Omon Muxtor
O'zbek yozuvchisi, shoir va dramaturg, «Ming bir qiyofa», «Ayollar mamlakati va saltanati» romanlari muallifi; 1995-yildan «Sharq yulduzi» jurnalining bosh muharriri bo'lgan.
Biografiya
Omon Muxtor (asl familiyasi Muxtorov) 1941-yil 16-iyulda Buxoro shahrida tug'ilgan. 1958-yilda Buxoroda maktabni bitirgan; sinfdoshlari orasida keyinchalik taniqli aktyor Baxtiyor Ixtiyorov ham bo'lgan. 1964-yilda Toshkent davlat universiteti filologiya fakultetining jurnalistika bo'limini tamomlagan. Qalam tebratishni 1950-yillarning oxirida boshlagan, ilk she'riy to'plami «Chorlar quyoshli yo'llar» 1966-yilda bosilgan.
Mehnat faoliyatini matbuot va madaniyat muassasalarida o'tkazgan: 1965–1975-yillarda O'zbekiston radiosida, 1975–1977-yillarda «O'zbekfilm» kinostudiyasida, 1977–1980-yillarda G'afur G'ulom nomidagi Adabiyot va san'at nashriyotida, 1980–1984-yillarda O'zbekiston davlat kino qo'mitasida turli lavozimlarda ishlagan.
1984-yildan «Sharq yulduzi» jurnalida xizmat qilgan: avval bo'lim mudiri (1984–1989), keyin bosh muharrir o'rinbosari (1989–1995), 1995-yildan esa jurnalning bosh muharriri bo'lgan.
Shoir sifatida «Ohang» (1974), «Yog'du» (1979), «Marvarid» (1985), «Shiddat» (1990) to'plamlarini chop ettirgan. Nasrda «Nigoh» (1968), «Qushlar va tushlar» (1971), «Shaharlik kelinchak» (1973), «Hayot darvozasi» (1978), «Vazifa» (1988), «O'lmagan jon» (1995) kabi hikoya va qissalar kitoblari muallifi; qahramonlari ko'pincha oddiy kasb egalaridir. Dramaturg sifatida yozgan pyesalari, jumladan «Bosh masala», Xorazm teatrida sahnalashtirilgan.
Romanlari orasida «Yillar shamoli» (1976) va «Egilgan bosh» (1989) birinchilardan. Keyingi asarlarida — «Ayollar mamlakati va saltanati», «Ffu» (ikkalasi 1997), «Aflotun» (1998) hamda «Ming bir qiyofa», «Ko'zgu oldidagi odam», «Tepalikdagi xaroba» romanlarini birlashtirgan «To'rt tomon qibla» trilogiyasida (2001) — xalq ertaklari, afsona va dostonlarga tayangan holda hozirgi inson hayoti va uning ichki olami tasvirlangan. «Ayollar mamlakati va saltanati» romani asosida 2001-yilda badiiy film suratga olingan.
«Egilgan bosh» romani uchun 1990-yilda O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasining yillik adabiy mukofotini olgan. 1991-yilda «O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan san'at arbobi» faxriy unvoni, 1997-yilda «Do'stlik» ordeni bilan taqdirlangan. Omon Muxtor 2013-yil 10-mayda Toshkentda vafot etgan va shahardagi Minor qabristoniga dafn qilingan.
Ta'lim
- O'zbekiston Milliy universitetiOliygoh · Toshkent · 1964 · Filologiya fakultetining jurnalistika bo'limi (o'sha paytda Toshkent davlat universiteti)
Karyera
- «Sharq yulduzi» jurnaliBo'lim mudiri, bosh muharrir o'rinbosari, 1995-yildan bosh muharrir · Toshkent · 1984–…
- G'afur G'ulom nomidagi Adabiyot va san'at nashriyotiTurli lavozimlarda ishlagan · Toshkent · 1977–1980
- O'zbekiston radiosiTurli lavozimlarda ishlagan · Toshkent · 1965–1975
- «O'zbekfilm» kinostudiyasiTurli lavozimlarda ishlagan · Toshkent · 1975–1977
- O'zbekiston davlat kino qo'mitasiTurli lavozimlarda ishlagan · Toshkent · 1980–1984
Mukofotlar
O'zbekiston san'at arbobi1991 · O'zbekiston
«Do'stlik» ordeni1997 · O'zbekiston
Hayot yo'li
- 1941Tug'ilish
Buxoro shahrida tug'ilgan.
- 1958–1964O'qish
1958-yilda Buxoroda maktabni bitirgan; 1964-yilda Toshkent davlat universitetining jurnalistika bo'limini tamomlagan.
- 1965–1984Radio, kino va nashriyot
O'zbekiston radiosida (1965–1975), «O'zbekfilm»da (1975–1977), G'afur G'ulom nomidagi nashriyotda (1977–1980) va davlat kino qo'mitasida (1980–1984) ishlagan.
- 1966Ilk to'plam
«Chorlar quyoshli yo'llar» she'riy to'plami bosilgan.
- 1976Birinchi roman
«Yillar shamoli» romani nashr etilgan.
- 1984–1995«Sharq yulduzi» jurnalida
Bo'lim mudiri (1984–1989), bosh muharrir o'rinbosari (1989–1995).
- 1990Yozuvchilar uyushmasi mukofoti
«Egilgan bosh» romani uchun O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasining yillik adabiy mukofotini olgan.
- 1991Faxriy unvon
«O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan san'at arbobi» unvoni berilgan.
- 1995Bosh muharrir
«Sharq yulduzi» jurnalining bosh muharriri bo'lgan.
- 1997«Do'stlik» ordeni
Orden bilan mukofotlangan; shu yili «Ayollar mamlakati va saltanati» va «Ffu» romanlari chiqqan.
- 2001«To'rt tomon qibla»
«Ming bir qiyofa», «Ko'zgu oldidagi odam» va «Tepalikdagi xaroba» romanlarini o'z ichiga olgan trilogiya bosilgan.
- 2013Vafoti
10-mayda Toshkentda vafot etgan.
Asarlar
- «Chorlar quyoshli yo'llar» (1966)She'riy to'plam
Ilk she'riy to'plami.
- «Nigoh» (1968)Hikoyalar
Hikoyalar kitobi.
- «Yillar shamoli» (1976)Roman
Dastlabki romanlaridan biri.
- «Marvarid» (1985)She'riy to'plam
She'rlar to'plami.
- «Vazifa» (1988)Qissa
Qissa va hikoyalar kitobi.
- «Egilgan bosh» (1989)Roman
1990-yilda Yozuvchilar uyushmasining yillik adabiy mukofotiga sazovor bo'lgan.
- «Shiddat» (1990)She'riy to'plam
She'rlar to'plami.
- «Ming bir qiyofa» (1994)Roman
«Sharq» nashriyotida chiqqan; keyinchalik «To'rt tomon qibla» trilogiyasining birinchi romani bo'lgan.
- «O'lmagan jon» (1995)Nasriy kitob
Nasriy asarlar kitobi.
- «Ayollar mamlakati va saltanati» (1997)Roman
Asosida 2001-yilda badiiy film ishlangan.
- «Aflotun» (1998)Roman
Roman.
- «To'rt tomon qibla» (2001)Roman-trilogiya
«Ming bir qiyofa», «Ko'zgu oldidagi odam», «Tepalikdagi xaroba» romanlaridan iborat.