Valentin Ulomov
Toshkentda tug'ilgan seysmolog, O'zbekiston SSR Fanlar akademiyasi Seysmologiya instituti asoschilaridan biri, seysmik rayonlashtirish va zilzilalarni bashorat qilish bo'yicha tadqiqotlar muallifi.
Biografiya
Valentin Ivanovich Ulomov 1933-yil 7-yanvarda Toshkentda tug'ilgan. 1955-yilda O'rta Osiyo politexnika institutining konchilik fakultetini foydali qazilmalarni qidirishning geofizik usullari mutaxassisligi bo'yicha tamomlagan va seysmologiya sohasida ish boshlagan: avval kichik ilmiy xodim, 1959-yildan esa «Toshkent» seysmik stansiyasining mudiri bo'lgan.
1960-yildan O'zbekiston SSR Fanlar akademiyasi Geologiya va geofizika instituti direktorining o'rinbosari bo'lib ishlagan. 1964-yilda Moskvadagi Yer fizikasi institutida O'rta Osiyoning janubi-sharqida yer qobig'ining chuqur tuzilishi haqida nomzodlik dissertatsiyasini, 1974-yilda esa mintaqa yer qobig'ining tuzilishi va dinamikasi hamda zilzilalarni bashorat qilish masalasiga bag'ishlangan doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan. O'sha yillarda Toshkentda O'rta Osiyo va Qozog'iston seysmik kuzatuvlar markazini tashkil etish tashabbusi bilan chiqqan va unga taxminan o'n besh yil rahbarlik qilgan.
1966-yilda, Toshkentda kuchli zilzila bo'lgan yili, Ulomov O'zbekiston SSR Fanlar akademiyasi Seysmologiya institutini tashkil etishda ishtirok etgan va 1985-yilgacha uning direktori o'rinbosari bo'lgan. U boshqargan stansiya Toshkent seysmologiya observatoriyasiga aylantirilgan, observatoriyaga 1990-yilgacha rahbarlik qilgan. 1981-yilda seysmik xavfni rayonlashtirish va bashorat qilish bo'yicha ishlari uchun Beruniy nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti bilan taqdirlangan, 1984-yilda O'zbekiston Fanlar akademiyasining muxbir a'zosi etib saylangan.
Ilmiy qiziqishlari doirasi — fundamental va amaliy seysmologiya, litosferaning tuzilishi va dinamikasi, zilzila o'chog'i fizikasi va zilzilalarni bashorat qilish, seysmik rayonlashtirish. Zilzilalar oldidan radon ajralib chiqishi bashoratchi hodisasi uning ilmiy kashfiyoti sifatida rasmiylashtirilgan. U 250 dan ortiq ilmiy ish muallifi, jumladan O'rta Osiyo yer qobig'ining chuqur tuzilishi va dinamikasiga oid monografiyalar.
1990-yil dekabridan Ulomov Moskvadagi Yer fizikasi institutida ishlagan: kontinental seysmiklik laboratoriyasini boshqargan, 2004-yildan bosh ilmiy xodim bo'lgan. 1995-yilda Nyu-York Fanlar akademiyasining haqiqiy a'zosi etib saylangan. 2002-yilda Rossiya hududini umumiy seysmik rayonlashtirish metodologiyasi va OSR-97 xaritalari to'plami uchun Rossiya Federatsiyasining fan va texnika sohasidagi Davlat mukofotiga sazovor bo'lgan. 2017-yil 6-iyunda Moskvada vafot etgan.
Ta'lim
- O'rta Osiyo politexnika institutiOliygoh · 1955 · Konchilik fakulteti, foydali qazilmalarni qidirishning geofizik usullari
Karyera
- O'zbekiston Fanlar akademiyasiMuxbir a'zo · Toshkent · 1984–…
- O'zbekiston SSR FA Geologiya va geofizika institutiDirektor o'rinbosari · Toshkent · 1960–1966
- O'zbekiston SSR FA Seysmologiya institutiDirektor o'rinbosari · Toshkent · 1966–1985
- Yer fizikasi instituti (Moskva)Kontinental seysmiklik laboratoriyasi mudiri, keyin bosh ilmiy xodim · 1990–…
- Nyu-York Fanlar akademiyasiHaqiqiy a'zo · 1995–…
Mukofotlar
Beruniy nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti1981 · O'zbekiston SSR
Asarlar
- «O'rta Osiyoning janubi-sharqida yer qobig'ining chuqur tuzilishi (seysmologik ma'lumotlar bo'yicha)» (1966)Monografiya
Mintaqa yer qobig'ining tuzilishi seysmologik ma'lumotlar asosida o'rganilgan ish; nomzodlik dissertatsiyasi mavzusiga yaqin.
- «O'rta Osiyo yer qobig'i dinamikasi va zilzilalarni bashorat qilish» (1974)Monografiya
Mintaqa yer qobig'i dinamikasini zilzilalarni bashorat qilish masalasi bilan bog'liq holda tadqiq etgan ish; doktorlik dissertatsiyasi mavzusi bilan hamnom.
- «Rossiya Federatsiyasi hududini umumiy seysmik rayonlashtirish: metodologiya va OSR-97 xaritalari to'plami» (1997)Xaritalar va metodologiya
Rossiyaning seysmik xavf xaritalari to'plami va ularni tuzish usuli; 2002-yilda Rossiya Federatsiyasi Davlat mukofoti bilan taqdirlangan.
Hayot yo'li
- 1933Tug'ilishi
Toshkentda tug'ilgan.
- 1955Institutni tamomlashi
O'rta Osiyo politexnika institutining konchilik fakultetini foydali qazilmalarni qidirishning geofizik usullari bo'yicha bitirgan.
- 1959«Toshkent» seysmik stansiyasi
Kichik ilmiy xodimlikdan stansiya mudirigacha ko'tarilgan; keyinchalik stansiya Toshkent seysmologiya observatoriyasiga aylangan.
- 1960Geologiya va geofizika instituti
O'zbekiston SSR Fanlar akademiyasi institutiga direktor o'rinbosari etib tayinlangan.
- 1964Nomzodlik dissertatsiyasi va yangi markaz
Moskvadagi Yer fizikasi institutida dissertatsiyani himoya qilgan va Toshkentda O'rta Osiyo hamda Qozog'iston seysmik kuzatuvlar markazini tashkil etish tashabbusi bilan chiqqan.
- 1966–1985Seysmologiya instituti
O'zbekiston SSR Fanlar akademiyasi Seysmologiya institutini tashkil etishda qatnashgan va uning direktori o'rinbosari bo'lgan.
- 1974Doktorlik dissertatsiyasi
O'rta Osiyo yer qobig'i dinamikasi va zilzilalarni bashorat qilishga bag'ishlangan doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.
- 1981Beruniy nomidagi mukofot
Seysmik xavfni rayonlashtirish va bashorat qilish bo'yicha ishlari uchun Beruniy nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofotini olgan.
- 1984Muxbir a'zo
O'zbekiston Fanlar akademiyasining muxbir a'zosi etib saylangan.
- 1990Moskvaga ko'chishi
Dekabrdan Yer fizikasi institutida kontinental seysmiklik laboratoriyasi mudiri bo'lgan.
- 1995Nyu-York Fanlar akademiyasi
Uning haqiqiy a'zosi etib saylangan.
- 2002–2004Rossiya Davlat mukofoti
OSR-97 xaritalari uchun mukofotga sazovor bo'lgan; 2004-yildan Yer fizikasi institutining bosh ilmiy xodimi.