Asosiy qismga o'tish
Obid Sodiqov

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Obid Sodiqov

Olim · Toshkent

Kimyogar olim, O'zbekiston Fanlar akademiyasi prezidenti (1966-1984), SSSR FA akademigi, Mehnat Qahramoni; Toshkent Davlat universiteti rektori (1958-1966).

Faoliyat:
Olim, Kimyogar
Haqiqiy ismi:
Obid Sodiqovich Sodiqov
Hayot yillari:
15 noyabr 1913(73 yosh) ♏ — 21 iyul 1987
Tug'ilgan joy:
Toshkent
  • «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni
  • Beruniy nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti
  • Sotsialistik Mehnat Qahramoni
  • Lenin ordeni
  • Oktyabr inqilobi ordeni
  • Mehnat Qizil Bayroq ordeni
  • Xalqlar do'stligi ordeni
  • «Hurmat belgisi» ordeni
  • «Mehnatdagi jasorati uchun» medali

Biografiya

Obid Sodiqov (to'liq ismi Obid Sodiqovich) — kimyogar olim va ilm-fan tashkilotchisi: 1966–1984-yillarda O'zbekiston Fanlar akademiyasining prezidenti, SSSR FA akademigi, Sotsialistik Mehnat Qahramoni. U 1913-yil 15-noyabrda Toshkentda dunyoga kelgan va 1937-yilda O'rta Osiyo davlat universitetini bitirgan.

Mehnat faoliyatini o'qituvchilikdan boshlagan: Toshkent to'qimachilik institutida (1937–1939), so'ng Samarqanddagi O'zbekiston universitetida (1939–1941) dars bergan. 1941-yildan O'rta Osiyo universitetida ishlab, 1942–1946-yillarda dotsent bo'lgan, 1946-yildan O'simlik moddalari (keyinchalik tabiiy birikmalar) kimyosi kafedrasini boshqargan. Kimyo fanlari doktori darajasini 1946-yilda, professor unvonini 1947-yilda olgan.

Fanlar akademiyasidagi yo'li ham shu yillarda boshlangan: 1946–1950-yillarda Kimyo instituti direktori edi, 1947-yildan akademik, 1947–1957-yillarda Prezidium a'zosi. Keyin 1958–1966-yillarda Toshkent Davlat universitetiga rektorlik qildi, 1966–1984-yillarda akademiya prezidenti bo'ldi. Akademiyaning Bioorganik kimyo bo'limini 1973–1977-yillarda boshqardi, 1977–1987-yillarda Bioorganik kimyo instituti direktori edi. SSSR Fanlar akademiyasiga 1966-yilda muxbir a'zo, 1972-yilda haqiqiy a'zo sifatida qabul qilingan; 1972–1984-yillarda uning Prezidiumi a'zosi bo'lgan.

Sodiqovning tadqiqotlari organik va bioorganik kimyoga bag'ishlangan. Markaziy Osiyo o'simliklarini tekshirib, dipiridil, xinolizidin va izoxinolin qatoriga mansub 100 dan ziyod alkaloidni ajratgan va ularning tuzilishini aniqlagan. Uning boshchiligida g'o'zaning bargi, chigiti, po'chog'i va poyasidan uglevodorodlar, yuqori molekulyar spirtlar, kislotalar, sterinlar, flavonoidlar, gossipol hamda vitaminlar olingan; anabazin gidroxlorid, gossipol linimenti, megosin malhami kabi preparatlar sanoatda ishlab chiqarila boshlagan. 1956-yilda g'o'za bargidan limon va olma kislotalarini olishning sanoat usuli yaratilgan. Olim g'o'zani vilt kasalligidan kimyoviy va biologik yo'llar bilan himoya qilishni o'rgangan ilmiy maktabga asos solgan.

Kitoblaridan «Alkaloidlar kimyosi» (1956), «G'o'za bargi — qimmatli kimyoviy xomashyo» (1967), «O'rta Osiyo florasi kimyosi» (1973) ma'lum; shuningdek, hamkorlikda yozilgan «Organik kimyo» darsligi (1971) va «Organik kimyodan praktikum» (1973) uning qalamiga mansub.

1973-yilda Sotsialistik Mehnat Qahramoni unvoni berilgan. U to'rt marta Lenin ordeni (1961, 1965, 1973, 1975), shuningdek Oktyabr inqilobi (1971), Mehnat Qizil Bayroq (1950), Xalqlar do'stligi (1983) ordenlari va boshqa mukofotlarga sazovor bo'lgan. «O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan fan va texnika arbobi» (1960), Beruniy nomidagi O'zbekiston Davlat mukofoti laureati (1979). Obid Sodiqov 1987-yil iyulida Toshkentda vafot etdi. 1988-yilda Fanlar akademiyasining Bioorganik kimyo instituti uning nomiga qo'yildi; Toshkentdagi maktab, mahalla va ba'zi ko'chalar ham shu nom bilan yuritiladi. 2002-yilda unga vafotidan so'ng «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni berilgan.

Ta'lim

Karyera

Mukofotlar

Hayot yo'li

  1. 1913
    15-noyabrda Toshkentda tug'ilgan
  2. 1937
    O'rta Osiyo davlat universitetini tamomlagan
  3. 1946
    Kimyo fanlari doktori; Kimyo instituti direktori (1950-yilgacha)
  4. 1947
    Professor; O'zbekiston FA akademigi
  5. 1958–1966
    Toshkent Davlat universiteti rektori
  6. 1966–1984
    O'zbekiston Fanlar akademiyasi prezidenti
  7. 1972
    SSSR FA akademigi
  8. 1973
    Sotsialistik Mehnat Qahramoni
  9. 1977–1987
    Bioorganik kimyo instituti direktori
  10. 1987
    Toshkentda vafot etgan
  11. 1988
    Bioorganik kimyo institutiga uning nomi berilgan

Asarlar

  • «Alkaloidlar kimyosi» (1956)
    Ilmiy ish
  • «G'o'za bargi — qimmatli kimyoviy xomashyo» (1967)
    Ilmiy ish
  • «G'o'zani vilt kasalligidan himoya qilish bo'yicha ilmiy tadqiqotlar qisqacha natijalari» (1971)
    Ilmiy ish
  • «Organik kimyo» (darslik, hamkorlikda) (1971)
    Kitob
  • «O'rta Osiyo florasi kimyosi» (1973)
    Ilmiy ish
  • «Organik kimyodan praktikum» (hamkorlikda) (1973)
    Kitob
  • «Piridin qatori organik preparatlar sintezi» (1974)
    Ilmiy ish
Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish