojiy g'azallariga ashula va yallalar yaratgan; «Abdurahmonbegi» turkumi shu davrga mansub.
- 1912Grammofon yozuvi
«Robert Kens» firmasi ekspeditsiyasi «Abdurahmonbegi» ashulasini plastinkaga yozgan.
- 1930Vafoti
63 yoshida Marg'ilonda vafot etgan, Xo'jamahoz qabristoniga dafn qilingan.
Qo'shiqlar
| # | Qo'shiq | Tinglash |
|---|---|---|
| 1 | Abdurahmonbegi (Muqimiy g'azallariga ashulalar turkumi) | |
| 2 | Savti Sarvinoz («Buzruk» maqomi shu'basi) | |
| 3 | Segoh («Buzruk» maqomi shu'basi) | |
| 4 | Qalandar (ijro yo'li) | |
| 5 | Tanovar (ijro yo'li) |
Meros
Marg'ilon ijrochilik maktabining yirik vakili; yalla yo'lini yoygan, farg'ona-toshkent maqom va ashula an'analarini shogirdlariga yetkazgan. «Abdurahmonbegi» ashulalar turkumi bugun ham ijro etiladi.
Davr: XIX asr oxiri – XX asr boshlari- «Abdurahmonbegi»ning grammofon yozuvi (1912)