Қамчибек Кенжа

Қамчибек Кенжа (асл фамилияси — Кенжабоев) 1946-йил 15-августда Андижон вилояти Избоскан туманидаги Гуркуров қишлоғида деҳқон оиласида туғилган. Меҳнат фаолиятини эрта бошлаган: 1964-йилда туман газетасига адабий ходим бўлиб ишга кирган ва шу йили Тошкент давлат университетининг (ҳозирги Ўзбекистон Миллий университети) журналистика сиртқи бўлимига ўқишга кирган. Бир йилдан сўнг филология факултетининг кундузги бўлимига ўтиб, уни 1969-йилда тамомлаган.

1969–1979-йилларда республика «Ўзбекистон маданияти» газетасида (ҳозирги «Ўзбекистон адабиёти ва санъати») ишлаган. 1979-йилда туғилган туманига қайтиб, «Пахтакор» туман газетасида ишлаган ва мактабда дарс берган. 1980-йилда Ёзувчилар уюшмасининг бадиий адабиёт тарғиботи бюроси уни Андижон вилоятидаги вакили қилиб тайинлаган. 1983-йилда Тошкентга чақирилиб, уюшманинг наср кенгашида адабий маслаҳатчи бўлиб ишлаган, 1985–2006-йилларда эса Ёзувчилар уюшмаси Андижон вилояти бўлимига масъул котиб сифатида раҳбарлик қилган. Бундан ташқари, 1996-йилдан 2015-йилгача ижтимоий-маърифий йўналишдаги «Холис» газетасини бош муҳаррир сифатида бошқарган. 1974-йилдан Журналистлар уюшмаси, 1978-йилдан Ёзувчилар уюшмаси аъзоси.

Биринчи шеърий тўплами «Соғинч» 1975-йилда, биринчи ҳикоялар тўплами «Яшил барг» 1977-йилда босилган. 1979–1996-йилларда унинг «Кўнгил кўчалари», «Орзумандлар», «Нотаниш гул», «Тоғ йўлида бир оқшом», «Ишқинг тушса», «Қизил гуллар», «Соҳилдаги сув париси», «Соҳибжамол аёл сири» каби шеърий ва насрий китоблари чоп этилган. Кейинги йилларда икки жилдлик «Сайланма» (2006–2007), «Тошқин» қиссаси (2010), «Палахмон» романи (2011) ва «Жасорат» номли маърифий-биографик қисса (2012) нашр қилинган. Жами ўттиздан ортиқ шеърий ва насрий китоби нашр этилган.

1993-йилдан Бобур халқаро жамоат фонди бошқарув кенгашининг аъзоси бўлган ва фонд экспедициялари таркибида темурийлар ҳамда бобурийлар билан боғлиқ жойларни кезган: Ҳиндистон, Покистон, Бангладеш, Афғонистон, Эрон, Ироқ, Сурия, Иордания, Саудия Арабистони, Туркия ва бошқа мамлакатларда бўлган. Шу сафарлардан «Ҳинд сориға», «Андижондан Даккагача», «Буюклар изидан», «Андижондан Бағдодгача», «Буюк соҳибқирон ўтган йўлларда» сафарномалари, шунингдек экспедиция раҳбари Зокиржон Машрабов ҳақидаги «Бобурийлардан бири» (2000) китоби туғилган; бу китоб кейинчалик яна икки марта нашр қилинган.

Таржима билан ҳам кўп шуғулланган: Пушкин, Ҳейне, Петефи, Брюсов, Светлов, Расул Ҳамзатов шеърларини, Осиё ва Африка ёзувчиларининг асарларини ўзбек тилига ўгирган. Ўзининг шеър ва ҳикоялари рус, инглиз, турк, украин, қозоқ, қорақалпоқ, қирғиз ва уйғур тилларига таржима қилинган. Андижонлик кўплаб ёш қаламкашларга устозлик қилган.

«Шуҳрат» медали (1998) билан тақдирланган, «Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими» ва «Ўзбекистонда хизмат кўрсатган ёшлар мураббийси» (2023) фахрий унвонлари берилган. Халқаро Бобур мукофоти лауреати (2004), 2014-йилдан Заҳириддин Муҳаммад Бобур номидаги Андижон давлат университетининг фахрий профессори. Қамчибек Кенжа 2026-йил 8-апрелда вафот этган.