Qamchibek Kenja

Qamchibek Kenja (asl familiyasi — Kenjaboyev) 1946-yil 15-avgustda Andijon viloyati Izboskan tumanidagi Gurkurov qishlog'ida dehqon oilasida tug'ilgan. Mehnat faoliyatini erta boshlagan: 1964-yilda tuman gazetasiga adabiy xodim bo'lib ishga kirgan va shu yili Toshkent davlat universitetining (hozirgi O'zbekiston Milliy universiteti) jurnalistika sirtqi bo'limiga o'qishga kirgan. Bir yildan so'ng filologiya fakultetining kunduzgi bo'limiga o'tib, uni 1969-yilda tamomlagan.

1969–1979-yillarda respublika «O'zbekiston madaniyati» gazetasida (hozirgi «O'zbekiston adabiyoti va san'ati») ishlagan. 1979-yilda tug'ilgan tumaniga qaytib, «Paxtakor» tuman gazetasida ishlagan va maktabda dars bergan. 1980-yilda Yozuvchilar uyushmasining badiiy adabiyot targ'iboti byurosi uni Andijon viloyatidagi vakili qilib tayinlagan. 1983-yilda Toshkentga chaqirilib, uyushmaning nasr kengashida adabiy maslahatchi bo'lib ishlagan, 1985–2006-yillarda esa Yozuvchilar uyushmasi Andijon viloyati bo'limiga mas'ul kotib sifatida rahbarlik qilgan. Bundan tashqari, 1996-yildan 2015-yilgacha ijtimoiy-ma'rifiy yo'nalishdagi «Xolis» gazetasini bosh muharrir sifatida boshqargan. 1974-yildan Jurnalistlar uyushmasi, 1978-yildan Yozuvchilar uyushmasi a'zosi.

Birinchi she'riy to'plami «Sog'inch» 1975-yilda, birinchi hikoyalar to'plami «Yashil barg» 1977-yilda bosilgan. 1979–1996-yillarda uning «Ko'ngil ko'chalari», «Orzumandlar», «Notanish gul», «Tog' yo'lida bir oqshom», «Ishqing tushsa», «Qizil gullar», «Sohildagi suv parisi», «Sohibjamol ayol siri» kabi she'riy va nasriy kitoblari chop etilgan. Keyingi yillarda ikki jildlik «Saylanma» (2006–2007), «Toshqin» qissasi (2010), «Palaxmon» romani (2011) va «Jasorat» nomli ma'rifiy-biografik qissa (2012) nashr qilingan. Jami o'ttizdan ortiq she'riy va nasriy kitobi nashr etilgan.

1993-yildan Bobur xalqaro jamoat fondi boshqaruv kengashining a'zosi bo'lgan va fond ekspeditsiyalari tarkibida temuriylar hamda boburiylar bilan bog'liq joylarni kezgan: Hindiston, Pokiston, Bangladesh, Afg'oniston, Eron, Iroq, Suriya, Iordaniya, Saudiya Arabistoni, Turkiya va boshqa mamlakatlarda bo'lgan. Shu safarlardan «Hind sorig'a», «Andijondan Dakkagacha», «Buyuklar izidan», «Andijondan Bag'dodgacha», «Buyuk sohibqiron o'tgan yo'llarda» safarnomalari, shuningdek ekspeditsiya rahbari Zokirjon Mashrabov haqidagi «Boburiylardan biri» (2000) kitobi tug'ilgan; bu kitob keyinchalik yana ikki marta nashr qilingan.

Tarjima bilan ham ko'p shug'ullangan: Pushkin, Heyne, Petefi, Bryusov, Svetlov, Rasul Hamzatov she'rlarini, Osiyo va Afrika yozuvchilarining asarlarini o'zbek tiliga o'girgan. O'zining she'r va hikoyalari rus, ingliz, turk, ukrain, qozoq, qoraqalpoq, qirg'iz va uyg'ur tillariga tarjima qilingan. Andijonlik ko'plab yosh qalamkashlarga ustozlik qilgan.

«Shuhrat» medali (1998) bilan taqdirlangan, «O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan madaniyat xodimi» va «O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan yoshlar murabbiysi» (2023) faxriy unvonlari berilgan. Xalqaro Bobur mukofoti laureati (2004), 2014-yildan Zahiriddin Muhammad Bobur nomidagi Andijon davlat universitetining faxriy professori. Qamchibek Kenja 2026-yil 8-aprelda vafot etgan.