Sulaymon Yudakov
Qo'qonda tug'ilgan bastakor, O'zbekiston SSR xalq artisti; «Maysaraning ishi» komik operasi va «Nasriddin yoshligi» baletining muallifi.
- Faoliyat:
- Kompozitor
- Haqiqiy ismi:
- Sulaymon Aleksandrovich Yudakov
- Hayot yillari:
- 1916 — 1990
- Tug'ilgan joy:
- Qo'qon, Farg'ona
Biografiya
Sulaymon Yudakov XX asr o'zbek musiqasining yirik bastakorlaridan biri bo'lib, bir qator janrlarda birinchilardan edi. U Buxoro yahudiylari oilasida 1916-yilda Qo'qonda tug'ilgan.
12 yoshida yetim bo'lib qolgach, Qo'qon bolalar uyida tarbiyalandi. Shu yerda nota savodi va balalayka, mandolina, gitara hamda puflama cholg'ularni o'rgandi; birinchi ustozi Mixail Naygof edi. 1932-yilda Moskva konservatoriyasining musiqa xodimlari fakultetiga o'qishga kirdi, fleyta sinfida tahsil oldi, 1939-yilda esa Reyngold Glier shogirdiga aylandi. Urush boshlanishi bilan 1941-yilda o'qishi to'xtab, Toshkentga qaytdi.
1943–1944-yillarda Tojikiston filarmoniyasida badiiy rahbar bo'lib ishladi va 1944-yilda Tojikiston SSR madhiyasining kuyini yaratdi; bu kuy hozirgi Tojikiston madhiyasiga asos bo'lgan. 1945-yilda «Farzand» musiqali dramasini yozdi, so'ng simfonik, kamer va vokal asarlar, shuningdek kino musiqalari yaratdi. «Mirzacho'l» vokal-simfonik syuitasi uchun 1951-yilda Stalin mukofotiga sazovor bo'ldi.
1958-yilda yozilgan «Maysaraning ishi» birinchi o'zbek komik operasi hisoblanadi: 1959-yilda Navoiy teatrida sahnalashtirilgan, to'qqiz tilga tarjima qilingan, Moskva (1960) va Lodz (1975) kabi shaharlarda qo'yilgan. 1967-yilda «Nasriddin yoshligi» — birinchi o'zbek komik baletini yaratdi.
Yudakov 1976-yilda O'zbekiston SSR xalq artisti unvonini, 1977-yilda Hamza nomidagi davlat mukofotini oldi. U 1990-yil 5-noyabrda Toshkentda vafot etgan va shaharning Buxoro yahudiylari qabristoniga dafn etilgan. 2008-yil dekabrida Toshkentda bastakorlar uyida uning uy-muzeyi ochilgan.
Ta'lim
Mukofotlar
O'zbekiston SSR xalq artisti1976 · O'zbekiston SSR
Hamza nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti1977 · O'zbekiston SSR
«Hurmat belgisi» ordeni1951 · SSSR
Stalin mukofoti1951 · SSSR
Hayot yo'li
- 1932Moskva konservatoriyasi
Musiqa xodimlari fakultetida fleyta sinfida o'qishni boshlagan.
- 1939Glier shogirdi
Reyngold Glier sinfida kompozitsiya o'rgangan.
- 1943–1944Tojikiston filarmoniyasi
Badiiy rahbar.
- 1944Tojikiston madhiyasi
Tojikiston SSR madhiyasining kuyini yaratgan.
- 1951Stalin mukofoti
«Mirzacho'l» syuitasi uchun.
- 1959«Maysaraning ishi»
Komik opera Navoiy teatrida sahnalashtirilgan.
- 1976Xalq artisti
O'zbekiston SSR xalq artisti unvoni berilgan.
- 1977Hamza mukofoti
Hamza nomidagi davlat mukofoti laureati.
Asarlar
- «Farzand» (1945)Musiqali drama
- «Mirzacho'l» (1950)Vokal-simfonik syuita
- «Maysaraning ishi» (1958)Komik opera
- «Nasriddin yoshligi» (1967)Komik balet
- «Sharq she'ri»Skripka va fortepiano uchun
- «Jonli alanga»Balet
- «Mening Vatanim»Kantata