Асосий қисмга ўтиш
Абдувоҳид Қориев

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Абдувоҳид Қориев

Диний арбоб · Тошкент

Тошкентлик дин ва жамоат арбоби, педагог, Россия Давлат Думаси II чақириқ депутати (1907), «Шўрои Ислом» ташкилотининг биринчи раиси; 1937-йилда қамалган ва қатағон қурбони бўлган.

Фаолият:
Диний арбоб, Сиёсатчи, Педагог, Депутат
Ҳақиқий исми:
Абдувоҳидқори Абдурауфқориев
Ҳаёт йиллари:
тахминан 1855 — тахминан 1937
Туғилган жой:
Тошкент

Биография

Абдувоҳид Қориев (Абдурауфқориев Абдулвоҳидқори) — Тошкентда яшаб ўтган дин ва жамоат арбоби, педагог. У пойтахтда дунёга келган; манбаларда туғилган йили 1855 ёки 1859 деб кўрсатилади. Илк сабоқни Кўкча даҳасидаги мактабдор Ёқубхўжа эшондан эски усулда олган, сўнг 1870–1880-йилларда Эшонқули додхоҳ, 1880–1888-йилларда эса Бухородаги Эрназарбой мадрасаларида ўқиган.

1888–1906-йилларда Шайх Хованди Тоҳур даҳасидаги Мир Абдуллабой масжид-мадрасасида имом ва мударрис эди, шу даҳа қозиси вазифасини ҳам бажарган. 1906-йилда Тошкент шаҳар думасига аъзо бўлди. 1907-йил 6-февралда маҳаллий аҳоли номидан Россия Давлат Думасининг II чақириғига депутат сайланиб, Мусулмон фракциясига қўшилди. Пирмуҳаммад аълам Турсунмуҳаммад ўғли билан биргаликда тузган талабномани ҳам айнан аҳоли номидан Думага топширган.

Ўша йили у ўзбек ва тожик тилларида ёзилган «чақириқ»ларни тарқатиб, халқни ўз ҳуқуқлари учун курашга ундаган. Шу сабабли 1909-йилда беш йилга Тула вилоятига сургун этилган, бироқ тергов чақириқларнинг муаллифи у эканини исботлай олмаган. Сургун йилларида рус адиби Л. Н. Толстой билан юзма-юз суҳбатлашган, 1910-йилда унинг дафн маросимида ҳам қатнашган.

Сургундан қайтгач, 1917-йил апрелгача мударрислик қилди; апрел ойидан «Шўрои Ислом» раиси бўлди. 1918-йилдан «Фуқаҳо» («Ҳуқуқшунослар») жамиятининг аъзоси, Ўрта Осиё маҳкамаи шария идорасининг раиси сифатида ишлади, 1921–1922-йилларда Туркистон АССР Олий суди аъзоси бўлди. 1923-йилда идора делегацияси билан Уфага бориб, Усмон Қуръонини келтиришда иштирок этди; 1926-йилда Маккада ўтган халқаро мусулмонлар конгрессида қатнашди.

1937-йилда ҳеч қандай асоссиз ҳибсга олинди (унга пан-исломистик ташкилот тузган, деб айб қўйилган). Манбаларга кўра, у қамоқда вафот этган ёки калтакланиб ўлдирилган; вафот санаси 1937-йил ёки 1938-йил 12-январ дейилади, айрим манбаларда эса отиб ташлангани ёзилади. 1957-йилда оқланган.

Таълим

Карьера

Ҳаёт йўли

  1. 1855
    Туғилган

    Тошкентда (йили манбаларда 1855 ёки 1859).

  2. 1870–1888
    Мадрасаларда ўқиган

    Эшонқули додхоҳ (Тошкент) ва Эрназарбой (Бухоро).

  3. 1888–1906
    Имом, мударрис, қози

    Мир Абдуллабой масжид-мадрасаси, Тошкент.

  4. 1907
    Давлат Думаси депутати

    II чақириқ, 6-февралда сайланган.

  5. 1909–1914
    Тула вилоятига сургун

    5 йилга; 1910-йилда Толстойнинг дафн маросимида қатнашган.

  6. 1917
    «Шўрои Ислом» раиси

    Апрел ойидан.

  7. 1921–1922
    Туркистон АССР Олий суди аъзоси
  8. 1923
    Уфага сафар

    Усмон Қуръонини олиб келишда қатнашган.

  9. 1926
    Макка конгресси

    Халқаро мусулмонлар конгресси иштирокчиси.

  10. 1937
    Қамоққа олинган

    Вафот санаси: 1937 ёки 1938-йил.

  11. 1957
    Оқланган
Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш