
Kimyogar olim, O'zbekiston Fanlar akademiyasi prezidenti (1966-1984), SSSR FA akademigi, Mehnat Qahramoni; Toshkent Davlat universiteti rektori (1958-1966).
Biografiya
Obid Sodiqov (to'liq ismi Obid Sodiqovich) — kimyogar olim va ilm-fan tashkilotchisi: 1966–1984-yillarda O'zbekiston Fanlar akademiyasining prezidenti, SSSR FA akademigi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni. U 1913-yil 15-noyabrda Toshkentda dunyoga kelgan va 1937-yilda O'rta Osiyo davlat universitetini bitirgan.
Mehnat faoliyatini o'qituvchilikdan boshlagan: Toshkent to'qimachilik institutida (1937–1939), so'ng Samarqanddagi O'zbekiston universitetida (1939–1941) dars bergan. 1941-yildan O'rta Osiyo universitetida ishlab, 1942–1946-yillarda dotsent bo'lgan, 1946-yildan O'simlik moddalari (keyinchalik tabiiy birikmalar) kimyosi kafedrasini boshqargan. Kimyo fanlari doktori darajasini 1946-yilda, professor unvonini 1947-yilda olgan.
Fanlar akademiyasidagi yo'li ham shu yillarda boshlangan: 1946–1950-yillarda Kimyo instituti direktori edi, 1947-yildan akademik, 1947–1957-yillarda Prezidium a'zosi. Keyin 1958–1966-yillarda Toshkent Davlat universitetiga rektorlik qildi, 1966–1984-yillarda akademiya prezidenti bo'ldi. Akademiyaning Bioorganik kimyo bo'limini 1973–1977-yillarda boshqardi, 1977–1987-yillarda Bioorganik kimyo instituti direktori edi. SSSR Fanlar akademiyasiga 1966-yilda muxbir a'zo, 1972-yilda haqiqiy a'zo sifatida qabul qilingan; 1972–1984-yillarda uning Prezidiumi a'zosi bo'lgan.
Sodiqovning tadqiqotlari organik va bioorganik kimyoga bag'ishlangan. Markaziy Osiyo o'simliklarini tekshirib, dipiridil, xinolizidin va izoxinolin qatoriga mansub 100 dan ziyod alkaloidni ajratgan va ularning tuzilishini aniqlagan. Uning boshchiligida g'o'zaning bargi, chigiti, po'chog'i va poyasidan uglevodorodlar, yuqori molekulyar spirtlar, kislotalar, sterinlar, flavonoidlar, gossipol hamda vitaminlar olingan; anabazin gidroxlorid, gossipol linimenti, megosin malhami kabi preparatlar sanoatda ishlab chiqarila boshlagan. 1956-yilda g'o'za bargidan limon va olma kislotalarini olishning sanoat usuli yaratilgan. Olim g'o'zani vilt kasalligidan kimyoviy va biologik yo'llar bilan himoya qilishni o'rgangan ilmiy maktabga asos solgan.
Kitoblaridan «Alkaloidlar kimyosi» (1956), «G'o'za bargi — qimmatli kimyoviy xomashyo» (1967), «O'rta Osiyo florasi kimyosi» (1973) ma'lum; shuningdek, hamkorlikda yozilgan «Organik kimyo» darsligi (1971) va «Organik kimyodan praktikum» (1973) uning qalamiga mansub.
1973-yilda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan. U to'rt marta Lenin ordeni (1961, 1965, 1973, 1975), shuningdek Oktyabr inqilobi (1971), Mehnat Qizil Bayroq (1950), Xalqlar do'stligi (1983) ordenlari va boshqa mukofotlarga sazovor bo'lgan. «O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan fan va texnika arbobi» (1960), Beruniy nomidagi O'zbekiston Davlat mukofoti laureati (1979). Obid Sodiqov 1987-yil iyulida Toshkentda vafot etdi. 1988-yilda Fanlar akademiyasining Bioorganik kimyo instituti uning nomiga qo'yildi; Toshkentdagi maktab, mahalla va ba'zi ko'chalar ham shu nom bilan yuritiladi. 2002-yilda unga vafotidan so'ng «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni berilgan.
Ta'lim
- O'rta Osiyo davlat universitetiOliygoh · Toshkent · 1937hozirgi nomi — O'zbekiston Milliy universiteti
Karyera
- Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasiAkademik, prezident · Toshkent · 1947–1984hozirgi nomi — O'zbekiston Fanlar akademiyasi
- O'zbekiston Fanlar akademiyasi Bioorganik kimyo institutiDirektor · Toshkent · 1977–1987
- SSSR Fanlar akademiyasiAkademik · 1966–1987
Mukofotlar
«Buyuk xizmatlari uchun» ordeni2002, vafotidan keyin · O'zbekiston- O'zbekiston SSR fan arbobi1960 · O'zbekiston SSR
Beruniy nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti1979 · O'zbekiston SSR
Sotsialistik Mehnat Qahramoni1973 · SSSR
Lenin ordeni1961 · SSSR
Oktyabr inqilobi ordeni1971 · SSSR
Mehnat Qizil Bayroq ordeni1950 · SSSR
Xalqlar do'stligi ordeni1983 · SSSR
«Hurmat belgisi» ordeni1946 · SSSR
«Mehnatdagi jasorati uchun» medali1954 · SSSR
Hayot yo'li
- 191315-noyabrda Toshkentda tug'ilgan
- 1937O'rta Osiyo davlat universitetini tamomlagan
- 1946Kimyo fanlari doktori; Kimyo instituti direktori (1950-yilgacha)
- 1947Professor; O'zbekiston FA akademigi
- 1958–1966Toshkent Davlat universiteti rektori
- 1966–1984O'zbekiston Fanlar akademiyasi prezidenti
- 1972SSSR FA akademigi
- 1973Sotsialistik Mehnat Qahramoni
- 1977–1987Bioorganik kimyo instituti direktori
- 1987Toshkentda vafot etgan
- 1988Bioorganik kimyo institutiga uning nomi berilgan
Asarlar
- «Alkaloidlar kimyosi» (1956)Ilmiy ish
- «G'o'za bargi — qimmatli kimyoviy xomashyo» (1967)Ilmiy ish
- «G'o'zani vilt kasalligidan himoya qilish bo'yicha ilmiy tadqiqotlar qisqacha natijalari» (1971)Ilmiy ish
- «Organik kimyo» (darslik, hamkorlikda) (1971)Kitob
- «O'rta Osiyo florasi kimyosi» (1973)Ilmiy ish
- «Organik kimyodan praktikum» (hamkorlikda) (1973)Kitob
- «Piridin qatori organik preparatlar sintezi» (1974)Ilmiy ish