Asosiy qismga o'tish
Vladimir Nalivkin

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Vladimir Nalivkin

Olim

Rus etnografi, turkiy tillar bilimdoni va maorif arbobi; Farg'ona vodiysi aholisi turmushini o'rgangan, o'zbekcha-ruscha lug'atlar muallifi, II Davlat Dumasi deputati.

Faoliyat:
Olim, Siyosatchi, Pedagog, Sharqshunos
Hayot yillari:
1852 — 2 fevral 1918

Biografiya

Vladimir Nalivkin Turkistonda qirq yildan ko'proq yashagan rus etnografi va maorif xodimi. U mahalliy aholining turmushi, tili va tarixini o'rganib, bu mavzularda kitoblar va lug'atlar yozgan; Toshkentda vafot etgan.

1852-yilda Kalugada harbiy oilada tug'ilgan. Peterburgdagi 1-harbiy gimnaziya va Pavlovsk harbiy bilim yurtini tugatib, Orenburg kazak qo'shiniga xizmatga yuborilgan. 1873-yilgi Xiva yurishida va 1875-yilda boshlangan Qo'qon yurishida qatnashgan. Ko'rgan qattiqqo'lliklardan norozi bo'lib, harbiy xizmatni tark etgan va Farg'ona viloyatining Namangan uyezdida boshliq yordamchisi bo'lgan.

1878-yilda xizmatdan ketib, rafiqasi Mariya Vladimirovna bilan Namangan yaqinidagi Nanay qishlog'ida taxminan olti yil dehqonchilik bilan yashagan. Ular o'zbek, qirg'iz, tojik va arab tillarini o'rganib, aholining turmushiga yaqindan tanishgan.

1884-yildan Toshkentda yangi ochilgan rus-tuzem maktabining birinchi o'qituvchisi bo'lgan, so'ngra Turkiston o'qituvchilar seminariyasida mahalliy tillardan dars bergan. 1890–1895-yillarda Sirdaryo, Farg'ona va Samarqand viloyatlarida xalq maktablari inspektori bo'lgan; maktablarni ona tilida o'qitish va o'zbekcha darsliklar bilan isloh qilish tarafdori edi. 1901-yildan Farg'ona viloyati harbiy gubernatori yordamchisi lavozimida ishlagan.

1886-yilda rafiqasi bilan birga Qozonda «Farg'onaning o'troq tuzem aholisi ayollarining turmushi haqida ocherk»ni nashr ettirgan; bu asar Rus geografiya jamiyatining katta oltin medali bilan taqdirlangan. Shu yili «Qo'qon xonligining qisqacha tarixi» ham chiqqan, keyinroq u Parijda frantsuz tiliga tarjima qilingan. Muallif o'zbekcha-ruscha va ruscha-o'zbekcha, shuningdek forscha-ruscha lug'atlar tuzgan; rafiqasi Andijon shevasi grammatikasini yozgan.

1907-yilda Toshkent shahridan II Davlat Dumasiga deputat etib saylanib, sotsial-demokratlar fraksiyasi bilan chiqish qilgan. Duma tarqatilgach Toshkentga qaytib, adabiy ish bilan shug'ullangan; 1913-yilda «Tuzemtsy ranshe i teper» («Mahalliy aholi ilgari va hozir») kitobi alohida nashr bo'lgan.

1917-yil iyulda Muvaqqat hukumatning Turkiston qo'mitasi raisi etib tayinlangan. Noyabrdagi hokimiyat almashuvidan keyin yashirinib yurgan. 1918-yil 20-yanvarda (2-fevralda) Toshkentda vafot etgan.

Ta'lim

Karyera

Hayot yo'li

  1. 1873
    Xiva yurishi

    Yosh ofitser sifatida qatnashgan.

  2. 1875
    Qo'qon yurishi

    Yurishda qatnashgan, so'ng Namangan uyezdida boshliq yordamchisi bo'lgan.

  3. 1878
    Nanay qishlog'i

    Xizmatdan ketib, Namangan yaqinidagi qishloqda yashagan, mahalliy tillarni o'rgangan.

  4. 1884
    Rus-tuzem maktabi

    Toshkentdagi maktabning birinchi o'qituvchisi.

  5. 1886
    Etnografik ocherk va tarix

    Farg'ona ayollari turmushi haqidagi ocherk va «Qo'qon xonligining qisqacha tarixi» nashr etilgan.

  6. 1890–1895
    Xalq maktablari inspektori

    Sirdaryo, Farg'ona va Samarqand viloyatlari.

  7. 1901
    Farg'ona viloyati

    Harbiy gubernator yordamchisi.

  8. 1907
    II Davlat Dumasi

    Toshkent shahridan deputat.

  9. 1913
    «Tuzemtsy ranshe i teper»

    Kitob Toshkentda alohida nashr bo'lgan.

  10. 1917
    Turkiston qo'mitasi

    Muvaqqat hukumatning Turkiston qo'mitasi raisi (iyuldan).

  11. 1918
    Vafoti

    20-yanvarda (eski uslub) Toshkentda vafot etgan.

Asarlar

  • «Farg'onaning o'troq tuzem aholisi ayollarining turmushi haqida ocherk» (1886)
    Etnografik ocherk (rafiqasi bilan)
  • «Qo'qon xonligining qisqacha tarixi» (1886)
    Tarixiy asar
  • «Tuzemtsy ranshe i teper» (1913)
    Etnografik ocherklar
  • O'zbekcha-ruscha va ruscha-o'zbekcha lug'atlar
    Lug'at
Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish
Vladimir Nalivkin biografiyasi (1852–1918) — Olim | Shaxs.uz