
Зарифа Саидносирова
Ўзбек кимёгар олимаси, кимё фанлари номзоди, профессор; биринчи ўзбек рассом аёл сифатида ҳам танилган; Ойбек адабий меросини сақлаш ва нашр этишда катта ҳисса қўшган.
- Фаолият:
- Олима, Рассом, Кимёгар
- Ҳаёт йиллари:
- 30 сентабр 1908(77 ёш) ♎ — 16 август 1986
- Отаси:
- Саидносир Миржалилов
- Турмуш ўртоғи:
- Ойбек
Биография
Зарифа Саидносирова 1908-йил 30-сентабрда (баъзи манбаларда 31-сентабр деб нотўғри кўрсатилган) ҳозирги Қозоғистондаги Туркистон шаҳрида туғилган. У таниқли маърифатпарвар Саидносир Миржалиловнинг қизи ва ёзувчи Ойбекнинг турмуш ўртоғи эди.
Тошкентда «Песталотси» мактабида (1922–1926), Навоий номидаги таълим-тарбия техникумида ўқиган, шу билан бирга Розанов тасвирий санъат студиясида (1924–1926) шуғулланган. Кейин, 1926–1930-йилларда, Ўрта Осиё университетида ўқиди: физика-математика факултетининг кимё бўлими унинг йўналиши эди.
Университетдан сўнг физика, математика ва кимё фанларидан ўрта мактабларда, хотин-қизлар билим юртида ҳамда ишчилар факултетида сабоқ берган. Энг узоқ меҳнат йўли Қишлоқ хўжалик институтида ўтди (1930–1986): ўқитувчиликдан бошлаб доцент, кейин кафедра мудири бўлди. Бундан ташқари, Тошкент тиббиёт институтида ўқитувчи (1932–1937) ва Ўқув-педагогика нашриётида муҳаррир (1934–1935) эди. Кимё фанлари номзоди даражасини 1945-йилда, профессор унвонини 1970-йилда олган.
1933-йилда у ўрта мактаб ва техникумлар учун «Кимё» номли дарслик ёзган. Тадқиқот мавзулари — волфрамнинг комплекс бирикмалари ва кимёвий атамаларнинг русча-ўзбекча луғати; ҳамкорликда тузилган «Химиядан русча-ўзбекча қисқача изоҳли луғат» 1975-йилда, хотиралари «Ойбегим менинг» 1994-йилда босилган.
Ойбекнинг адабий мероси — уни асраш, тартибга келтириш, чоп эттириш — унинг зиммасидаги катта иш бўлди: адибнинг 20 жилдлик ўзбекча «Мукаммал асарлар тўплами» (1975–1985) ҳамда 5 жилдлик русча «Асарлар»и (1985–1987) нашрга тайёрланишида фаол иштирок этди. У ўзбек аёллари орасида биринчи рассом саналади, расм ишлари Ойбек уй-музейида турибди. Зарифа Саидносирова 1986-йил 16-августда Тошкентда оламдан ўтган.
Унвон ва мукофотлари: 1968-йилда хизмат кўрсатган фан арбоби (Ўзбекистон), 1985-йилда Беруний номидаги Давлат мукофоти лауреати.
Таълим
- Ўрта Осиё давлат университетиОлийгоҳ · Тошкент · 1926–1930 · Физика-математика факултетининг кимё бўлимиҳозирги номи — Ўзбекистон Миллий университети
Карьера
- Тошкент давлат тиббиёт институтиЎқитувчи · Тошкент · 1932–1937
- Тошкент қишлоқ хўжалиги институтиЎқитувчи, доцент, кафедра мудири · Тошкент · 1930–1986
Мукофотлар
- Ўзбекистон ССР фан арбоби1968 · Ўзбекистон ССР
Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти1985 · Ўзбекистон ССР
Ҳаёт йўли
- 1908Туғилган
Ҳозирги Қозоғистон ҳудудидаги Туркистон шаҳрида.
- 1922–1926Песталотси мактаби
Тошкентда ўқиган; 1924–1926-йилларда Розанов студиясида рассомлик билан шуғулланган.
- 1926–1930Ўрта Осиё университетида
Физика-математика факултетида, кимё бўлимида ўқиган.
- 1930–1986Қишлоқ хўжалик институти
Кетма-кет ўқитувчи, доцент ва кафедра мудири лавозимларида ишлаган.
- 1932–1937Тошкент тиббиёт институти
Дарс берган.
- 1933«Кимё» дарслиги
Ўрта мактаб ҳамда техникумларга мўлжалланган.
- 1945Кимё фанлари номзоди илмий даражаси
- 1968Фахрий унвон: хизмат кўрсатган фан арбоби
Ўзбекистон ССР.
- 1970Профессор унвони
- 1975–1985Ойбек меросини нашр этишга ҳисса
Адибнинг 20 жилдлик «Мукаммал асарлар тўплами»ни тайёрлашда қатнашган.
- 1985Беруний номидаги Давлат мукофоти лауреати
Лауреат.
- 1986Оламдан ўтган
16-август куни Тошкентда.
Асарлар
- «Кимё» (1933)Дарслик
- «Химиядан русча-ўзбекча қисқача изоҳли луғат» (1975)Луғат
Ҳамкорликда.
- «Ойбегим менинг» (1994)Хотиралар
Хотиралар.