Soyib Xo'jayev

Soyib Xo'jayev 1910-yil 5-dekabrda Andijon viloyatining Xonobod qishlog'ida (hozir shahar) tug'ilgan. Sahnadagi ishini 1927-yilda Qo'qondagi Hamza nomidagi teatrda boshlagan, 1928–1939-yillarda Andijon teatrida ishlagan. Bu yerda u Gotstsining «Malikayi Turandot»ida Truffaldino, Gogolning «Revizor»ida Bobchinskiy, Hamzaning «Boy ila xizmatchi»sida Xolmat rollarini ijro etgan.

1939-yilda Xo'jayevga O'zbekiston SSR xalq artisti unvoni berilgan va shu yili u Toshkentga ko'chib, o'sha yillarda tashkil etilgan Muqimiy nomidagi o'zbek musiqali drama va komediya teatriga o'tgan. Umrining oxirigacha shu teatrda ishlab, 1982-yilgacha sahnada o'ynagan. Dramaturgiyadan Hamzaning «Maysaraning ishi»da Mullado'st, Komil Yashin va To'xtasin Jalilovning «Nurxon»ida Huzurxo'ja, Kotlyarevskiyning «Natalka Poltavka»sida Mikola, Shekspirning «O'n ikkinchi kecha»sida Ser Tobi, «Ajab savdolar»da Vakil qassob rollarini yaratgan.

Eng mashhur roli Hamid G'ulom va Manas Liyevning «Toshbolta oshiq» spektaklidagi Toshbolta bo'lgan — manbalarga ko'ra, bu rolni 1500 martaga yaqin ijro etgan. U xalq qiziqchilari an'anasini davom ettirgan komik aktyor sifatida tanilgan: sahnada hajv, mutoyiba, mimika va andijon shevasidagi so'z o'yinlaridan foydalangan.

Kinoda asosan epizodik va ikkinchi darajali, ba'zan bosh rollarni o'ynagan. Ayniqsa 1964-yildagi «Yor-yor» (rus tilida «Gde ty, moya Zulfiya?») komediyasidagi Ahmadjon roli (o'g'li rolida Baxtiyor Ixtiyorov) va «Yettinchi jin» (1976) telefilmidagi Xon roli esda qolgan. Shuningdek «Maftunigman», «Plyus yedinitsa», «Shijoat», «Ajoyib xayolparast», «Chinor tagidagi duel» kabi filmlarda suratga tushgan, televideniye va radio ko'rsatuvlarida qatnashgan.

Soyib Xo'jayev 1982-yil 3-mayda vafot etgan va Toshkentdagi Chig'atoy qabristoniga dafn etilgan. U Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan, vafotidan keyin, 2003-yilda, «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni berilgan. 2010-yilda uning tavalludining 100 yilligiga pochta markasi chiqarilgan, 1999-yilda uning xotirasiga bag'ishlangan «Soyibxo'ja operatsiyasi» spektakli sahnalashtirilgan.