Ninel Vladimirova

Ninel Vasilyevna Vladimirova 1928-yil 24-aprelda Ukraina janubidagi Nikolayev shahrida tug'ilgan. 1941-yilda urush boshlanganda onasi va singlisi bilan O'zbekistonga evakuatsiya qilinib, Toshkent viloyatining qishloq joyiga kelib qolgan. U yerda o'smir qiz o'zbek tilini tez o'rgangan va bu til uning butun keyingi taqdirini belgilab bergan.

1945-yilda u O'rta Osiyo davlat universitetining (hozirgi O'zbekiston Milliy universiteti) sharqshunoslik fakultetiga o'qishga kirib, 1950-yilda uni tamomlagan. Shu yili O'zbekiston SSR Fanlar akademiyasining Til va adabiyot institutiga ishga kelgan: lug'atlar sektorida ishlay boshlab, bir jildlik va uch jildlik rus-o'zbek lug'atini tuzishda qatnashgan. 1952-yilda Moskvada o'zbek adabiyoti va san'ati dekadasi o'tkazilishi munosabati bilan uni sovet davri adabiyoti bo'limiga o'tkazishgan.

1950-yillarda uning Aydin (1953) va Zafar Diyor (1954) ijodiga bag'ishlangan risolalari chiqdi, 1958-yilda esa rus tilidan o'zbek tiliga badiiy tarjima masalalariga bag'ishlangan nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. Uning ilmiy faoliyatining asosiy mavzusi o'zbek hikoyachiligi bo'ldi: «Formirovanie geroya» (M. Sultonova bilan hammualliflikda), «Idei i obrazy v uzbekskikh rasskazakh», «Razvitie janra rasskaza v uzbekskoy sovetskoy literature» kitoblari, Said Ahmad mahoratiga bag'ishlangan monografiya va 1988-yilda nashr etilgan «Ot slova k knige» maqolalar to'plami. 1980-yillarda Vladimirova hikoya janri haqidagi doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi, keyinchalik professor unvonini oldi.

1981–1985-yillarda u institutning ilmiy ishlar bo'yicha direktor o'rinbosari bo'lgan, 1985-yildan umrining oxirigacha yetakchi ilmiy xodim bo'lib ishlagan. «O'zbek sovet adabiyoti tarixi»ning bir jildlik Moskva va besh jildlik Toshkent nashrlarini yaratishda hamda Oybek asarlarining yigirma jildlik ilmiy nashrini tayyorlashda qatnashgan. Tarjima nazariyasi va amaliyotiga u 1989-yilda chiqqan «Iskusstvo perevoda» kitobida qaytgan.

Vladimirova rus tiliga ko'p tarjima qilgan: Cho'lpon, Fitrat, G'afur G'ulom, Abdulla Qahhor, Said Ahmad, O'tkir Hoshimov, Shukur Xolmirzayev va Alim Otaxonov hikoyalari o'zbek hikoyasining «Granat» antologiyasini tashkil etgan. Unga Mirzakalon Ismoiliy, Mirmuhsin, Said Ahmad va Ulug'bek Hamdamning romanlarining rus tilidagi tarjimalari ham tegishli.

Ninel Vladimirova — filologiya fanlari doktori, professor, O'zbekiston SSR xizmat ko'rsatgan fan arbobi, Beruniy nomidagi Davlat mukofoti laureati. U 2009-yilda Toshkentda vafot etgan.