Asosiy qismga o'tish
SHAXS
Parda Tursun
Tuzatish taklif qilish

Parda Tursun

O'zbek yozuvchisi va tarjimon, «Haq yo'l» qissasi va «O'qituvchi» romani muallifi, o'zbek ziyolisining sovet davridagi hayot yo'lini tasvirlagan adib.

Faoliyat:
Yozuvchi, Nosir
Haqiqiy ismi:
Parda Tursunov
Tug'ilgan:
7 noyabr 1909(47 yosh) ♏ — 28 sentabr 1957
Tug'ilgan joy:
Pop tumani, Namangan

Biografiya

Parda Tursun (asl ismi Parda Tursunov) 1909-yil 7-noyabrda Namangan viloyatining hozirgi Pop tumani Chorkesar qishlog'ida dehqon oilasida tug'ilgan. Ota-onasidan erta ayrilib, bolaligi sarson-sargardonlikda o'tgan; 1918-yilda Toshkentga ko'chib kelib, dastlab odamlar xizmatida ishlagan. Keyin o'lka o'zbek namuna maktabida (1923–1927) va Toshkent pedagogika bilim yurtida (1927–1928) o'qigan.

1930-yillar boshigacha Toshkent viloyatining Piskent tumanidagi maktablarda o'qituvchilik qilgan. Adabiyotga qiziqishi shu yillarda uyg'ongan: 1929–1930-yillarda ilk hikoyalari, xabar va ocherklari matbuotda chiqa boshlagan. «Batrak» gazetasida mas'ul kotib (1930–1931), «Qizil O'zbekiston» gazetasida adabiy xodim (1931–1934 va 1939–1940) bo'lgan; 1935–1936-yillarda O'rta Osiyo plan-iqtisod institutida bir muddat o'qigan, 1937–1938-yillarda O'zbekiston Markaziy Ijroiya Qo'mitasi raisining kotibi vazifasida ishlagan.

O'sha yillarda u «Alvasti» (1929) va «Zo'rlik» (1932) kabi hikoyalar to'plamlarini, «Dadajon rais», «Yangi raislar», «Traktorchi» singari ocherklar yozdi. 1937-yilda yaratgan «Domla» hikoyasi uning ijodida alohida o'rin tutadi: hikoya bosh qahramoni — o'qituvchining taqdiri yozuvchining keyingi asarlari uchun asos bo'ldi.

1940–1945-yillarda O'zbekiston Telegraf agentligida adabiy xodim va muharrir bo'lgan, 1948–1950-yillarda partiya tarixi institutida ilmiy xodim sifatida ishlagan. Shu davrda «Domla» asosida avtobiografik «Haq yo'l» qissasini yozib (1947), uni «O'qituvchining yo'li» (1949) nomi bilan qayta ishlagan va nihoyat «O'qituvchi» romanini (1951) yaratgan. Asarning bosh qahramoni Xolmurod Do'stmatov taqdirida o'zbek ziyolisining murakkab hayot yo'li aks etgan.

Adib shu bilan birga rus adabiyotidan tarjimalar qilgan: Saltikov-Shchedrin, A. K. Tolstoy, Emil Zolya va Gi de Mopassan asarlarini o'zbek tiliga o'girgan. Parda Tursun 1957-yil 28-sentabrda Toshkentda vafot etgan. Toshkent va Namangandagi bir necha maktab va ko'chaga uning nomi berilgan.

Ta'lim

Karyera

Hayot yo'li

  1. 1909
    Tug'ilishi

    Namangan viloyati Pop tumanidagi Chorkesar qishlog'ida dehqon oilasida tug'ilgan.

  2. 1918
    Toshkentga ko'chishi

    Ota-onadan erta ayrilgach, Chorkesardan Toshkentga ketgan.

  3. 1923–1928
    O'qish

    O'lka o'zbek namuna maktabi (1923–1927) va Toshkent pedagogika bilim yurtida (1927–1928) tahsil olgan.

  4. 1930–1934
    Matbuotda dastlabki qadamlar

    «Batrak» gazetasida mas'ul kotib, so'ng «Qizil O'zbekiston»da adabiy xodim bo'lgan; ilk hikoyalari («Zo'rlik») shu yillarda chiqqan.

  5. 1937
    «Domla» hikoyasi

    Keyingi yirik asarlariga asos bo'lgan hikoyasini yozgan; shu yillarda O'zbekiston Markaziy Ijroiya Qo'mitasi raisining kotibi bo'lib ishlagan (1937–1938).

  6. 1940–1945
    O'zbekiston Telegraf agentligida

    Agentlikda adabiy xodim va muharrir bo'lib ishlagan.

  7. 1947
    «Haq yo'l» qissasi

    «Domla» asosida yozilgan birinchi yirik asari — avtobiografik qissa chop etilgan.

  8. 1948–1950
    Partiya tarixi institutida

    Ilmiy xodim sifatida ishlagan.

  9. 1951
    «O'qituvchi» romani

    «Haq yo'l» va «O'qituvchining yo'li» (1949) qayta ishlanib, roman holida nashr etilgan.

  10. 1957
    Vafoti

    28-sentabrda Toshkentda vafot etgan.

Kitoblar

  • «Alvasti»
    1929 · Hikoyalar to'plami

    Yozuvchining ilk hikoyalari kiritilgan to'plam.

  • «Zo'rlik»
    1932 · Hikoyalar to'plami

    1930-yilda e'lon qilingan shu nomli ilk hikoyasi nomi bilan atalgan to'plam.

  • «Dadajon rais»
    1932 · Ocherk

    1930-yillar qishloq hayotidan olingan ocherklardan biri.

  • «Domla»
    1937 · Hikoya

    O'qituvchi taqdiri haqidagi hikoya; yozuvchining keyingi yirik asarlariga asos bo'lgan.

  • «Haq yo'l»
    1947 · Qissa

    «Domla» asosida yozilgan avtobiografik qissa; bosh qahramon — Xolmurod Do'stmatov.

  • «O'qituvchining yo'li»
    1949 · Qissa

    «Haq yo'l»ning qayta ishlangan nashri.

  • «O'qituvchi»
    1951 · Roman

    Qissaning keng qamrovli romanga aylantirilgan yakuniy shakli; o'zbek ziyolisining hayot yo'lini ko'rsatadi.

Parda Tursun (1909–1957) — Yozuvchi | Shaxs.uz