Нуҳ I ибн Наср (Сомоний)
Сомонийлар амири (943–954), Наср II нинг ўғли; Наршахий «Бухоро тарихи»ни унга бағишлаган, ҳукмронлиги исёнлар билан ўтган.
- Фаолият:
- Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
- Ҳаёт йиллари:
- тахминан 926 — 954
- Отаси:
- Наср II ибн Аҳмад
- Фарзандлар:
- Абдумалик ибн НуҳМансур ибн Нуҳ IАбдулазиз ибн Нуҳ
Биография
Нуҳ I ибн Наср Сомонийлар амирлигини 943-йилдан 954-йилгача бошқарган; унга Амири Ҳамид ва Абу Муҳаммад номлари ҳам берилган. Хорижий қўлланмаларда туғилган йили 926 деб кўрсатилади, ўзбекча мақолада у номаълум. Отаси Наср II ҳаётлигида тахтдан воз кечиб, ҳокимиятни унга топширган (943-йил апрел).
Нуҳ даврида давлат молияси қийин аҳволга тушган, шу сабабли солиқлар ва мажбуриятлар кўпайтирилган, мамлакатда норозилик кучайган. У Мовароуннаҳрдаги қарматийлар ҳаракатини бостиришга уриниб, унинг раҳбари Муҳаммад ибн Аҳмад Нахшабийни Бухорода дорга остирган. Вазирлари орасида Бухоро қозиси, фиқҳ билимдони Абулфазл Марвазий (946-йилда вафот этган) бўлган.
947-йилда амакиси Иброҳим ибн Аҳмад Нишопур амири Абу Али Чағоний ёрдамида Бухорони эгаллаб, ўзини амир деб эълон қилди; Нуҳ Самарқандга чекинди. Кўп ўтмай у пойтахтни қайтариб олди, Иброҳимни қўлга тушириб кўр қилдирди ва исёнчи қариндошларни жазолади, Марвдаги тартибсизликларни ҳам бартараф этди. Абу Али Чағонийнинг исёни жиддийроқ эди, амир уни Чағониён, сўнг (952) Хуросонга ҳоким этиб тайинлашга мажбур бўлди.
Тарихчи Наршахий «Бухоро тарихи» асарини (943–944) шу амирга бағишлаган. Нуҳ 954-йилда оғир касалликдан сўнг Бухорода вафот этган; унинг ўғиллари Абдумалик, Мансур ва Абдулазиз кейинчалик ҳокимият талабгори бўлишган, Абдумалик тахтга ўтирган.
Ҳаёт йўли
- 943Тахтга чиққан
Отаси Наср II тахтни унга топширган.
- 943–944Бухоро тарихи
Наршахий асарини амирга бағишлаган.
- 947Иброҳим исёни
Амакиси Бухорони босиб олди; Нуҳ уни қайтариб олиб, қўлга туширди.
- 952Абу Али Чағоний
Исёнкор амир Хуросонга ҳоким этиб тайинланган.
- 954Вафоти
Бухорода оғир касалликдан вафот этган.