Аҳмад ибн Исмоил (Сомоний)
Сомонийлар амири (907–914), Исмоил Сомонийнинг ўғли; Систонни эгаллаган, турк ғуломлари қўлида ҳалок бўлган.
- Фаолият:
- Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
- Вафот этган сана:
- 914
- Отаси:
- Исмоил Сомоний
- Фарзандлар:
Биография
Аҳмад ибн Исмоил Сомонийлар амирлигини 907-йилдан 914-йилгача бошқарган. У сулолани Мовароуннаҳрда кучли давлатга айлантирган Исмоил Сомонийнинг ўғли; туғилган йили манбаларда келтирилмаган. Тахтга чиқишдан олдин Гургон ҳокими бўлган, аммо Даиламдаги Жустонийларга қарши жанг қилмагани учун ўша лавозимдан четлатилган.
Отаси 907-йилда вафот этгач, ҳокимият унга ўтди. Аббосий халифа Муқтадир Саффорийларнинг она юрти Систонни унга топширди, 911-йилга келиб ўлка тўлиқ бўйсундирилди. Ҳоким этиб қўйилган амакиваччаси Абу Солиҳ Мансурнинг оғир солиқлари норозилик келтирди; қўзғолон қўшин ёрдамида бостирилди. Аҳмад даврида Самарқандда амакиси Ишоқ ибн Аҳмад ҳам бош кўтарди, Рай ва Табаристон, Гургон томонларда исёнлар бўлди, уларнинг барчаси қаттиқ чоралар билан бартараф этилган.
Тарихчиларнинг тахминича, амир сарой ёзишмаларини форс тилидан араб тилига ўтказишни буюрган, аммо бу фармон тез орада бекор қилинган; шунга қарамай у маҳаллий зодагонлар ва турк ғуломлари орасида эътироз уйғотган.
914-йил январида Бухоро яқинида, ўз чодирида ухлаб ётганида турк ғуломлари уни ўлдиришди. Науқанда (Новканда)да дафн этилган; «Амири шаҳид» лақаби билан аталади. Тахтни саккиз ёшли ўғли Наср II эгаллади, унинг номидан вазир Абдуллоҳ Жайҳоний давлатни бошқарди.
Ҳаёт йўли
- 907Тахтга чиққан
Отаси Исмоил Сомоний вафот этгач амир бўлган.
- 911Систонни эгаллаган
Халифа рухсати билан Саффорийлар ўлкаси бўйсундирилган.
- 907–914Қўзғолонлар
Самарқанд, Рай, Табаристон ва Гургондаги исёнлар бостирилган.
- 914Ҳалок бўлган
Бухоро яқинида турк ғуломлари томонидан ўлдирилган.