
Биография
Владимир Наливкин Туркистонда қирқ йилдан кўпроқ яшаган рус этнографи ва маориф ходими. У маҳаллий аҳолининг турмуши, тили ва тарихини ўрганиб, бу мавзуларда китоблар ва луғатлар ёзган; Тошкентда вафот этган.
1852-йилда Калугада ҳарбий оилада туғилган. Петербургдаги 1-ҳарбий гимназия ва Павловск ҳарбий билим юртини тугатиб, Оренбург казак қўшинига хизматга юборилган. 1873-йилги Хива юришида ва 1875-йилда бошланган Қўқон юришида қатнашган. Кўрган қаттиққўлликлардан норози бўлиб, ҳарбий хизматни тарк этган ва Фарғона вилоятининг Наманган уездида бошлиқ ёрдамчиси бўлган.
1878-йилда хизматдан кетиб, рафиқаси Мария Владимировна билан Наманган яқинидаги Нанай қишлоғида тахминан олти йил деҳқончилик билан яшаган. Улар ўзбек, қирғиз, тожик ва араб тилларини ўрганиб, аҳолининг турмушига яқиндан танишган.
1884-йилдан Тошкентда янги очилган рус-тузем мактабининг биринчи ўқитувчиси бўлган, сўнгра Туркистон ўқитувчилар семинариясида маҳаллий тиллардан дарс берган. 1890–1895-йилларда Сирдарё, Фарғона ва Самарқанд вилоятларида халқ мактаблари инспектори бўлган; мактабларни она тилида ўқитиш ва ўзбекча дарсликлар билан ислоҳ қилиш тарафдори эди. 1901-йилдан Фарғона вилояти ҳарбий губернатори ёрдамчиси лавозимида ишлаган.
1886-йилда рафиқаси билан бирга Қозонда «Фарғонанинг ўтроқ тузем аҳолиси аёлларининг турмуши ҳақида очерк»ни нашр эттирган; бу асар Рус география жамиятининг катта олтин медали билан тақдирланган. Шу йили «Қўқон хонлигининг қисқача тарихи» ҳам чиққан, кейинроқ у Парижда франтсуз тилига таржима қилинган. Муаллиф ўзбекча-русча ва русча-ўзбекча, шунингдек форсча-русча луғатлар тузган; рафиқаси Андижон шеваси грамматикасини ёзган.
1907-йилда Тошкент шаҳридан II Давлат Думасига депутат этиб сайланиб, социал-демократлар фракцияси билан чиқиш қилган. Дума тарқатилгач Тошкентга қайтиб, адабий иш билан шуғулланган; 1913-йилда «Туземтсй ранше и тепер» («Маҳаллий аҳоли илгари ва ҳозир») китоби алоҳида нашр бўлган.
1917-йил июлда Муваққат ҳукуматнинг Туркистон қўмитаси раиси этиб тайинланган. Ноябрдаги ҳокимият алмашувидан кейин яшириниб юрган. 1918-йил 20-январда (2-февралда) Тошкентда вафот этган.
Таълим
- Павловск ҳарбий билим юртиКоллеж, техникум
Карьера
- Россия империяси Давлат ДумасиII Дума депутати (Тошкент шаҳридан) · 1907–1907
Ҳаёт йўли
- 1873Хива юриши
Ёш офитсер сифатида қатнашган.
- 1875Қўқон юриши
Юришда қатнашган, сўнг Наманган уездида бошлиқ ёрдамчиси бўлган.
- 1878Нанай қишлоғи
Хизматдан кетиб, Наманган яқинидаги қишлоқда яшаган, маҳаллий тилларни ўрганган.
- 1884Рус-тузем мактаби
Тошкентдаги мактабнинг биринчи ўқитувчиси.
- 1886Этнографик очерк ва тарих
Фарғона аёллари турмуши ҳақидаги очерк ва «Қўқон хонлигининг қисқача тарихи» нашр этилган.
- 1890–1895Халқ мактаблари инспектори
Сирдарё, Фарғона ва Самарқанд вилоятлари.
- 1901Фарғона вилояти
Ҳарбий губернатор ёрдамчиси.
- 1907II Давлат Думаси
Тошкент шаҳридан депутат.
- 1913«Туземтсй ранше и тепер»
Китоб Тошкентда алоҳида нашр бўлган.
- 1917Туркистон қўмитаси
Муваққат ҳукуматнинг Туркистон қўмитаси раиси (июлдан).
- 1918Вафоти
20-январда (эски услуб) Тошкентда вафот этган.
Асарлар
- «Фарғонанинг ўтроқ тузем аҳолиси аёлларининг турмуши ҳақида очерк» (1886)Этнографик очерк (рафиқаси билан)
- «Қўқон хонлигининг қисқача тарихи» (1886)Тарихий асар
- «Туземтсй ранше и тепер» (1913)Этнографик очерклар
- Ўзбекча-русча ва русча-ўзбекча луғатларЛуғат