Абдумалик I ибн Нуҳ (Сомоний)
Сомонийлар амири (954–961), Нуҳ I нинг ўғли; ёшлигида тахтга ўтирган, отдан йиқилиб ҳалок бўлган, лашкарбошилар таъсири кучайган.
- Фаолият:
- Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
- Ҳаёт йиллари:
- тахминан 944 — 961
- Отаси:
- Нуҳ I ибн Наср
Биография
Абдумалик I ибн Нуҳ Сомонийлар амирлигини 954-йилда, отаси Нуҳ I вафот этгач, жуда ёшлигида бошқара бошлаган ва 961-йилгача ҳукмронлик қилган; Амири Рашид номи билан ҳам тилга олинади. Туғилган йили манбаларда турлича: ўзбекча мақолада 944, инглиз Википедиясида 936 ёки 944/945 деб келтирилади.
Унинг даврида давлат ишларида лашкарбошилар, айниқса турк ғуломлари етакчилари катта ўрин тутди. Ҳожиб лавозимига кўтарилган Алптегин обрўси ошиб кетишидан хавотирланган амир уни четлатмоқчи бўлди, аммо бунга эриша олмади; Алптегин кейинчалик Хуросон ҳокими бўлди.
Отаси даврида Бувайҳийлар билан бошланган уруш Абдумалик замонида (956) сулҳ билан тугади. Тахминан 955-йилдан кейин Сомоний қўшинлари Рай ва Исфаҳон томон юриш қилган, сўнг томонлар ярашган; Рай Бувайҳийларда қолиб, улар йиллик ўлпон тўлаш мажбуриятини олган.
Абдумалик 961-йил ноябрида Бухорода чавгон ўйнаётганда отдан йиқилиб ҳалок бўлди. Айрим ғулом гуруҳлар Алптегин тарафдори бўлиб, бошқалари унинг укаси Мансурни қўллаганлар; тахтни Мансур эгаллади, Алптегин эса Ғазна томонга кетди.
Ҳаёт йўли
- 954Тахтга чиққан
Отаси Нуҳ I вафот этгач амир бўлган.
- 956Бувайҳийлар билан сулҳ
Отаси даврида бошланган уруш ярашув билан тугаган.
- 956–961Алптегин
Ҳожиб Алптегин мавқеи ошган, амир уни четлата олмаган.
- 961Ҳалок бўлган
Бухорода чавгон ўйинида отдан йиқилиб вафот этган.