O'tkir Hoshimov

O'tkir Hoshimov 1941-yil 5-avgustda o'sha paytlarda Toshkent chekkasidagi qishloq bo'lgan Do'mbirobodda (hozir Toshkent shahrining Chilonzor tumani) tug'ilgan. Otasi Ataulla Hoshimov ishchi bo'lgan, onasi Hakima esa xalq qo'shiqlari va og'zaki ijodini yaxshi bilgan. Bolaligi urush va undan keyingi og'ir yillarga to'g'ri kelgan. 1958-yilda maktabni tugatgach, Toshkent davlat universitetining jurnalistika bo'limida avval sirtdan, keyin kunduzgi bo'limda o'qigan va 1964-yilda uni bitirgan.

Mehnat yo'lini 1959-yilda «Temiryo'lchi» gazetasida boshlagan, keyin «Qizil O'zbekiston» va «Toshkent haqiqati» gazetalarida ishlagan. 1966–1982-yillarda «Toshkent oqshomi» gazetasida bo'lim mudiri, 1982–1985-yillarda G'afur G'ulom nomidagi Adabiyot va san'at nashriyotida bosh muharrir o'rinbosari bo'lgan. 1985-yildan 1995-yilgacha «Sharq yulduzi» jurnaliga bosh muharrirlik qilgan.

Adabiyotga ocherk va she'rlar bilan kirib kelgan: 1962-yilda «Po'lat chavandozlar» nomli ocherklar to'plami chiqqan, bir yildan so'ng bosilgan «Cho'l havosi» qissasi haqida Abdulla Qahhor iliq fikr bildirgan. Hoshimov Qahhorni o'ziga eng ko'p ta'sir qilgan adib deb hisoblagan. 1970-yillarda «Bahor qaytmaydi» (1970) va «Qalbingga quloq sol» (1973) qissalari nashr etildi, 1976-yilda esa ilk romani — «Nur borki, soya bor» chiqdi.

«Dunyoning ishlari» (1982) qissasi ona obrazi atrofida birlashgan novellalardan tuzilgan; uning so'nggi boblarini yozuvchi onasi 1980-yilda vafot etganidan keyin yozgan. Bu asar uchun u Yozuvchilar uyushmasining Oybek nomidagi mukofotini olgan. Urush yillari va undan keyingi davrda yashagan odamlar taqdiri haqidagi «Ikki eshik orasi» (1985) romani uchun 1986-yilda Hamza nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofotiga sazovor bo'lgan; roman o'n marta qayta nashr etilgan. Keyinroq hajviy «Ikki karra ikki — besh» (1987) qissasi va 1930-yillar qatag'oni, Afg'oniston urushi hamda «o'zbek ishi» voqealarini bir-biriga bog'lagan «Tushda kechgan umrlar» (1993) romani yozilgan.

Dramaturg sifatida «To'ylar muborak», «Inson sadoqati», «Sizdan ugina, bizdan bugina», «Qatag'on» pyesalarini yaratgan, ular O'rta Osiyo respublikalari teatrlarida sahnalashtirilgan; «To'ylar muborak» pyesasi va «Bahor qaytmaydi» qissasi asosida filmlar suratga olingan. Ernest Xeminguey, Konstantin Simonov, Aleksandr Kuprin va Olga Berggols asarlarini o'zbek tiliga o'girgan. Qirq yil davomida daftarga yozib borgan qisqa hikmatli fikrlari 2001-yilda «Daftar hoshiyasidagi bitiklar» nomi bilan alohida kitob bo'lib chiqqan.

1991-yil martida unga «O'zbekiston SSR xalq yozuvchisi» unvoni berilgan. Mustaqillik yillarida Oliy Majlisning birinchi va ikkinchi chaqiriqlarida deputat bo'lib, 1995–2005-yillarda uning Matbuot va axborot qo'mitasiga raislik qilgan. «Mehnat shuhrati» (1997) va «Buyuk xizmatlari uchun» (2001) ordenlari bilan taqdirlangan.

O'tkir Hoshimov 2013-yil 24-mayda Toshkentda 71 yoshida vafot etgan. Prezidentning 2020-yil 2-dekabrdagi qarori bilan 2021-yilda adib tavalludining 80 yilligi nishonlangan: u yashagan Do'mbirobod mahallasidagi uyga yodgorlik taxtasi o'rnatish, poytaxt ko'chalaridan biriga uning nomini berish va tanlangan asarlarini nashr etish belgilangan, O'zbekiston pochtasi unga bag'ishlangan marka chiqargan. 2026-yil 28-mayda vafotidan so'ng «El-yurt hurmati» ordeni bilan mukofotlangan.