Asosiy qismga o'tish
SHAXS
Viktor Uspenskiy
Tuzatish taklif qilish

Viktor Uspenskiy

Rus va sovet kompozitori, musiqashunos va folklorchi: O'rta Osiyo xalqlari musiqasini notaga olgan, «Farhod va Shirin» musiqali dramasi muallifi, O'zbekiston SSR xalq artisti.

Faoliyat:
Kompozitor, Olim, Pedagog
Tug'ilgan:
31 avgust 1879(70 yosh) ♍ — 9 oktabr 1949
  • O'zbekiston SSR xalq artisti
  • «Hurmat belgisi» ordeni

Biografiya

Viktor Aleksandrovich Uspenskiy 1879-yil 31-avgustda (eski uslubda 19-avgustda) Kaluga shahrida tug'ilgan. 1898-yilda Orenburg harbiy kadet korpusini tamomlagan, 1900–1904-yillarda Kavkazda harbiy xizmatda bo'lgan. Keyin musiqani tanlab, Peterburg konservatoriyasiga kirgan va 1913-yilda A. K. Lyadov sinfi bo'yicha kompozitsiya yo'nalishini bitirgan.

1918-yildan Toshkentda yashagan, shu yili Turkiston xalq konservatoriyasi tashkilotchilaridan biri bo'lib, unda garmoniya fanidan dars bergan. O'rta Osiyo xalqlari musiqasini o'rganishga kirishib, 1923-yilda Buxoroda Shashmaqomning cholg'u va ashula qismlarini birinchi bo'lib notaga olgan; to'plam 1924-yilda Moskvada nashr etilgan. Keyinchalik Farg'ona—Toshkent maqom yo'llarini ham yozib olgan.

1925–1929-yillarda Turkmanistonga uchta folklor-etnografik ekspeditsiya uyushtirib, 350 dan ortiq xalq qo'shig'i va cholg'u kuyini yozib olgan; natijalari V. M. Belyaev bilan hamkorlikdagi «Turkman musiqasi» (1928) kitobiga kirgan. 1931-yilda Farg'ona vodiysiga ekspeditsiyaga boshchilik qilgan. U o'zbek, tojik va turkman musiqasi haqida ilmiy asarlar muallifi.

1928–1934-yillarda o'zbek musiqa texnikumida milliy musiqa bo'limini boshqargan, 1932-yildan vafotigacha San'atshunoslik institutida ilmiy xodim va musiqa kabineti mudiri bo'lgan. 1936-yildan Toshkent konservatoriyasida dars bergan, musiqa nazariyasi fakultetining dekani bo'lgan; 1943-yilda san'atshunoslik fanlari doktori darajasini olgan.

Kompozitor sifatida o'zbek va turkman folkloriga tayangan. Navoiy dostoni asosidagi «Farhod va Shirin» musiqali dramasi (1936) Toshkentda sahnalashtirilgan; uni G. Mushel bilan birga qayta ishlab, keyinchalik operaga aylantirgan. Simfonik orkestr uchun «O'rta Osiyo xalqlarining to'rt kuyi» (1934), «O'zbekcha poema-rapsodiya» (1944), Navoiy xotirasiga bag'ishlangan «Lirik poema» (1947) va boshqa asarlar yozgan, Hamid Olimjonning «Muqanna» pyesasiga musiqa bastalagan, o'zbek xalq qo'shiqlarini qayta ishlagan.

1929-yilda Turkmaniston SSR, 1937-yilda O'zbekiston SSR xalq artisti unvonini olgan; 1937-yil 31-mayda «Hurmat belgisi» ordeni bilan taqdirlangan. Uspenskiy 1949-yil 9-oktabrda Toshkentda vafot etgan va Botkin qabristoniga dafn etilgan. Uning nomi Toshkentdagi maxsus musiqa maktabiga berilgan; «O'zbek vokal musiqasi» kitobi vafotidan keyin, 1950-yilda chiqqan.

Ta'lim

Karyera

Mukofotlar

Hayot yo'li

  1. 1898
    Kadet korpusini tugatishi

    Orenburg harbiy kadet korpusini bitirgan.

  2. 1900–1904
    Harbiy xizmat

    Kavkazda harbiy xizmatda bo'lgan.

  3. 1913
    Peterburg konservatoriyasi

    A. K. Lyadov sinfi bo'yicha kompozitsiya yo'nalishini tamomlagan.

  4. 1918
    Toshkentga ko'chishi

    Turkiston xalq konservatoriyasi tashkilotchilaridan biri bo'lgan, garmoniyadan dars bergan.

  5. 1923–1924
    Shashmaqomni notaga olishi

    Buxoroda Shashmaqom cholg'u va ashula qismlarini yozib olgan; to'plam 1924-yilda nashr etilgan.

  6. 1925–1929
    Turkmaniston ekspeditsiyalari

    Uchta ekspeditsiyada 350 dan ortiq turkman qo'shig'i va cholg'u kuyini yozib olgan.

  7. 1931
    Farg'ona vodiysi ekspeditsiyasi

    Musiqiy-etnografik ekspeditsiyaga boshchilik qilgan.

  8. 1932–1949
    San'atshunoslik instituti

    Ilmiy xodim va musiqa kabineti mudiri bo'lib ishlagan.

  9. 1936
    «Farhod va Shirin» va konservatoriya

    Musiqali drama sahnalashtirilgan; shu yildan Toshkent konservatoriyasida dars bergan.

  10. 1937
    O'zbekiston SSR xalq artisti

    Xalq artisti unvoni va «Hurmat belgisi» ordenini olgan.

  11. 1943
    Fan doktori

    San'atshunoslik fanlari doktori darajasini olgan; «Muqanna» pyesasiga musiqa yozgan.

  12. 1949
    Vafoti

    9-oktabrda Toshkentda vafot etgan.

Asarlar

  • «Shashmaqom» (1924)
    Notalar to'plami

    Buxoroda yozib olingan Shashmaqomning cholg'u va ashula qismlari.

  • «Turkman musiqasi» (1928)
    Ilmiy asar

    V. M. Belyaev bilan hamkorlikda yozilgan kitob.

  • «O'rta Osiyo xalqlarining to'rt kuyi» (1934)
    Simfonik asar

    Simfonik orkestr uchun.

  • «Farhod va Shirin» (1936)
    Musiqali drama

    Navoiy dostoni asosida; G. Mushel bilan birga qayta ishlangan, keyin operaga aylantirilgan.

  • «Navoiy matnlariga yozilgan musiqa» (1940)
    Ilmiy asar
  • «Muqanna» (1943)
    Sahna musiqasi

    Hamid Olimjonning pyesasiga yozilgan musiqa.

  • «O'zbekcha poema-rapsodiya» (1944)
    Simfonik asar
  • «Turkmancha kaprichchio» (1945)
    Simfonik asar
  • «Lirik poema» (1947)
    Simfonik asar

    Navoiy xotirasiga bag'ishlangan, simfonik orkestr, o'zbek xalq cholg'ulari va vokalchilar uchun.

  • «O'zbek vokal musiqasi» (1950)
    Ilmiy asar

    Muallif vafotidan keyin nashr etilgan.

Aloqador shaxslar

Viktor Uspenskiy (1879–1949) — Kompozitor | Shaxs.uz