Pozil Otaliq

Min urug'idan chiqqan Rishton hokimi, Farg'ona hukmdori Rustam Hojining to'ng'ich o'g'li; 1704-yilda ukasi Ashurqul va uning o'g'li Shohrux bilan hokimiyat uchun kurashda vafot etgan.

Ma'lumot:

Faoliyat:: Tarixiy shaxs, Siyosatchi
Vafot etgan sana:: 1704
Tug'ilgan joy:: Rishton tumani, Farg'ona
Otasi:: Rustam Hoji Sulton
Farzandlar:: Rajab biy

Biografiya

Pozil Otaliq XVII asrning ikkinchi yarmida Farg'ona vodiysidagi Rishton shahrida tug'ilgan. Aniq tug'ilgan yili ma'lum emas: ma'lumotnomalar uning dunyoga kelishini Buxoro xoni Abdulazizxon hukmronligi (1645–1681) davriga bog'laydi. U o'zbeklarning min urug'idan bo'lib, Farg'ona hokimi Rustam Hojining to'ng'ich o'g'li hisoblanadi. Rustam Hojining Ashurqul (Ashurbek) ismli kichik o'g'li ham bo'lgan.

Rivoyatlarga ko'ra, vodiyni ilgari Axsi hokimi Tangriyor (Xudoyor) Ilik Sulton avlodlari Rishtondan turib boshqargan; Rustam Hoji siyosiy markazni yana Axsiga ko'chirgan. Shunga qaramay Rishton o'z ahamiyatini yo'qotmagan va otasi to'ng'ich o'g'li Pozilni shu shaharga hokim qilib tayinlagan.

Rustam Hoji vafotidan keyin saroy amaldorlari taxt vorisi sifatida Pozil emas, balki ukasi Ashurqulni e'lon qilishgan. Rus etnografi V. P. Nalivkin Mulla Shamsining ma'lumotlariga tayanib yozishicha, Pozil Rishtonga qaytib ketgan va ancha vaqtdan so'ng ukasiga qarshi qo'zg'olon ko'targan. Ma'lumotnomalarda ikkala akaning Farg'onani 1701–1704-yillarda taqsimlab boshqargani qayd etiladi.

1704-yilda Ashurqul qo'shin bilan Rishtonni qamal qilgan, ammo jangda halok bo'lgan. Qo'shin voyaga yetmagan Shohruxni, Ashurqulning o'g'lini, yangi hukmdor deb e'lon qilib, qamalni davom ettirgan. Ko'p o'tmay Pozil Otaliq ham vafot etgan, Rishton taslim bo'lib, Shohruxning hokimiyatini tan olgan, shahar esa deyarli butunlay vayron qilingan.

Pozilning o'g'li Rajab biy tirik qolgan; manbalarga ko'ra, uning avlodlari XVIII–XIX asrlarda Farg'ona vodiysi shaharlarida hokim lavozimlarini egallagan. Shohrux esa 1709-yilda vodiyning janubiy va shimoli-g'arbiy yerlarini birlashtirib, markazi Qo'qon bo'lgan davlatga asos solgan; uning avlodlari 1876-yilgacha Qo'qon xonligini boshqargan.

Hayot yo'li

1645–1681 oralig'ida
Tug'ilishi
Rishtonda, Farg'ona hokimi Rustam Hojining oilasida tug'ilgan; aniq yili noma'lum.
Rustam Hoji davri
Rishton hokimi
Otasi to'ng'ich o'g'li Pozilni Rishton shahriga hokim qilib tayinlagan.
1701–1704
Farg'onani ukasi bilan taqsimlab boshqarishi
Ma'lumotnomalarga ko'ra, Pozil Otaliq va Ashurqul vodiyni o'zaro bo'lib olgan.
Rustam Hoji vafotidan keyin
Taxt vorisligi nizosi
Saroy amaldorlari hukmdor deb Ashurqulni e'lon qilgan; Pozil Rishtonga ketib, qo'zg'olon ko'targan.
1704
Rishton qamali va vafoti
Ashurqul Rishtonni qamal qilib halok bo'lgan; qamal Shohrux boshchiligida davom etgan, ko'p o'tmay Pozil Otaliq vafot etgan.
1709
Shohrux davlatining tashkil topishi
Ashurqulning o'g'li Shohrux vodiy hududlarini birlashtirib, Qo'qonni markaz qilgan.

Meros

Pozil Otaliqning o'limi bilan Rishtonning Farg'ona vodiysidagi siyosiy markaz sifatidagi o'rni tugagan, hokimiyat Shohrux sulolasi qo'liga o'tgan. Biroq Pozilning o'g'li Rajab biy tirik qolgan va uning avlodlari keyingi ikki asr davomida Andijon, Marg'ilon, Namangan va Xo'jand kabi shaharlarda hokimlik qilganligi qayd etiladi.

Davr: XVII–XVIII asrlar bo'sag'asi, Buxoro xonligining zaiflashuvi va Qo'qon xonligining shakllanishi davri

Pozil Otaliq va Ashurqul Farg'onani taqsimlab boshqargan (1701)
Rishton qamali, Ashurqul va Pozil Otaliqning halok bo'lishi (1704)
Shohrux davlatining tashkil topishi, Qo'qonning poytaxtga aylanishi (1709)