Odil Yoqubov

Odil Yoqubov 1926-yil 20-oktabrda hozirgi Janubiy Qozog'iston hududidagi Qarnoq qishlog'ida (Turkiston tumani) tug'ilgan. 1944-yilda o'rta maktabni tugatgan, 1945–1950-yillarda Qizil Armiya safida xizmat qilgan va sovet-yapon urushida qatnashgan (1946-yilda «Yaponiya ustidan qozonilgan g'alaba uchun» medali bilan taqdirlangan). 1951–1956-yillarda O'rta Osiyo Davlat universiteti (hozirgi O'zbekiston Milliy universiteti) filologiya fakultetida o'qigan.

Dastlabki asari — «Tengdoshlar» qissasi 1951-yilda e'lon qilingan. Keyinchalik «Dastlabki qadam» (1953), «Ikki muhabbat» hikoyalar to'plamlari, «Tilla uzuk» (1961) qissa va hikoyalar to'plami, «Muqaddas», «Bir feleton qissasi» (1961), «Qanot juft bo'ladi», «Matluba» (1970) qissalari chop etilgan. «Er boshiga ish tushsa…» romani (1966) Ikkinchi jahon urushi davrida front orqasidagi hayotga bag'ishlangan.

Yoqubovning «Ulug'bek xazinasi» (1973) romani Ulug'bek davridagi ijtimoiy munosabatlar va nur bilan zulmat o'rtasidagi kurashni tasvirlaydi; «Ko'hna dunyo» (1982) romanida Ibn Sino va Beruniyning fojiali taqdiri qalamga olingan. «Diyonat» (1977), «Oq qushlar, oppoq qushlar» (1988) va «Adolat manzili» (1998) romanlarida o'zbek xalqining XX asrning 60–70-yillaridagi hayoti tasvirlangan. Bu asarlar o'zbek adabiyotida psixologik romanning rivojiga hissa qo'shgan.

Dramaturg sifatida «Chin muhabbat», «Aytsam tilim kuyadi, aytmasam dilim», «Yurak yonmog'i kerak», «Olma gullaganda», «Muzaffar Temur» (1996) va «Bir koshona sirlari» (2000) pyesalarini, «Dilbarim» va «Bahor yomg'irlari» (1971) kinostsenariylarini yozgan. U tarjimon, munaqqid va publitsist ham bo'lgan; Abdulla Qodiriy, G'afur G'ulom, Oybek, Abdulla Qahhor, Hamid Olimjon, Abdulla Oripov ijodiga bag'ishlangan adabiy portretlar va maqolalar yozgan. Asarlari chet tillariga va turkiy xalqlar tillariga tarjima qilingan.

Faoliyati davomida O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasida adabiy maslahatchi (1955–1959), «Literaturnaya gazeta»ning O'zbekistondagi maxsus muxbiri (1959–1963; 1967–1970), «O'zbekfilm» kinostudiyasi va kinematografiya qo'mitasida bosh muharrir (1963–1967), G'afur G'ulom nomidagi Adabiyot va san'at nashriyotida bosh muharrir o'rinbosari (1970–1982), «O'zbekiston adabiyoti va san'ati» gazetasi bosh muharriri (1982–1987), Yozuvchilar uyushmasi boshqaruvining birinchi kotibi (1987–1991) bo'lgan; 1991-yildan Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Atamashunoslik qo'mitasi raisi va Markaziy Osiyo xalqlari madaniyati Assambleyasining birinchi vitse-prezidenti bo'lgan.

1985-yilda unga O'zbekiston SSR xalq yozuvchisi unvoni berilgan. Hamza nomidagi O'zbekiston Davlat mukofoti laureati (1977), Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1976, 1986), «Do'stlik» (1994) va «El-yurt hurmati» (1998) ordenlari bilan taqdirlangan; Vatan urushi 2-darajali ordeni sohibi. 2009-yil 21-dekabrda Toshkentda vafot etgan va Chig'atoy qabristoniga dafn etilgan.