
Valimuhammadxon
Ashtarxoniylar sulolasidan Buxoro xoni (1605–1611), Boqi Muhammadxonning ukasi; Eron shohi yordamiga tayanib taxtni qaytarmoqchi bo'lgan, jangda yengilib qatl etilgan.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
- Vafot etgan sana:
- 1611
- Otasi:
- Jonibek sulton
Biografiya
Valimuhammadxon — Ashtarxoniylar (Joniylar) sulolasidan Buxoro xonligi hukmdori, 1605–1611-yillarda taxtda o'tirgan. U Jonibek sultonning o'g'li, sulolaning birinchi xoni Boqi Muhammadxonning ukasi. Tug'ilgan yili manbalarda ko'rsatilmagan.
Aka-ukasi Boqi Muhammad xon bo'lgach, Valimuhammad 1599–1605-yillarda Balx noibi bo'ldi: Balx taxtiga da'vogar ashtarxoniy shahzodalar mag'lub etilgandan keyin viloyatni ukasiga topshirgan edi. Boqi Muhammad 1605-yilda vafot etgach, saroy amaldorlari Valimuhammadni Buxoro taxtiga o'tqazdi.
Uning hokimiyati mustahkam bo'lmadi. Balx hokimi Nodir Muhammad boshchiligidagi mahalliy amaldorlar Dinmuhammadxonning o'g'li Imomqulini xonlikka ko'tarish uchun fitna uyushtirdi. Imomquli savdogarlar va yer egalarining qo'llovini oldi, suiqasd rejasi puxta tayyorlangan edi. 1611-yil bahorida kurashda yengilgan Valimuhammad ikki o'g'li bilan Eron shohi Abbos I huzuriga qochdi.
Muhammad Yusuf munshi «Tarixi Muqimxoniy» asarida yozishicha, shoh unga Imomqulixonga qarshi qizilboshlardan iborat katta qo'shin bergan. Samarqand yaqinidagi Bog'i Shamol mavzesida 1611-yil avgustida bo'lgan jangda Imomqulixon g'alaba qozondi; Valimuhammad asir olinib, qatl etildi. Ba'zi ma'lumotlarda uning o'limi 1612-yil deb ko'rsatiladi. Xon taxtini Imomqulixon egalladi.
Hayot yo'li
- 1599–1605Balx noibi
Akasi Boqi Muhammad hukmronligi davrida Balxni boshqargan.
- 1605Buxoro xoni
Akasi vafotidan so'ng taxtga o'tqazilgan.
- 1611Taxtdan ag'darilgan
Imomqulini qo'llagan amaldorlar fitnasi tufayli Eronga qochgan.
- 1611Bog'i Shamol jangi
Eron qo'shini bilan Imomqulixonga qarshi chiqib yengilgan, asirga olinib qatl etilgan.