Nikolay Nazarov

Nikolay Nikolayevich Nazarov 1908-yil 23-fevralda Ashxobodda o'qituvchilar oilasida tug'ilgan: otasi Nikolay Stepanovich fizika va matematikadan dars bergan (keyinroq O'rta Osiyo davlat universiteti dotsenti bo'lgan), onasi Yekaterina Alekseyevna ona tili va adabiyot o'qituvchisi edi. O'rta ma'lumotni asosan uyda, ota-onasi qo'lida olgan; matematikaga layoqati juda erta namoyon bo'lgan.

1919-yilda o'n bir yoshli Nazarov o'rta maktab hajmidagi matematika imtihonlarini professor V. I. Romanovskiy huzurida topshirgan. Professorning iltimosi bilan Turkiston xalq universitetining (keyinchalik O'rta Osiyo davlat universitetiga aylantirilgan) matematika bo'limiga qabul qilingan va 1924-yilda uni tamomlagan. Diplom ishi ikki karrali integrallarni taqribiy hisoblashga bag'ishlangan edi.

1926-yilda akademik V. A. Steklov uni Leningraddagi SSSR Fanlar akademiyasi Fizika-matematika institutiga aspirant sifatida taklif qilgan. 1928-yilda aspiranturani tugatib, Toshkentga qaytgan; 1929–1931-yillarda O'rta Osiyo davlat universitetida assistent bo'lgan, 1932-yilda dotsent, 1935-yildan matematik analiz kafedrasi professori.

Ilmiy ishlari ortogonal ko'phadlar nazariyasidan boshlangan, so'ng differensial, integral va integro-differensial tenglamalar, interpolyatsiya hamda mexanika sohalariga kengaygan. 1938-yilda «Gammershteyn tipidagi chiziqsiz integral tenglamalar» mavzusidagi dissertatsiyasi bilan fizika-matematika fanlari doktori darajasini olgan. Unda yechimlarning maxsus nuqtalari va tarmoqlanish nuqtalari nazariyasini yaratgan; bu tenglamalar hozir Nekrasov–Gammershteyn tenglamalari deb ataladi. «Golomb–Nazarov usuli» va «Nazarov tipidagi tenglama» atamalari ham uning ishlari bilan bog'liq.

1943–1947-yillarda O'zSSR Fanlar akademiyasi Matematika va mexanika institutiga rahbarlik qilgan. Toshkentning boshqa oliy o'quv yurtlarida — to'qimachilik, aviatsiya va transport muhandislari institutlarida ham kafedralarni boshqargan. Urush yillarida universitetda tashqi ballistikadan ma'ruzalar o'qigan va harbiy zavodlarda maslahatchilik qilgan. 1945-yilda unga O'zbekiston SSR fan arbobi unvoni berilgan, 1946-yilda «Hurmat belgisi» ordeni va «Mehnatdagi jasorati uchun» medali bilan taqdirlangan.

Nazarov sportga ham jiddiy qiziqqan: gimnastika bilan shug'ullanib, 1933–1935-yillarda respublikaning eng kuchli uch gimnastidan biri bo'lgan, turnikda O'zbekiston chempioni deb tan olingan. Tog'lardagi sayohatlarni yaxshi ko'rgan. 1946-yilda gidrometeorologiya xizmatining Fedchenko muzligiga ekspeditsiyasida, 1947-yilda esa Sharqiy Pomirga ekspeditsiyada qatnashgan.

Pomirda o'pka yallig'lanishi bilan og'rib, 1947-yil 18-iyulda Murg'obda vafot etgan. Jasadi samolyotda Toshkentga olib kelinib, 21-iyulda Botkin qabristoniga dafn etilgan. U 53 ta ilmiy ish yozgan, shundan 35 tasi chop etilgan. 1957-yilda «Uspexi matematicheskix nauk» jurnalida shogirdi M. I. Kuchmarning vafotining o'n yilligiga bag'ishlangan maqolasi chiqqan.