Парда Турсун

Парда Турсун (асл исми Парда Турсунов) 1909-йил 7-ноябрда Наманган вилоятининг ҳозирги Поп тумани Чоркесар қишлоғида деҳқон оиласида туғилган. Ота-онасидан эрта айрилиб, болалиги сарсон-саргардонликда ўтган; 1918-йилда Тошкентга кўчиб келиб, дастлаб одамлар хизматида ишлаган. Кейин ўлка ўзбек намуна мактабида (1923–1927) ва Тошкент педагогика билим юртида (1927–1928) ўқиган.

1930-йиллар бошигача Тошкент вилоятининг Пискент туманидаги мактабларда ўқитувчилик қилган. Адабиётга қизиқиши шу йилларда уйғонган: 1929–1930-йилларда илк ҳикоялари, хабар ва очерклари матбуотда чиқа бошлаган. «Батрак» газетасида масъул котиб (1930–1931), «Қизил Ўзбекистон» газетасида адабий ходим (1931–1934 ва 1939–1940) бўлган; 1935–1936-йилларда Ўрта Осиё план-иқтисод институтида бир муддат ўқиган, 1937–1938-йилларда Ўзбекистон Марказий Ижроия Қўмитаси раисининг котиби вазифасида ишлаган.

Ўша йилларда у «Алвасти» (1929) ва «Зўрлик» (1932) каби ҳикоялар тўпламларини, «Дадажон раис», «Янги раислар», «Тракторчи» сингари очерклар ёзди. 1937-йилда яратган «Домла» ҳикояси унинг ижодида алоҳида ўрин тутади: ҳикоя бош қаҳрамони — ўқитувчининг тақдири ёзувчининг кейинги асарлари учун асос бўлди.

1940–1945-йилларда Ўзбекистон Телеграф агентлигида адабий ходим ва муҳаррир бўлган, 1948–1950-йилларда партия тарихи институтида илмий ходим сифатида ишлаган. Шу даврда «Домла» асосида автобиографик «Ҳақ йўл» қиссасини ёзиб (1947), уни «Ўқитувчининг йўли» (1949) номи билан қайта ишлаган ва ниҳоят «Ўқитувчи» романини (1951) яратган. Асарнинг бош қаҳрамони Холмурод Дўстматов тақдирида ўзбек зиёлисининг мураккаб ҳаёт йўли акс этган.

Адиб шу билан бирга рус адабиётидан таржималар қилган: Салтиков-Шчедрин, А. К. Толстой, Эмил Золя ва Ги де Мопассан асарларини ўзбек тилига ўгирган. Парда Турсун 1957-йил 28-сентабрда Тошкентда вафот этган. Тошкент ва Намангандаги бир неча мактаб ва кўчага унинг номи берилган.