Асосий қисмга ўтиш

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Абул Муъийн ан-Насафий

Диний арбоб · Қашқадарё

XI–XII аср Мовароуннаҳр мутакаллими, мотуридия таълимотининг йирик намояндаси, «Баҳр ул-калом» муаллифи.

Фаолият:
Диний арбоб
Ҳаёт йиллари:
1027 — 1114
Туғилган жой:
Қарши, Қашқадарё

Биография

Абул Муъийн ан-Насафийнинг тўлиқ исми Маймун ибн Муҳаммад ибн Муътамид ибн Макҳул. У калом илми, яъни ислом илоҳиёти ва ақидаси бўйича мотуридия йўналишининг йирик олимларидан бири сифатида танилган.

Ziyouz.uz мақоласига кўра у 1027-йилда Насаф (Қарши)да туғилган; Википедияда 1046-йил ҳам тилга олинади. Бухоро ва Самарқандда узоқ йил яшаган. Мотуридий таълимотини ўрганган, ғаззолийча қарашларга яқин бўлган; кейинроқ ал-Ижий, Саъдуддин ат-Тафтазоний каби олимлар унинг меросига таянган. Умар ан-Насафийнинг Самарқанд уламолари ҳақидаги «Ал-қанд» асарида унга катта ҳурмат билан таъриф берилади.

Манбаларга кўра яқинга ўн бешта асар ёзган, кўпи каломга бағишланган: «Баҳр ул-калом», «Табсират ул-адилла», «Ат-Тамҳид ли-қавоид ат-тавҳид», «Ал-Умда фи усул ал-фиқҳ», «Ал-Олим вал-мутааллим», «Муотақидот» ва бошқалар. «Муотақидот»нинг 52 варақли қўлёзмаси Тошкентдаги Беруний номли Шарқшунослик институтида туради.

Энг муҳим асари — «Баҳр ул-калом». Китобнинг имомат бўлимида икки ҳадис шарҳланади: бири Абу Бакр ва Умарга эргашишга чақиради, иккинчиси хилофат ўттиз йил туришини башорат қилади. Муаллиф ал-Мотуридийнинг «Ат-Тавҳид», ал-Ашарийнинг «Ал-Ламъа» ва «Мақолот ул-исломиййин», ал-Жувайнийнинг «Ал-Иршод» асарларидан фойдаланган. Мотуридия таълимотини ўрганишда у асосий манбалар қаторига киради; қўлёзмалари Дубай, Дамашқ, Бағдод, Қоҳира ва Искандарияда сақланади, 1886-йил Бағдодда, 1908-йил Қоҳирада чоп этилган. Унга Бадруддин ал-Мақдисий (вафоти 1415) «Ғоят ул-маром» номли шарҳ ёзган.

Ан-Насафий 1114-йилда 87 ёшида вафот этган. Ziyouz.uz Самарқандни, Википедия эса Насафни кўрсатади; мақбараси Қарши тумани Кўвчин қишлоғида деб қайд этилади.

Ҳаёт йўли

  1. 1027
    Насафда туғилиши

    Туғилган йили ҳақида 1046 ҳам айтилади.

  2. Бухоро ва Самарқандда ижоди

    Кўп йил шу шаҳарларда яшаб, калом бўйича асарлар ёзган.

  3. 1114
    Вафоти

    87 ёшида вафот этган; ўлим жойи манбаларда турлича.

Асарлари

  • «Баҳр ул-калом фи илм ил-калом»
  • «Табсират ул-адилла фи илм ил-калом»
  • «Ат-Тамҳид ли-қавоид ат-тавҳид фи илм ил-калом»
  • «Ал-Умда фи усул ал-фиқҳ»
  • «Ал-Олим вал-мутааллим»
  • «Ийзоҳ ул-маҳажжа ли-кавн ил-ақл ҳужжа»
  • «Шарҳ ал-Жоми' ал-кабир ли-ш-Шайбоний фи фуру'»
  • «Маноҳиж ул-аимма фи-л-фуру'»
  • «Муотақидот»
Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Абул Муъийн ан-Насафий (1027–1114) — Диний арбоб | Shaxs.uz