Xiromiy
Kitobda yashagan XIX asr shoiri, «Chor darvesh», «To'tinoma», «Ra'no va Zebo» kabi dostonlar muallifi.
- Faoliyat:
- Yozuvchi, Shoir
- Haqiqiy ismi:
- Mullo Qurbon
- Tug'ilgan:
- 1796
- Tug'ilgan joy:
- Kitob tumani, Qashqadaryo
Biografiya
Xiromiy (asl ismi Mullo Qurbon) — Kitob shahrida yashab ijod qilgan XIX asr shoiri, ko'plab dostonlari bilan tanilgan. Ayrim manbalarda uni Mirzo Qurbon yoki Muhammad Qurbon deb ham atashadi. Uning yozganlari hajmi taxminan o'ttiz ming misraga yetadi.
U 1796-yilda Kitobning Charmgaron guzarida tug'ilgan, kenagas urug'idan. Buxorodagi Mir Arab madrasasida o'qigan, ammo moddiy qiyinchilik sabab o'qishni tugata olmagan va yigirma besh yoshida Kitobga qaytgan. Keyin xattotlik, tabiblik va charmgarlik bilan kun ko'rgan. Manbalarda uning Buxoro amiri Nasrullo xonning bosqinchilik siyosatiga qarshi chiqqanlar safida turgani va Kitobni himoya qilishda qatnashgani ham aytiladi.
Ijodini u Sa'diy, Navoiy va Zebunniso g'azallariga muxammas yozishdan boshlagan; Shavqiy, Hoziq, Vola singari zamondosh shoirlar bilan yaqin aloqada bo'lgan. Keyinroq yirik dostonlar yaratgan: «Chor darvesh» (1834), «Mahfil oro» (1844–1856-yillar), «To'tinoma» (1854), «Ra'no va Zebo» (1856) va «Yusuf va Zulayho» (1862). «To'tinoma» taxminan o'n ikki ming misra bilan uning eng yirik asari hisoblanadi. Dostonlarida zamonasining illatlari, adolatsiz hukmdorlar va noloyiq amaldorlar tanqid qilinadi.
«Chor darvesh» sharqda keng tarqalgan sarguzasht-ishqiy hikoyaning she'riy talqinidir. Xiromiy asarlarining qo'lyozmalari O'zbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida va Samarqand davlat universiteti asosiy kutubxonasida saqlanadi. «Chor darvesh» 1960-yilda, «Ra'no va Zebo» 1962-yilda Toshkentda nashr etilgan. Vafot yili manbalarda aniq ko'rsatilmaydi (ba'zi ma'lumotnomalarda 1891 deb yoziladi, tasdiqlanmagan).
Ta'lim
- Mir Arab madrasasiMadrasa · Buxoro
Hayot yo'li
- 1796Tug'ilish
Kitobning Charmgaron guzarida tug'ilgan.
- 1821 atrofidaKitobga qaytish
Mir Arab madrasasida o'qishni tugata olmay, yigirma besh yoshida ona shahriga qaytgan.
- 1834«Chor darvesh»
Birinchi yirik dostonini yozgan.
- 1854«To'tinoma»
Eng yirik asari yaratilgan.
- 1862«Yusuf va Zulayho»
Ma'lum dostonlarining oxirgisi yozilgan.
Asarlar
- «Chor darvesh» (1834)
Doston
- «Mahfil oro» (1856)
Doston (1844–1856-yillar)
- «To'tinoma» (1854)
Doston
- «Ra'no va Zebo» (1856)
Doston
- «Yusuf va Zulayho» (1862)
Doston