
Zarifa Saidnosirova
O'zbek kimyogar olimasi, kimyo fanlari nomzodi, professor; birinchi o'zbek rassom ayol sifatida ham tanilgan; Oybek adabiy merosini saqlash va nashr etishda katta hissa qo'shgan.
- Faoliyat:
- Olima, Rassom, Kimyogar
- Hayot yillari:
- 30 sentabr 1908(77 yosh) ♎ — 16 avgust 1986
- Otasi:
- Saidnosir Mirjalilov
- Turmush o'rtog'i:
- Oybek
Biografiya
Zarifa Saidnosirova 1908-yil 30-sentabrda (ba'zi manbalarda 31-sentabr deb noto'g'ri ko'rsatilgan) hozirgi Qozog'istondagi Turkiston shahrida tug'ilgan. U taniqli ma'rifatparvar Saidnosir Mirjalilovning qizi va yozuvchi Oybekning turmush o'rtog'i edi.
Toshkentda «Pestalotsi» maktabida (1922–1926), Navoiy nomidagi ta'lim-tarbiya texnikumida o'qigan, shu bilan birga Rozanov tasviriy san'at studiyasida (1924–1926) shug'ullangan. Keyin, 1926–1930-yillarda, O'rta Osiyo universitetida o'qidi: fizika-matematika fakultetining kimyo bo'limi uning yo'nalishi edi.
Universitetdan so'ng fizika, matematika va kimyo fanlaridan o'rta maktablarda, xotin-qizlar bilim yurtida hamda ishchilar fakultetida saboq bergan. Eng uzoq mehnat yo'li Qishloq xo'jalik institutida o'tdi (1930–1986): o'qituvchilikdan boshlab dotsent, keyin kafedra mudiri bo'ldi. Bundan tashqari, Toshkent tibbiyot institutida o'qituvchi (1932–1937) va O'quv-pedagogika nashriyotida muharrir (1934–1935) edi. Kimyo fanlari nomzodi darajasini 1945-yilda, professor unvonini 1970-yilda olgan.
1933-yilda u o'rta maktab va texnikumlar uchun «Kimyo» nomli darslik yozgan. Tadqiqot mavzulari — volframning kompleks birikmalari va kimyoviy atamalarning ruscha-o'zbekcha lug'ati; hamkorlikda tuzilgan «Ximiyadan ruscha-o'zbekcha qisqacha izohli lug'at» 1975-yilda, xotiralari «Oybegim mening» 1994-yilda bosilgan.
Oybekning adabiy merosi — uni asrash, tartibga keltirish, chop ettirish — uning zimmasidagi katta ish bo'ldi: adibning 20 jildlik o'zbekcha «Mukammal asarlar to'plami» (1975–1985) hamda 5 jildlik ruscha «Asarlar»i (1985–1987) nashrga tayyorlanishida faol ishtirok etdi. U o'zbek ayollari orasida birinchi rassom sanaladi, rasm ishlari Oybek uy-muzeyida turibdi. Zarifa Saidnosirova 1986-yil 16-avgustda Toshkentda olamdan o'tgan.
Unvon va mukofotlari: 1968-yilda xizmat ko'rsatgan fan arbobi (O'zbekiston), 1985-yilda Beruniy nomidagi Davlat mukofoti laureati.
Ta'lim
- O'rta Osiyo davlat universitetiOliygoh · Toshkent · 1926–1930 · Fizika-matematika fakultetining kimyo bo'limihozirgi nomi — O'zbekiston Milliy universiteti
Karyera
- Toshkent davlat tibbiyot institutiO'qituvchi · Toshkent · 1932–1937
- Toshkent qishloq xo'jaligi institutiO'qituvchi, dotsent, kafedra mudiri · Toshkent · 1930–1986
Mukofotlar
- O'zbekiston SSR fan arbobi1968 · O'zbekiston SSR
Beruniy nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti1985 · O'zbekiston SSR
Hayot yo'li
- 1908Tug'ilgan
Hozirgi Qozog'iston hududidagi Turkiston shahrida.
- 1922–1926Pestalotsi maktabi
Toshkentda o'qigan; 1924–1926-yillarda Rozanov studiyasida rassomlik bilan shug'ullangan.
- 1926–1930O'rta Osiyo universitetida
Fizika-matematika fakultetida, kimyo bo'limida o'qigan.
- 1930–1986Qishloq xo'jalik instituti
Ketma-ket o'qituvchi, dotsent va kafedra mudiri lavozimlarida ishlagan.
- 1932–1937Toshkent tibbiyot instituti
Dars bergan.
- 1933«Kimyo» darsligi
O'rta maktab hamda texnikumlarga mo'ljallangan.
- 1945Kimyo fanlari nomzodi ilmiy darajasi
- 1968Faxriy unvon: xizmat ko'rsatgan fan arbobi
O'zbekiston SSR.
- 1970Professor unvoni
- 1975–1985Oybek merosini nashr etishga hissa
Adibning 20 jildlik «Mukammal asarlar to'plami»ni tayyorlashda qatnashgan.
- 1985Beruniy nomidagi Davlat mukofoti laureati
Laureat.
- 1986Olamdan o'tgan
16-avgust kuni Toshkentda.
Asarlar
- «Kimyo» (1933)Darslik
- «Ximiyadan ruscha-o'zbekcha qisqacha izohli lug'at» (1975)Lug'at
Hamkorlikda.
- «Oybegim mening» (1994)Xotiralar
Xotiralar.