Асосий қисмга ўтиш
Обид Содиқов

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Обид Содиқов

Олим · Тошкент

Кимёгар олим, Ўзбекистон Фанлар академияси президенти (1966-1984), СССР ФА академиги, Меҳнат Қаҳрамони; Тошкент Давлат университети ректори (1958-1966).

Фаолият:
Олим, Кимёгар
Ҳақиқий исми:
Обид Содиқович Содиқов
Ҳаёт йиллари:
15 ноябр 1913(73 ёш) ♏ — 21 июл 1987
Туғилган жой:
Тошкент
  • «Буюк хизматлари учун» ордени
  • Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти
  • Социалистик Меҳнат Қаҳрамони
  • Ленин ордени
  • Октябрь инқилоби ордени
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени
  • Халқлар дўстлиги ордени
  • «Ҳурмат белгиси» ордени
  • «Меҳнатдаги жасорати учун» медали

Биография

Обид Содиқов (тўлиқ исми Обид Содиқович) — кимёгар олим ва илм-фан ташкилотчиси: 1966–1984-йилларда Ўзбекистон Фанлар академиясининг президенти, СССР ФА академиги, Социалистик Меҳнат Қаҳрамони. У 1913-йил 15-ноябрда Тошкентда дунёга келган ва 1937-йилда Ўрта Осиё давлат университетини битирган.

Меҳнат фаолиятини ўқитувчиликдан бошлаган: Тошкент тўқимачилик институтида (1937–1939), сўнг Самарқанддаги Ўзбекистон университетида (1939–1941) дарс берган. 1941-йилдан Ўрта Осиё университетида ишлаб, 1942–1946-йилларда доцент бўлган, 1946-йилдан Ўсимлик моддалари (кейинчалик табиий бирикмалар) кимёси кафедрасини бошқарган. Кимё фанлари доктори даражасини 1946-йилда, профессор унвонини 1947-йилда олган.

Фанлар академиясидаги йўли ҳам шу йилларда бошланган: 1946–1950-йилларда Кимё институти директори эди, 1947-йилдан академик, 1947–1957-йилларда Президиум аъзоси. Кейин 1958–1966-йилларда Тошкент Давлат университетига ректорлик қилди, 1966–1984-йилларда академия президенти бўлди. Академиянинг Биоорганик кимё бўлимини 1973–1977-йилларда бошқарди, 1977–1987-йилларда Биоорганик кимё институти директори эди. СССР Фанлар академиясига 1966-йилда мухбир аъзо, 1972-йилда ҳақиқий аъзо сифатида қабул қилинган; 1972–1984-йилларда унинг Президиуми аъзоси бўлган.

Содиқовнинг тадқиқотлари органик ва биоорганик кимёга бағишланган. Марказий Осиё ўсимликларини текшириб, дипиридил, хинолизидин ва изохинолин қаторига мансуб 100 дан зиёд алкалоидни ажратган ва уларнинг тузилишини аниқлаган. Унинг бошчилигида ғўзанинг барги, чигити, пўчоғи ва поясидан углеводородлар, юқори молекуляр спиртлар, кислоталар, стеринлар, флавоноидлар, госсипол ҳамда витаминлар олинган; анабазин гидрохлорид, госсипол линименти, мегосин малҳами каби препаратлар саноатда ишлаб чиқарила бошлаган. 1956-йилда ғўза баргидан лимон ва олма кислоталарини олишнинг саноат усули яратилган. Олим ғўзани вилт касаллигидан кимёвий ва биологик йўллар билан ҳимоя қилишни ўрганган илмий мактабга асос солган.

Китобларидан «Алкалоидлар кимёси» (1956), «Ғўза барги — қимматли кимёвий хомашё» (1967), «Ўрта Осиё флораси кимёси» (1973) маълум; шунингдек, ҳамкорликда ёзилган «Органик кимё» дарслиги (1971) ва «Органик кимёдан практикум» (1973) унинг қаламига мансуб.

1973-йилда Социалистик Меҳнат Қаҳрамони унвони берилган. У тўрт марта Ленин ордени (1961, 1965, 1973, 1975), шунингдек Октябр инқилоби (1971), Меҳнат Қизил Байроқ (1950), Халқлар дўстлиги (1983) орденлари ва бошқа мукофотларга сазовор бўлган. «Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан ва техника арбоби» (1960), Беруний номидаги Ўзбекистон Давлат мукофоти лауреати (1979). Обид Содиқов 1987-йил июлида Тошкентда вафот этди. 1988-йилда Фанлар академиясининг Биоорганик кимё институти унинг номига қўйилди; Тошкентдаги мактаб, маҳалла ва баъзи кўчалар ҳам шу ном билан юритилади. 2002-йилда унга вафотидан сўнг «Буюк хизматлари учун» ордени берилган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1913
    15-ноябрда Тошкентда туғилган
  2. 1937
    Ўрта Осиё давлат университетини тамомлаган
  3. 1946
    Кимё фанлари доктори; Кимё институти директори (1950-йилгача)
  4. 1947
    Профессор; Ўзбекистон ФА академиги
  5. 1958–1966
    Тошкент Давлат университети ректори
  6. 1966–1984
    Ўзбекистон Фанлар академияси президенти
  7. 1972
    СССР ФА академиги
  8. 1973
    Социалистик Меҳнат Қаҳрамони
  9. 1977–1987
    Биоорганик кимё институти директори
  10. 1987
    Тошкентда вафот этган
  11. 1988
    Биоорганик кимё институтига унинг номи берилган

Асарлар

  • «Алкалоидлар кимёси» (1956)
    Илмий иш
  • «Ғўза барги — қимматли кимёвий хомашё» (1967)
    Илмий иш
  • «Ғўзани вилт касаллигидан ҳимоя қилиш бўйича илмий тадқиқотлар қисқача натижалари» (1971)
    Илмий иш
  • «Органик кимё» (дарслик, ҳамкорликда) (1971)
    Китоб
  • «Ўрта Осиё флораси кимёси» (1973)
    Илмий иш
  • «Органик кимёдан практикум» (ҳамкорликда) (1973)
    Китоб
  • «Пиридин қатори органик препаратлар синтези» (1974)
    Илмий иш
Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш