Асосий қисмга ўтиш
Владимир Наливкин

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Владимир Наливкин

Олим

Рус этнографи, туркий тиллар билимдони ва маориф арбоби; Фарғона водийси аҳолиси турмушини ўрганган, ўзбекча-русча луғатлар муаллифи, II Давлат Думаси депутати.

Фаолият:
Олим, Сиёсатчи, Педагог, Шарқшунос
Ҳаёт йиллари:
1852 — 2 феврал 1918

Биография

Владимир Наливкин Туркистонда қирқ йилдан кўпроқ яшаган рус этнографи ва маориф ходими. У маҳаллий аҳолининг турмуши, тили ва тарихини ўрганиб, бу мавзуларда китоблар ва луғатлар ёзган; Тошкентда вафот этган.

1852-йилда Калугада ҳарбий оилада туғилган. Петербургдаги 1-ҳарбий гимназия ва Павловск ҳарбий билим юртини тугатиб, Оренбург казак қўшинига хизматга юборилган. 1873-йилги Хива юришида ва 1875-йилда бошланган Қўқон юришида қатнашган. Кўрган қаттиққўлликлардан норози бўлиб, ҳарбий хизматни тарк этган ва Фарғона вилоятининг Наманган уездида бошлиқ ёрдамчиси бўлган.

1878-йилда хизматдан кетиб, рафиқаси Мария Владимировна билан Наманган яқинидаги Нанай қишлоғида тахминан олти йил деҳқончилик билан яшаган. Улар ўзбек, қирғиз, тожик ва араб тилларини ўрганиб, аҳолининг турмушига яқиндан танишган.

1884-йилдан Тошкентда янги очилган рус-тузем мактабининг биринчи ўқитувчиси бўлган, сўнгра Туркистон ўқитувчилар семинариясида маҳаллий тиллардан дарс берган. 1890–1895-йилларда Сирдарё, Фарғона ва Самарқанд вилоятларида халқ мактаблари инспектори бўлган; мактабларни она тилида ўқитиш ва ўзбекча дарсликлар билан ислоҳ қилиш тарафдори эди. 1901-йилдан Фарғона вилояти ҳарбий губернатори ёрдамчиси лавозимида ишлаган.

1886-йилда рафиқаси билан бирга Қозонда «Фарғонанинг ўтроқ тузем аҳолиси аёлларининг турмуши ҳақида очерк»ни нашр эттирган; бу асар Рус география жамиятининг катта олтин медали билан тақдирланган. Шу йили «Қўқон хонлигининг қисқача тарихи» ҳам чиққан, кейинроқ у Парижда франтсуз тилига таржима қилинган. Муаллиф ўзбекча-русча ва русча-ўзбекча, шунингдек форсча-русча луғатлар тузган; рафиқаси Андижон шеваси грамматикасини ёзган.

1907-йилда Тошкент шаҳридан II Давлат Думасига депутат этиб сайланиб, социал-демократлар фракцияси билан чиқиш қилган. Дума тарқатилгач Тошкентга қайтиб, адабий иш билан шуғулланган; 1913-йилда «Туземтсй ранше и тепер» («Маҳаллий аҳоли илгари ва ҳозир») китоби алоҳида нашр бўлган.

1917-йил июлда Муваққат ҳукуматнинг Туркистон қўмитаси раиси этиб тайинланган. Ноябрдаги ҳокимият алмашувидан кейин яшириниб юрган. 1918-йил 20-январда (2-февралда) Тошкентда вафот этган.

Таълим

Карьера

Ҳаёт йўли

  1. 1873
    Хива юриши

    Ёш офитсер сифатида қатнашган.

  2. 1875
    Қўқон юриши

    Юришда қатнашган, сўнг Наманган уездида бошлиқ ёрдамчиси бўлган.

  3. 1878
    Нанай қишлоғи

    Хизматдан кетиб, Наманган яқинидаги қишлоқда яшаган, маҳаллий тилларни ўрганган.

  4. 1884
    Рус-тузем мактаби

    Тошкентдаги мактабнинг биринчи ўқитувчиси.

  5. 1886
    Этнографик очерк ва тарих

    Фарғона аёллари турмуши ҳақидаги очерк ва «Қўқон хонлигининг қисқача тарихи» нашр этилган.

  6. 1890–1895
    Халқ мактаблари инспектори

    Сирдарё, Фарғона ва Самарқанд вилоятлари.

  7. 1901
    Фарғона вилояти

    Ҳарбий губернатор ёрдамчиси.

  8. 1907
    II Давлат Думаси

    Тошкент шаҳридан депутат.

  9. 1913
    «Туземтсй ранше и тепер»

    Китоб Тошкентда алоҳида нашр бўлган.

  10. 1917
    Туркистон қўмитаси

    Муваққат ҳукуматнинг Туркистон қўмитаси раиси (июлдан).

  11. 1918
    Вафоти

    20-январда (эски услуб) Тошкентда вафот этган.

Асарлар

  • «Фарғонанинг ўтроқ тузем аҳолиси аёлларининг турмуши ҳақида очерк» (1886)
    Этнографик очерк (рафиқаси билан)
  • «Қўқон хонлигининг қисқача тарихи» (1886)
    Тарихий асар
  • «Туземтсй ранше и тепер» (1913)
    Этнографик очерклар
  • Ўзбекча-русча ва русча-ўзбекча луғатлар
    Луғат
Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Владимир Наливкин биографияси (1852–1918) — Олим | Shaxs.uz