Biografiya
Mir Sayyid Sharif Roqim Samarqandiy — fors tilida ijod qilgan o'rta osiyolik tarixchi va shoir. «Samarqandiy» nisbasi uning Samarqanddan ekanini bildiradi. Yashagan yillari noma'lum: ma'lumotnomalar uning faoliyatini XVII–XVIII asrlarga bog'laydi, 1732-yilda ko'chirilgan asar qo'lyozmasi esa kitob shu vaqtga kelib yaratilganini ko'rsatadi.
Muallifning hayoti haqida juda kam ma'lumot saqlangan. U ko'p mamlakatlarda bo'lgani va bir necha tilni bilgani aytiladi. She'rlarini fors tilida Roqim taxallusi bilan yozgan; ba'zi nashrlarda ismi Rahim shaklida beriladi, shu sabab rus tilidagi adabiyotda ikkala yozilishi uchraydi.
Uning nomi bilan bog'lanadigan asosiy asar — «Tarixi Roqim» («Tarixi Roqimiy» va «Tavorixi Mir Sayyid Sharif Roqim» deb ham ataladi). Bu izchil hikoya emas, balki hukmdorlar, vazirlar, olimlar, shoirlar va so'fiylar haqidagi qisqa ma'lumotlarning xronologik to'plami. Ko'pchiligining vafoti xronogramma — harflari abjad hisobida sanani beradigan she'riy misra bilan belgilangan.
To'plam taxminan XIV asr o'rtasidan XVII asr o'rtasigacha Markaziy Osiyo, Eron va Hindistondagi voqealarni qamrab oladi. U mashhur shaxslarning tug'ilgan va vafot etgan sanalari, janglar va boshqa voqealar bo'yicha ma'lumotnoma sifatida qadrlanadi, shuning uchun Markaziy Osiyo va Qozog'iston tarixini o'rganuvchilar undan foydalanadi. Bizgacha yetib kelgan matnning muallifligi muhokama qilinadi: u Mir Sayyid Sharif nomi bilan bog'lanadi, sharqshunos A. A. Semyonovning fikricha, ko'pchilik nusxalarda uchraydigan keyingi qisqartirma ham unga tegishli.
Asarning qo'lyozmalari dunyoning bir qancha to'plamlarida saqlanadi; ularning biri, hozir Edinburg universitetida, 1732-yilda Shohjahonobodda (Dehli) ko'chirilgan. Tehronda asar M. Sutuda tahririda nashr etilgan.
Asarlar
- «Tarixi Roqim»Tarixiy xronika
XIV–XVII asr hukmdorlari, vazirlari, olimlari, shoirlari va so'fiylari haqidagi qisqa ma'lumotlarning she'riy xronogrammali xronologik to'plami; «Tarixi Roqimiy» deb ham ataladi.
Meros
«Tarixi Roqim» Markaziy Osiyo, Eron va Hindistondagi hukmdorlar, olimlar va shoirlarning tug'ilgan va vafot etgan sanalari, shuningdek, XIV–XVII asrlardagi janglar va boshqa voqealar bo'yicha ma'lumotnoma bo'lib qolmoqda. Markaziy Osiyo va Qozog'iston tarixchilari xronologiyani aniqlashda unga murojaat qiladi.
Davr: XVII–XVIII asrlar, Movarounnahr- Shohjahonobodda (Dehli) «Tarixi Roqim»ning hozir Edinburg universitetida saqlanayotgan nusxasi ko'chirilgan (1732)