Биография
Абдулқодир Муҳитдинов Бухородаги жадидчилик ҳаракатининг вакили ва давлат арбоби бўлиб, 1892-йилда Бухорода дунёга келган, 1934-йилда отиб ташланган. Дастлабки таълимни Бухорода олиб, сўнг Истанбулдаги мадрасада таҳсил кўрди. Унинг отаси, йирик савдогар Мирзо Муҳитдин Мансуров, биринчи жадид газетаси «Бухоройи шариф»нинг харажатларини кўтарган ва янги усул мактабларига ҳомийлик қилган. Абдулқодирнинг илк мақолалари 1910-йилда Оренбургда чиққан «Вақт» газетасида босилди.
1917-йил апрелидаги намойишлардан сўнг у Ёш бухороликлар партияси Марказий Қўмитасига аъзо бўлди. Колесов юришидан кейин муҳожир сифатида Самарқанд, Тошкент ва Москвада яшади. 1919–1920-йилларда Туркистон мусулмонлари бюросининг аъзоси, 1920-йилда «Қутулиш» газетасининг муҳаррири эди. Бухоро инқилобий қўмитасига раҳбарлик қилиб, деҳқончилик нозири бўлган (1920–1921) даврида Бухоро ХСРнинг биринчи Конституциясини тайёрлашда иштирок этди ва ер-сув ислоҳотини ўтказганлардан бири сифатида иш кўрди. 1920 ва 1922-йилларда Қизил Байроқ ордени ҳамда Бухоро ХСРнинг I даражали Қизил Юлдуз ордени билан тақдирланган.
У Бухоро ХСР хорижий давлатлар билан Россия орқали эмас, бевосита алоқа қилсин, Қизил Армия чиқариб юборилсин, миллий армия тузилсин, деб қатъий туриб талаб қилган. 1921–1924-йилларда савдо ва саноат нозири, Халқ хўжалиги Олий кенгаши ҳамда Иқтисодий кенгаш раиси, нозирлар шуроси раисининг иккинчи ўринбосари вазифаларини бажарган.
Миллий-ҳудудий чегараланишдан кейин Тожикистон АССР ташкил топгач, 1926-йил 16-декабрдан 1929-йилгача унинг Халқ Комиссарлари Совети раиси бўлди. Тожикистон ССР тузилганидан сўнг Ўзбекистон ССР Таъминот Халқ Комиссарлигида хизмат қилди (1930–1933).
1933-йил 21-августда қамоққа олиниб, «буржуа миллатчиси» дея айбланди ва 1934-йил 1-июнда отиб ташланди. Тўлиқ оқланиши 1958-йил 25-январда содир бўлди.
Карьера
- Бухоро Халқ Совет Республикаси Халқ Нозирлари КенгашиРаиснинг ўринбосари · Бухоро · 1923–1924
Ҳаёт йўли
- 1892Бухорода туғилган
- 1910Оренбургдаги «Вақт» газетасида дастлабки мақолалари
- 1917Ёш бухороликлар партияси Марказий Қўмитаси аъзоси
- 1919–1920Туркистон мусулмонлари бюроси аъзоси; «Қутулиш» муҳаррири
- 1920–1921Бухоро инқилобий қўмитаси раиси, деҳқончилик нозири
- 1921–1924Савдо ва саноат нозири; нозирлар шуроси раисининг ўринбосари
- 1926–1929Тожикистон АССР Халқ Комиссарлари Совети раиси
- 1930–1933Ўзбекистон ССР Таъминот Халқ Комиссарлигида
- 193321-августда ҳибсга олинган
- 19341-июнда отиб ташланган
- 195825-январда тўлиқ реабилитация қилинган