Asosiy qismga o'tish
SHAXS
Tuzatish taklif qilish

Sotti Husayn

O'zbek adabiyotshunosi, tanqidchi va dramaturg; Abdulla Qodiriyning «O'tkan kunlar» romanini va Hamza ijodini o'rgangan, 1930-yillarda adabiy muassasalarni boshqargan.

Faoliyat:
Yozuvchi, Dramaturg
Haqiqiy ismi:
Sotti Husainov
Tug'ilgan:
1906 — 9 may 1942
Tug'ilgan joy:
Qo'qon, Farg'ona

Biografiya

Sotti Husayn (asl ismi Sotti Husainov) 1906-yilda Qo'qonda tug'ilgan. Bolaligida yangi usuldagi maktabda o'qigan, so'ng shahar maktab-internatiga tanlab olingan. 1921–1922-yillarda «Duoxon» va «Johillik balosi» nomli ilk pyesalarini yozgan; ular Qo'qon madaniyat klubi sahnasida qo'yilgan.

1922-yilda Toshkentga kelib, O'rta Osiyo Kommunistik universitetida o'qigan. 1927–1928-yillarda «Yosh leninchi» gazetasida muharrir bo'lgan va tahririyat qoshida yosh adabiyotchilar to'garagini tuzgan. Keyinchalik Moskvada Kechki adabiyot institutida tahsil olgan (1934–1935), SSSR xalqlari muzeyida ma'ruzachi bo'lib ishlagan, «SSSR hukumati qonunlari majmuasi» jurnalining o'zbekcha nashrini tahrir qilgan (1934–1937).

Toshkentga qaytgach, Yozuvchilar uyushmasi raisining o'rinbosari (1937–1938), Til va adabiyot instituti direktori (1938–1940), so'ngra O'zbekiston KP(b) Markaziy Komitetida bo'lim mudiri (1941–1942) lavozimlarida ishlagan. Alisher Navoiy tavalludining 500 yilligini nishonlashga tayyorgarlik komissiyasiga ham boshchilik qilgani aytiladi.

Husayn matbuot, teatr, musiqa, adabiyot va tarjima masalalariga bag'ishlangan ko'plab maqolalar yozgan, «Loyqalar» («G'alaba») pyesasi 1930-yilda O'zbek davlat drama teatrida sahnalashtirilgan. 1920-yillar oxirida «Ijodiy yo'limiz» maqolasida mumtoz merosni rad etuvchi qarashlarga qarshi chiqib, uni tanqidiy o'rganish zarurligini ta'kidlagan. Abdulla Qodiriyning «O'tkan kunlar» romani haqida 1929–1930-yillarda yozgan keng tahlili o'zbek adabiy tanqidchiligida muhim o'rin tutadi: unda g'oyaviy kamchiliklarini qayd etsa-da, asarni yuksak badiiy mahorat bilan yozilgan, o'zbek adabiyotidagi ilk tarixiy roman sifatida baholagan. Hamza Hakimzoda merosini o'rganishni boshlab, 1941-yilda «Hamza Hakimzoda hayoti va faoliyati» monografiyasini nashr ettirgan.

Sotti Husayn 1942-yil 9-mayda Toshkentda vafot etgan. U 1940-yillar boshidagi qatag'on qurbonlaridan biri bo'lgan va 1956-yilda boshqa ziyolilar qatori oqlangan. Tanlangan asarlari 1974-yilda alohida to'plam bo'lib chop etilgan.

Ta'lim

Karyera

Hayot yo'li

  1. 1906
    Qo'qonda tug'ilgan

    Husainovlar oilasida dunyoga kelgan; yangi usuldagi maktabda o'qigan.

  2. 1921–1922
    Ilk pyesalar

    «Duoxon» va «Johillik balosi» pyesalarini yozgan; ular Qo'qon madaniyat klubida qo'yilgan.

  3. 1922
    Toshkentda o'qish

    Toshkentga kelib, O'rta Osiyo Kommunistik universitetiga o'qishga kirgan.

  4. 1927–1928
    «Yosh leninchi» muharriri

    Gazetada muharrir bo'lib ishlagan, yosh adabiyotchilar to'garagini tuzgan.

  5. 1930
    «Loyqalar» pyesasi

    «Loyqalar» («G'alaba») O'zbek davlat drama teatri sahnasida qo'yilgan.

  6. 1934–1937
    Moskvada ishlagan va o'qigan

    Kechki adabiyot institutida o'qigan (1934–1935), SSSR xalqlari muzeyida ma'ruzachi va «SSSR hukumati qonunlari majmuasi» jurnali o'zbekcha nashrining muharriri bo'lgan.

  7. 1937–1938
    Yozuvchilar uyushmasi raisining o'rinbosari

    O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasida rais o'rinbosari lavozimida ishlagan.

  8. 1938–1940
    Til va adabiyot instituti direktori

    Institutni boshqargan.

  9. 1941
    Hamza haqidagi monografiya

    «Hamza Hakimzoda hayoti va faoliyati» kitobi chop etilgan; Hamzaning «Tanlangan asarlar»i Yu. Sultonov bilan birga nashrga tayyorlangan.

  10. 1941–1942
    Markaziy Komitetda bo'lim mudiri

    O'zbekiston KP(b) Markaziy Komitetida bo'lim mudiri bo'lib ishlagan.

  11. 1942
    Vafoti

    9-mayda Toshkentda vafot etgan.

  12. 1956
    Oqlanishi

    Qatag'on qurbonlari qatorida oqlangan.

Asarlar

  • «Hamza Hakimzoda hayoti va faoliyati» (1941)
    Monografiya

    Hamza Hakimzoda hayoti va ijodiga bag'ishlangan ilk yirik tadqiqotlardan biri.

  • Abdulla Qodiriyning «O'tkan kunlar» romani haqidagi maqolalar (1929)
    Adabiy tanqid

    1929–1930-yillarda yozilgan, romanni o'zbek adabiyotidagi birinchi tarixiy roman sifatida baholagan keng tahlil; 1931-yilda alohida kitob bo'lib chiqqan.

  • «Ijodiy yo'limiz» (1929)
    Maqola

    Mumtoz merosni rad etuvchi qarashlarga qarshi, uni tanqidiy o'rganishga chaqirgan maqola.

  • «Loyqalar» («G'alaba») (1930)
    Pyesa

    O'zbek davlat drama teatri sahnasida qo'yilgan pyesa.

  • «Qizil tayoqchilar» (1935)
    Pyesa

    1930-yillarda yozilgan pyesalaridan biri.

  • «Tanlangan asarlar» (1974)
    To'plam

    Vafotidan keyin chop etilgan tanlangan asarlar to'plami.

Sotti Husayn (1906–1942) — Yozuvchi | Shaxs.uz