Омон Мухтор
Ўзбек ёзувчиси, шоир ва драматург, «Минг бир қиёфа», «Аёллар мамлакати ва салтанати» романлари муаллифи; 1995-йилдан «Шарқ юлдузи» журналининг бош муҳаррири бўлган.
Биография
Омон Мухтор (асл фамилияси Мухторов) 1941-йил 16-июлда Бухоро шаҳрида туғилган. 1958-йилда Бухорода мактабни битирган; синфдошлари орасида кейинчалик таниқли актёр Бахтиёр Ихтиёров ҳам бўлган. 1964-йилда Тошкент давлат университети филология факултетининг журналистика бўлимини тамомлаган. Қалам тебратишни 1950-йилларнинг охирида бошлаган, илк шеърий тўплами «Чорлар қуёшли йўллар» 1966-йилда босилган.
Меҳнат фаолиятини матбуот ва маданият муассасаларида ўтказган: 1965–1975-йилларда Ўзбекистон радиосида, 1975–1977-йилларда «Ўзбекфилм» киностудиясида, 1977–1980-йилларда Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриётида, 1980–1984-йилларда Ўзбекистон давлат кино қўмитасида турли лавозимларда ишлаган.
1984-йилдан «Шарқ юлдузи» журналида хизмат қилган: аввал бўлим мудири (1984–1989), кейин бош муҳаррир ўринбосари (1989–1995), 1995-йилдан эса журналнинг бош муҳаррири бўлган.
Шоир сифатида «Оҳанг» (1974), «Ёғду» (1979), «Марварид» (1985), «Шиддат» (1990) тўпламларини чоп эттирган. Насрда «Нигоҳ» (1968), «Қушлар ва тушлар» (1971), «Шаҳарлик келинчак» (1973), «Ҳаёт дарвозаси» (1978), «Вазифа» (1988), «Ўлмаган жон» (1995) каби ҳикоя ва қиссалар китоблари муаллифи; қаҳрамонлари кўпинча оддий касб эгаларидир. Драматург сифатида ёзган песалари, жумладан «Бош масала», Хоразм театрида саҳналаштирилган.
Романлари орасида «Йиллар шамоли» (1976) ва «Эгилган бош» (1989) биринчилардан. Кейинги асарларида — «Аёллар мамлакати ва салтанати», «Ффу» (иккаласи 1997), «Афлотун» (1998) ҳамда «Минг бир қиёфа», «Кўзгу олдидаги одам», «Тепаликдаги хароба» романларини бирлаштирган «Тўрт томон қибла» трилогиясида (2001) — халқ эртаклари, афсона ва достонларга таянган ҳолда ҳозирги инсон ҳаёти ва унинг ички олами тасвирланган. «Аёллар мамлакати ва салтанати» романи асосида 2001-йилда бадиий филм суратга олинган.
«Эгилган бош» романи учун 1990-йилда Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг йиллик адабий мукофотини олган. 1991-йилда «Ўзбекистонда хизмат кўрсатган санъат арбоби» фахрий унвони, 1997-йилда «Дўстлик» ордени билан тақдирланган. Омон Мухтор 2013-йил 10-майда Тошкентда вафот этган ва шаҳардаги Минор қабристонига дафн қилинган.
Таълим
- Ўзбекистон Миллий университетиОлийгоҳ · Тошкент · 1964 · Филология факултетининг журналистика бўлими (ўша пайтда Тошкент давлат университети)
Карьера
- «Шарқ юлдузи» журналиБўлим мудири, бош муҳаррир ўринбосари, 1995-йилдан бош муҳаррир · Тошкент · 1984–…
- Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриётиТурли лавозимларда ишлаган · Тошкент · 1977–1980
- Ўзбекистон радиосиТурли лавозимларда ишлаган · Тошкент · 1965–1975
- «Ўзбекфилм» киностудиясиТурли лавозимларда ишлаган · Тошкент · 1975–1977
- Ўзбекистон давлат кино қўмитасиТурли лавозимларда ишлаган · Тошкент · 1980–1984
Мукофотлар
Ўзбекистон санъат арбоби1991 · Ўзбекистон
«Дўстлик» ордени1997 · Ўзбекистон
Ҳаёт йўли
- 1941Туғилиш
Бухоро шаҳрида туғилган.
- 1958–1964Ўқиш
1958-йилда Бухорода мактабни битирган; 1964-йилда Тошкент давлат университетининг журналистика бўлимини тамомлаган.
- 1965–1984Радио, кино ва нашриёт
Ўзбекистон радиосида (1965–1975), «Ўзбекфилм»да (1975–1977), Ғафур Ғулом номидаги нашриётда (1977–1980) ва давлат кино қўмитасида (1980–1984) ишлаган.
- 1966Илк тўплам
«Чорлар қуёшли йўллар» шеърий тўплами босилган.
- 1976Биринчи роман
«Йиллар шамоли» романи нашр этилган.
- 1984–1995«Шарқ юлдузи» журналида
Бўлим мудири (1984–1989), бош муҳаррир ўринбосари (1989–1995).
- 1990Ёзувчилар уюшмаси мукофоти
«Эгилган бош» романи учун Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг йиллик адабий мукофотини олган.
- 1991Фахрий унвон
«Ўзбекистонда хизмат кўрсатган санъат арбоби» унвони берилган.
- 1995Бош муҳаррир
«Шарқ юлдузи» журналининг бош муҳаррири бўлган.
- 1997«Дўстлик» ордени
Орден билан мукофотланган; шу йили «Аёллар мамлакати ва салтанати» ва «Ффу» романлари чиққан.
- 2001«Тўрт томон қибла»
«Минг бир қиёфа», «Кўзгу олдидаги одам» ва «Тепаликдаги хароба» романларини ўз ичига олган трилогия босилган.
- 2013Вафоти
10-майда Тошкентда вафот этган.
Асарлар
- «Чорлар қуёшли йўллар» (1966)Шеърий тўплам
Илк шеърий тўплами.
- «Нигоҳ» (1968)Ҳикоялар
Ҳикоялар китоби.
- «Йиллар шамоли» (1976)Роман
Дастлабки романларидан бири.
- «Марварид» (1985)Шеърий тўплам
Шеърлар тўплами.
- «Вазифа» (1988)Қисса
Қисса ва ҳикоялар китоби.
- «Эгилган бош» (1989)Роман
1990-йилда Ёзувчилар уюшмасининг йиллик адабий мукофотига сазовор бўлган.
- «Шиддат» (1990)Шеърий тўплам
Шеърлар тўплами.
- «Минг бир қиёфа» (1994)Роман
«Шарқ» нашриётида чиққан; кейинчалик «Тўрт томон қибла» трилогиясининг биринчи романи бўлган.
- «Ўлмаган жон» (1995)Насрий китоб
Насрий асарлар китоби.
- «Аёллар мамлакати ва салтанати» (1997)Роман
Асосида 2001-йилда бадиий филм ишланган.
- «Афлотун» (1998)Роман
Роман.
- «Тўрт томон қибла» (2001)Роман-трилогия
«Минг бир қиёфа», «Кўзгу олдидаги одам», «Тепаликдаги хароба» романларидан иборат.
