Biografiya
Viktor Sarianidi — Markaziy Osiyo bronza davrini o'rgangan arxeolog. Ismi Marg'iyona (Margush) mamlakatini topgani va Afg'onistondagi Tillya-tepa dafnlarini ochgani bilan mashhur. U 1929-yil 23-sentabrda Toshkentda pont yunonlari oilasida tug'ilgan, 2013-yil dekabrda Moskvada vafot etgan.
Oilasi Qrimdagi Yaltadan Toshkentga ko'chib kelgan edi. U Toshkentda o'qib, O'rta Osiyo davlat universitetini 1952-yilda tamomlagan; ustozi professor M. E. Masson bo'lgan. Dastlabki dala ishlarida talaba bo'lib, 1949-yilda Turkmanistonda qatnashgan.
1959–2003-yillarda SSSR (keyinchalik Rossiya) Fanlar akademiyasining Arxeologiya institutida ishlagan. 1969–1979-yillarda Sovet–Afg'on arxeologik ekspeditsiyasining rahbarlaridan biri bo'lgan. 1975-yilda «Bronza va ilk temir davrida Afg'oniston» mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan; u keyin «Afg'onistonning qadimgi dehqonlari» nomi bilan kitob bo'lib chiqqan.
1978-yilda Shimoliy Afg'onistondagi Tillya-tepada miloddan avvalgi I asrga oid shohona dafnlarni ochdi; ulardan chiqqan taxminan 20 000 ta oltin buyum «Baqtriya oltini» nomini oldi. 1974-yildan Turkmanistonning Murg'ob daryosi qadimiy deltasida qazishmalar olib bordi va Go'nur-depa — Margush madaniyatining ibodat shahri, sulola qabrlari, olov ibodatxonalari — ni ochdi. Ushbu madaniyatni Baqtriya–Marg'iyona arxeologik majmuasi (BMAC) deb ataydilar.
Uning fikricha, zardushtiylikka asos bo'lgan marosimlar aynan Marg'iyonada shakllangan; bu qarash olimlar o'rtasida bahsli bo'lib qolgan. Sarianidi 30 dan ortiq kitob va 300 ga yaqin ilmiy maqola muallifi, Italiyaning Lincei akademiyasi (Accademia dei Lincei)ning xorijiy a'zosi, Gretsiya antropologiya jamiyatining a'zosi, Turkmaniston Fanlar akademiyasining faxriy akademigi bo'lgan.
Ta'lim
- O'rta Osiyo davlat universitetiOliygoh · Toshkent · 1952hozirgi nomi — O'zbekiston Milliy universiteti
Hayot yo'li
- 1949Turkmanistondagi ekspeditsiya
Talaba sifatida dastlabki dala ishlarida qatnashgan.
- 1952O'rta Osiyo davlat universiteti
Toshkentda universitetni tamomlagan.
- 1959–2003Arxeologiya instituti
SSSR (keyin Rossiya) Fanlar akademiyasi institutida ishlagan.
- 1969–1979Sovet–Afg'on ekspeditsiyasi
Ekspeditsiya rahbarlaridan biri.
- 1974Go'nur-depa
Marg'iyona deltasida qazishmalarni boshlagan.
- 1975Doktorlik dissertatsiyasi
«Bronza va ilk temir davrida Afg'oniston».
- 1978Tillya-tepa
Shohona dafnlarni va «Baqtriya oltini»ni topgan.
- 2013Vafoti
Dekabrda Moskvada vafot etgan.
Asarlar
- «Afg'oniston: nomsiz podshohlar xazinasi» (1983)Kitob
- «Asrlar tumani ichra Baqtriya» (1984)Kitob
- «Margush mamlakati qadimiyatlari» (1990)Kitob
- «Margush mamlakatini izlab» (1993)Kitob
- «Go'nur-depa: shohlar va xudolar shahri» (2005)Kitob
- «Zardo'shtdan ancha ilgari» (2010)Kitob