Шукур Бурҳонов
Ўзбек совет театр ва кино актёри, 1928-йилдан умрининг охиригача Ҳамза театри труппасида ишлаган; СССР халқ артисти (1959), Ҳамза номидаги Давлат мукофоти лауреати (1964).
- Фаолият:
- Актёр, Кино актёри, Театр актёри
- Туғилган:
- 15 сентабр 1910(76 ёш) ♍ — 15 август 1987
- Туғилган жой:
- Тошкент
Биография
Шукур Бурҳонов 1910-йил 15-сентабрда Тошкентда туғилган. У қаттиқ диний қоидалар ҳукм сурган оилада ўсган ва оиласининг эътиқодига кўра актёрлик касби ман этилгани учун ўзбек драма театрига қўшилиш мақсадида уйдан чиқиб кетишига тўғри келган. Қишлоқ хўжалиги техникумида ўқиётган пайтидаёқ драматик тўгарак ишида қатнашган.
1928-йилда давлат ўзбек драма театри труппасига кирган; бу труппа кейинчалик Тошкентга кўчиб, Ҳамза номидаги театрга айланган (ҳозирги Ўзбек Миллий академик драма театри). 1929–1931-йилларда театр қошидаги студияда таҳсил олган, 1930-йилда Москва бадиий театрида ўқиган ва кейинчалик Ромео, Гамлет, Эдип каби классик ролларни ижро эта олганини шу тажрибага боғлаган. Умрининг охиригача, 1987-йилгача шу труппада ишлаган.
Дастлабки йилларда Комил Яшиннинг «Ёндирамиз» (1932) спектаклида Азамат, «Вайрона» (1934) спектаклида Баҳодир, «Номус ва муҳаббат» (1936) спектаклида Ғулом ролларини ўйнаган. Ҳамзанинг «Бой ила хизматчи» драмасидаги Ғофур роли (1939) унинг илк йирик муваффақияти ҳисобланади. 1940-йилда унга Ўзбекистон ССР халқ артисти унвони берилган.
Уруш йиллари ва ундан кейин замонавий қаҳрамонларни гавдалантирган: «Олеко Дундич» спектаклида бош рол, Яшиннинг «Генерал Раҳимов» песасида (1950) генерал Раҳимов. Николай Погодиннинг «Кремл курантлари» (1947) ва Яшиннинг «Йўлчи юлдуз» (1957) спектаклларида Ленин образини яратган. Гоголнинг «Ревизор» спектаклида (1952) Городничий ролини ўйнаган.
Кейинги йилларда классик ва трагик ролларга мурожаат қилган: Шекспирнинг «Гамлет» ва «Юлий Сезар»ида Гамлет ва Брут, Чеховнинг «Ваня тоға»сида Войнитский, Софоклнинг «Шоҳ Эдип»ида Эдип, Мақсуд Шайхзоданинг «Мирзо Улуғбек» песасида Улуғбек. Улуғбек образи учун 1964-йилда Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофотини олган. 1959-йилда унга СССР халқ артисти унвони берилган.
Кинода ҳам кўп ишлаган: «Тоҳир ва Зуҳра» филмида (1945) Қоработир, «Бой ила хизматчи» филмида (1954) Ғофур, Александр Птушконинг «Иля Мурометс» филмида (1956) подшо Калин, «Улуғбек юлдузи» филмида (1964) Улуғбек, «Осиё устида бўрон» филмида (1965) Ялангтуш ролларини ижро этган.
Шукур Бурҳонов 1987-йил 15-августда (айрим манбаларда 14-августда) Тошкентда вафот этган ва Чиғатой қабристонига дафн қилинган. Унга «Халқ артисти Шукур Бурҳонов» ҳужжатли филми бағишланган, Тошкентдаги кўчалардан бири унинг номи билан аталади.
Карьера
- Ўзбек Миллий академик драма театриАктёр · Тошкент · 1928–1987
Мукофотлар
«Буюк хизматлари учун» ордени2001, вафотидан кейин · Ўзбекистон
Ўзбекистон ССР халқ артисти1940 · Ўзбекистон ССР
Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти1964 · Ўзбекистон ССР
СССР халқ артисти1959 · СССР
Ленин ордени1959 · СССР
Ленин ордени1970 · СССР
Октябрь инқилоби ордени1980 · СССР
Меҳнат Қизил Байроқ ордени1945 · СССР
Меҳнат Қизил Байроқ ордени1950 · СССР
«Ҳурмат белгиси» ордени1951 · СССР
Ҳаёт йўли
- 1928Давлат ўзбек драма театри
Театр труппасига қўшилган; кейинчалик труппа Ҳамза номидаги театрга айланган.
- 1929–1931Театр студияси
Театр қошидаги студияда таҳсил олган.
- 1930Москва бадиий театри
Москва бадиий театрида ўқиган.
- 1932–1936Дастлабки роллар
«Ёндирамиз»да Азамат, «Вайрона»да Баҳодир, «Номус ва муҳаббат»да Ғулом.
- 1939Ғофур роли
Ҳамзанинг «Бой ила хизматчи» драмасида Ғофурни ижро этган.
- 1940Ўзбекистон ССР халқ артисти
Унвон берилган.
- 1945Кинодаги илк йирик рол
«Тоҳир ва Зуҳра» филмида Қоработирни ўйнаган.
- 1947Ленин образи
«Кремл курантлари» спектаклида Ленинни ижро этган; 1957-йилда «Йўлчи юлдуз»да шу образга қайтган.
- 1956«Иля Мурометс» филми
Птушко филмида подшо Калин ролини ўйнаган.
- 1959СССР халқ артисти
Унвон 18-мартда берилган.
- 1964Улуғбек образи
Улуғбек образи учун Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофотини олган; шу йили «Улуғбек юлдузи» филми ҳам суратга олинган.
- 1987Вафоти
15-августда Тошкентда вафот этган.
Фильмография
| Номи | Йил |
|---|---|
| Асал | 1940 |
| Тоҳир ва Зуҳра | 1945 |
| Бой ила хизматчи | 1954 |
| Новоселе | 1954 |
| Амирликнинг қулаши | 1955 |
| Иля Мурометс | 1956 |
| Синчалак | 1961 |
| Улуғбек юлдузи | 1964 |
| Где тй, моя Зулфия? | 1964 |
| Осиё устида бўрон | 1965 |
| Виждон амри билан | 1965 |
| Всадники револютсии | 1968 |
| Ватан ўғлонлари | 1968 |
| Қора консулнинг ўлими | 1970 |
| Встречи и расставания | 1973 |
| Узоқ-яқин йиллар | 1976 |
| Рошча памяти | 1981 |
| Қиёмат қарз | 1982 |
