Shukur Burhonov

Shukur Burhonov 1910-yil 15-sentabrda Toshkentda tug'ilgan. U qattiq diniy qoidalar hukm surgan oilada o'sgan va oilasining e'tiqodiga ko'ra aktyorlik kasbi man etilgani uchun o'zbek drama teatriga qo'shilish maqsadida uydan chiqib ketishiga to'g'ri kelgan. Qishloq xo'jaligi texnikumida o'qiyotgan paytidayoq dramatik to'garak ishida qatnashgan.

1928-yilda davlat o'zbek drama teatri truppasiga kirgan; bu truppa keyinchalik Toshkentga ko'chib, Hamza nomidagi teatrga aylangan (hozirgi O'zbek Milliy akademik drama teatri). 1929–1931-yillarda teatr qoshidagi studiyada tahsil olgan, 1930-yilda Moskva badiiy teatrida o'qigan va keyinchalik Romeo, Gamlet, Edip kabi klassik rollarni ijro eta olganini shu tajribaga bog'lagan. Umrining oxirigacha, 1987-yilgacha shu truppada ishlagan.

Dastlabki yillarda Komil Yashinning «Yondiramiz» (1932) spektaklida Azamat, «Vayrona» (1934) spektaklida Bahodir, «Nomus va muhabbat» (1936) spektaklida G'ulom rollarini o'ynagan. Hamzaning «Boy ila xizmatchi» dramasidagi G'ofur roli (1939) uning ilk yirik muvaffaqiyati hisoblanadi. 1940-yilda unga O'zbekiston SSR xalq artisti unvoni berilgan.

Urush yillari va undan keyin zamonaviy qahramonlarni gavdalantirgan: «Oleko Dundich» spektaklida bosh rol, Yashinning «General Rahimov» pyesasida (1950) general Rahimov. Nikolay Pogodinning «Kreml kurantlari» (1947) va Yashinning «Yo'lchi yulduz» (1957) spektakllarida Lenin obrazini yaratgan. Gogolning «Revizor» spektaklida (1952) Gorodnichiy rolini o'ynagan.

Keyingi yillarda klassik va tragik rollarga murojaat qilgan: Shekspirning «Gamlet» va «Yuliy Sezar»ida Gamlet va Brut, Chexovning «Vanya tog'a»sida Voynitskiy, Sofoklning «Shoh Edip»ida Edip, Maqsud Shayxzodaning «Mirzo Ulug'bek» pyesasida Ulug'bek. Ulug'bek obrazi uchun 1964-yilda Hamza nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofotini olgan. 1959-yilda unga SSSR xalq artisti unvoni berilgan.

Kinoda ham ko'p ishlagan: «Tohir va Zuhra» filmida (1945) Qorabotir, «Boy ila xizmatchi» filmida (1954) G'ofur, Aleksandr Ptushkoning «Ilya Muromets» filmida (1956) podsho Kalin, «Ulug'bek yulduzi» filmida (1964) Ulug'bek, «Osiyo ustida bo'ron» filmida (1965) Yalangtush rollarini ijro etgan.

Shukur Burhonov 1987-yil 15-avgustda (ayrim manbalarda 14-avgustda) Toshkentda vafot etgan va Chig'atoy qabristoniga dafn qilingan. Unga «Xalq artisti Shukur Burhonov» hujjatli filmi bag'ishlangan, Toshkentdagi ko'chalardan biri uning nomi bilan ataladi.