Musoxon Dahbediy

XVIII asr Samarqand yaqinidagi Dahbed qishlog'idan chiqqan naqshbandiya shayxi, Movarounnahrda Mujaddidiya tarmog'ining yoyilishida muhim o'rin tutgan tasavvuf olimi.

Ma'lumot:

Faoliyat:: Diniy arbob, Olim
Haqiqiy ismi:: Muhammad Musoxon Dahbediy
Taxallusi:: Musoxon Xoja
Tug'ilgan:: taxminan 1708 — 1776
Tug'ilgan joy:: Samarqand
Otasi:: Iso Xoja

Biografiya

Musoxon Dahbediy Samarqand yaqinidagi Dahbed qishlog'ida, Maxdumi A'zam (vafoti 1542) avlodidan bo'lgan xojalar oilasida dunyoga kelgan. Tug'ilgan yili aniq emas: manbalarda 1708-yil yoki 1700-yillar boshi ko'rsatiladi. Otasi Iso Xoja edi.

Yoshligida otasi bilan Hisor tomonga borib, u yerda tog'asi Muhammad Rizoxojaning shogirdi bo'lgan. Tog'asining maslahati bilan Hindistonga yo'l olgan va Jahonobodda Ahmad Foruqiy Sirhindiyning nabirasi Muhammad Obidga murid tushgan. Sirhindiy asos solgan Mujaddidiya tarmog'i naqshbandiya tariqatining shariatga qat'iy rioya qilishni talab qiladigan yo'nalishi edi.

Hindistonda bir necha yil turgach, Samarqandga qaytib, Dahbedda tariqat sarvari bo'lgan. Uning xonaqohida kundalik ibodat va xulq-atvor qoidalari sunnat hamda shariatga muvofiq qat'iy tartibga solingan. Shayx Hindistondagi mujaddidiy shayxlar bilan yozishmalar olib borgan.

Musoxon Dahbediy qalamiga mansub asarlar orasida «Kasir ul-favoyid», «Zubdat ul-haqoyiq», «Navodir ul-maorif», «Kanz ul-favoyid» va boshqalar sanaladi. Shu davrda, mang'itlar hukmronligi yillarida (1747-yildan), Mujaddidiya Movarounnahrda keng tarqalgan.

U 1776-yilda (ba'zi manbalarda 1776–77) vafot etgan. Dahbeddagi Maxdumi A'zam dahmasidagi qabrtoshlar ro'yxatida Iso Xojaning o'g'li Musoxon Xojaning nomi ham keltiriladi. Uning tariqatdagi o'rnini tarixchilar, jumladan B. Babajonov va H. Yuldashxo'jayev o'rgangan.

Hayot yo'li

taxm. 1708
Tug'ilishi
Samarqand yaqinidagi Dahbed qishlog'ida xojalar oilasida tug'ilgan (yili manbalarda turlicha).
XVIII asr
Hisorda ta'lim
Otasi bilan Hisorga borib, tog'asi Muhammad Rizoxojaga shogird tushgan.
XVIII asr
Hindistonga safar
Jahonobodda Muhammad Obidga murid tushgan.
XVIII asr
Samarqandga qaytishi
Hindistonda bir necha yil turgach, vataniga qaytgan.
XVIII asr
Dahbed xonaqohi
Dahbeddagi tariqat markazini boshqarib, Mujaddidiya an'anasini davom ettirgan.
1776
Vafoti
Vafot etgan (ba'zi manbalarda 1776–77).

Asarlar

«Kasir ul-favoyid»
Tasavvufiy asar
«Jami' jahonnamoyi ayn ul-maoniy»
Tasavvufiy asar
«Durar ul-asror va sanad ul-abror»
Tasavvufiy asar
«Zubdat ul-haqoyiq»
Tasavvufiy asar
«Navodir ul-maorif»
Tasavvufiy asar
«Dar fazilati Payg'ambar»
Tasavvufiy asar
«Durr ul-maknun»
Tasavvufiy asar
«Mahzan ut-taarruf»
Tasavvufiy asar
«Kanz ul-favoyid»
Tasavvufiy asar

Meros

Musoxon Dahbediy Movarounnahrda Mujaddidiya tarmog'ining yirik vakillaridan biri sifatida tilga olinadi. U Hindiston shayxlari bilan aloqani tiklab, tariqatda shariat qoidalariga qat'iy amal qilishni targ'ib qilgan; Dahbeddagi xonaqoh uning davrida bu yo'nalishning markazlaridan biri bo'lgan.

Davr: Mang'itlar davri, XVIII asr

Dahbed xojalari bobokaloni Maxdumi A'zamning vafoti (1542)
Musoxon Dahbediyning vafoti (1776)