Асосий қисмга ўтиш
SHAXS
Аҳмадали Асқаров
Тузатиш таклиф қилиш

Аҳмадали Асқаров

Археолог ва тарихчи, академик; Сополлитепа ва Жарқўтон ёдгорликларини ўрганган, Ўзбекистон жанубидаги бронза даври тадқиқотчиси.

Фаолият:
Олим, Тарихчи
Туғилган:
25 сентабр 1935(91 ёш) ♎
Туғилган жой:
Норин тумани, Наманган
  • Ўзбекистон фан арбоби
  • «Буюк хизматлари учун» ордени
  • Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти

Биография

Аҳмадали Асқаров 1935-йил 25-сентябрда Наманган вилоятининг Норин туманидаги Учтепа қишлоғида деҳқон оиласида туғилган. Мактабни 1952-йилда тугатиб, Тошкентдаги Низомий номидаги педагогика институтининг тарих факултетига ўқишга кирган ва 1957-йилда уни битирган. Дастлаб мактабда тарих ўқитувчиси бўлиб ишлаган.

1958-йилда Совет Иттифоқи Фанлар академияси Археология институти Ленинград бўлимининг аспирантурасига қабул қилинган, илмий раҳбари археолог Михаил Грязнов эди. У Зарафшон қуйи оқимининг бронза даврига оид номзодлик диссертациясини 1963-йилда ҳимоя қилди. Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг Тарих ва археология институтида кичик илмий ходим, кейин илмий ходим бўлиб ишлаган, 1966-йилдан илмий ишлар бўйича директор ўринбосари бўлган.

Унинг номи Ўзбекистон жанубидаги бронза даври ёдгорликларини ўрганиш билан боғлиқ. 1969–1974-йилларда Сурхондарё вилоятидаги Сополлитепани қазиган: бу ерда 138 та қабр очилган ва мустаҳкам деворли қалъа ўрганилган. 1973-йилдан Шеробод ҳудудидаги Жарқўтон шаҳар харобасида қазиш ишларига раҳбарлик қилган; 1983–1987-йилларда марказий ибодатхона текширилган, кўплаб тадқиқотчилар уни дастлабки зардуштийлик ибодатхонаси деб ҳисоблайди. Шунингдек Кучуктепа манзилгоҳини ўрганиб, унга алоҳида китоб бағишлаган.

1977-йилда Москвада «Жанубий Ўзбекистон бронза даври» мавзусида докторлик диссертациясини ҳимоя қилган. 1970–1980 ва 1983–1987-йилларда Ўзбекистон Фанлар академияси Археология институтига раҳбарлик қилди. 1984–1998-йилларда академия Президиумининг ижтимоий-гуманитар фанлар бўлими раиси бўлди, 1991–1995-йилларда эса Тарих институтини бошқарди. 1987-йилда академик этиб сайланган; 1990–1995-йилларда халқ депутати бўлган.

Илмий қизиқишлари бронза ва илк темир даври деҳқончилик ва чорвачилик маданиятлари, Ўзбекистон ҳудудида илк шаҳарлар ва давлатчиликнинг пайдо бўлиши, ўзбек халқининг этногенези, зардуштийликнинг келиб чиқиши ҳамда миллий кураш тарихини археологик манбалар асосида тиклашни қамраб олади. У 450 дан ортиқ илмий иш, жумладан 16 та монография муаллифи; ишларининг 50 дан ортиғи хорижий тилларда чоп этилган.

Асқаров 1985-йилда Беруний номидаги давлат мукофоти лауреати бўлган, 1995-йилда «Ўзбекистонда хизмат кўрсатган фан арбоби» унвони берилган. 2025-йилда 90 ёшга тўлиши муносабати билан Президент фармони билан «Буюк хизматлари учун» ордени билан тақдирланган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1935
    Туғилиши

    Наманган вилояти Норин туманидаги Учтепа қишлоғида туғилган.

  2. 1953–1957
    Педагогика институтида ўқиши

    Тошкентдаги Низомий номидаги педагогика институтининг тарих факултетини битирган.

  3. 1958–1963
    Аспирантура ва номзодлик диссертацияси

    Ленинградда М. Грязнов раҳбарлигида аспирантура ўтаган; 1963-йилда Зарафшон қуйи оқимининг бронза даврига оид номзодлик ишини ҳимоя қилган.

  4. 1966
    Директор ўринбосари

    Тарих ва археология институтида илмий ишлар бўйича директор ўринбосари бўлган.

  5. 1969–1974
    Сополлитепа қазишмалари

    Сурхондарё вилоятидаги бронза даври ёдгорлигини ўрганган; 138 та қабр очилган.

  6. 1970–1987
    Археология институти директори

    1970–1980 ва 1983–1987-йилларда Ўзбекистон Фанлар академияси Археология институтини бошқарган.

  7. 1973
    Жарқўтонда қазишлар

    Шеробод ҳудудидаги шаҳар харобасида экспедицияга раҳбарлик қила бошлаган; 1983–1987-йилларда марказий ибодатхона текширилган.

  8. 1977
    Докторлик диссертацияси

    Москвада Жанубий Ўзбекистон бронза даври мавзусида докторлик ишини ҳимоя қилган.

  9. 1984–1998
    Ижтимоий-гуманитар фанлар бўлими раиси

    Академия Президиумининг ижтимоий-гуманитар фанлар бўлимига раҳбарлик қилган.

  10. 1987
    Академик

    Ўзбекистон Фанлар академиясининг ҳақиқий аъзоси этиб сайланган.

  11. 1991–1995
    Тарих институти директори

    Фанлар академиясининг Тарих институтини бошқарган; 1990–1995-йилларда халқ депутати ҳам бўлган.

  12. 2025
    Орден билан тақдирланиши

    90 ёшга тўлиши муносабати билан «Буюк хизматлари учун» ордени берилган.

Асарлар

  • «Сапаллитепа» (1973)
    Монография

    Сурхондарёдаги бронза даври қалъаси қазишмалари натижаларига бағишланган китоб.

  • «Жанубий Ўзбекистоннинг бронза даври қадимги деҳқончилик маданияти» (1977)
    Монография

    Жанубий Ўзбекистон бронза даври деҳқончилик жамоалари ҳақида; докторлик диссертацияси мавзуси билан боғлиқ.

  • «Кучуктепа манзилгоҳи» (1979)
    Монография

    Сурхондарёдаги Кучуктепа манзилгоҳи қазишмалари ҳақида.

  • «Жарқўтон (Ўзбекистон жанубида протошаҳар сивилизацияси муаммосига доир)» (1983)
    Монография

    Жарқўтон шаҳар харобаси ва унинг тадқиқотига бағишланган.

  • «Археологияда тадқиқотнинг назарий ва методологик муаммолари» (1988)
    Жамоавий иш

    Ҳаммуаллифлар билан ёзилган; археологик тадқиқот усулларига бағишланган.

  • «Ўрта Осиёнинг тарихий антропологияси» (1990)
    Жамоавий иш

    В. Алексеев ва Т. Хўжаёв билан ҳаммуаллифлигда; палеолитдан антик давргача.

Аҳмадали Асқаров (1935) — Олим | Shaxs.uz