Qo'qonlik shoir va ma'rifatparvar; yangi usul maktabi, «Ma'rifat» kutubxonasi va nashriyotini tashkil etgan, darsliklar tuzgan, «Jumboq majmuasi» muallifi.
Biografiya
Mirzo Ho'qandiy — Qo'qonlik shoir va ma'rifatparvar, yangi usul maktabi, kutubxona va nashriyot tashkilotchisi. Asl ismi Xayrullaxon, otasining ismi Said Nosir, Mirzo esa taxallus sifatida qo'llangan. U 1880-yilda Qo'qonda tug'ilib, 1943-yilda Toshkentda vafot etgan.
Dastlabki bilimni Qo'qon madrasasida olgan; she'riyat, husnixat va muammo (topishmoqli she'r) san'atidan Sulaymonquli Rojiydan saboq olgan.
1910-yilda yangi usuldagi maktab ochib, o'zi ham o'qituvchilik qilgan. 1912-yildan shu maktab huzurida «Ma'rifat» nomli kutubxona va nashriyot yo'lga qo'yilgan. Maktab ehtiyoji uchun chet tilidan darsliklarni tarjima qilib, nashrga tayyorlagan — «Tuhfat ul-atfol», «Turki avvali ilm» va «Rahbari alifbo» shular jumlasidandir. Yana ikki o'quv qo'llanmasi, «Gulshani Mirzo» va «Gulshani xayol», o'z muallifligida yaratilgan.
Forsiydan o'zbek tiliga «Mushuk va sichqon» hikoyasi hamda Abdurahmon Jomiyning «Risolai muammo» risolasi tarjima qilingan — bu ham uning mehnati. 1916-yilda Vayner bosmaxonasida topishmoqlardan iborat «Jumboq majmuasi» nashr qilingan.
Hayot yo'li
- 1880Tug'ilgan
Qo'qonda.
- 1910Yangi usul maktabi
Qo'qonda yangi usuldagi maktab ochib, dars bergan.
- 1912«Ma'rifat» kutubxonasi va nashriyoti
Maktab qoshida tashkil etgan.
- 1916«Jumboq majmuasi»
Topishmoqlar to'plami Vayner bosmaxonasida chiqqan.
- 1943Vafot etgan
Toshkentda.
Asarlar
- «Jumboq majmuasi» (1916)Topishmoqlar to'plami
- «Gulshani Mirzo»Darslik
- «Gulshani xayol»Darslik
- «Tuhfat ul-atfol»Tarjima darslik
- «Turki avvali ilm»Tarjima darslik
- «Rahbari alifbo»Tarjima darslik
- «Mushuk va sichqon»Fors tilidan tarjima
- «Risolai muammo» (Abdurahmon Jomiy)Fors tilidan tarjima