Алфред Арендс

Совет шарқшуноси, эроншунос ва тарихчи; Беруний номидаги Шарқшунослик институтида ишлаб, Байҳақий ва Гардизий асарларини рус тилига таржима қилган.

Маълумот:

Фаолият:: Олим, Тарихчи, Шарқшунос
Туғилган:: 4 октабр 1893(83 ёш) ♎ — 20 июн 1977

Биография

Алфред Карлович Арендс 1893-йил 4-октабрда Санкт-Петербургда туғилган. 1902–1905-йилларда шаҳарнинг Карл Май мактабида, 1905–1911-йилларда немис Екатерина билим юртида ўқиган. Биринчи жаҳон урушида қатнашган ва 1923-йилгача Қизил Армияда хизмат қилган.

1923–1926-йилларда Ленинград тирик шарқ тиллари институтида ўқиди, талабалигидаёқ Ҳарбий-техник мактабда форс тилидан дарс берган. Кейин аспирантурада таҳсилни давом эттирди ва 1930-йилгача институтда устоз бўлиб ишлади. Дастлаб форс тилининг илмий-техник атамалари билан шуғулланди, сўнг форс лексикографиясига, кейинроқ Эрон, Ўрта Осиё ва Афғонистон тарихига ўтди. 1930–1936-йилларда институтнинг форс бўлимига мудирлик қилди ва ҳамкасблари билан форсча-русча атамалар луғати устида ишлади.

1936-йилдан СССР Фанлар академияси Шарқшунослик институтининг Эрон кабинетида илмий ходим бўлди. 1938-йилда унга диссертация ҳимоя қилмасдан филология фанлари номзоди илмий даражаси берилди. 1942-йил мартида Ленинграддан чиқарилган немис миллатли шаҳар аҳолиси қаторида у ҳам сургун қилинди ва 1947-йилгача Нижний Тагилда махсус кўчирилган сифатида яшади.

1947-йилдан Тошкентда яшади: Ўрта Осиё давлат университетида эрон филологияси кафедрасига мудирлик қилди. 1952-йилдан 1974-йилда нафақага чиққунча Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг Беруний номидаги Шарқшунослик институтида қўлёзма ёдгорликларини ўрганиш ва нашр этиш секторини бошқарган.

Арендс Ўрта Осиё ва қўшни мамлакатлар тарихига оид ёзма манбаларни таржима қилиб нашр этди. Байҳақийнинг «Тарихи Масъудий» асарини рус тилига ўгирди; шу мавзудаги нашр асосида 1963-йилда докторлик диссертациясини ҳимоя қилди. Шарқ илм-фани тарихи, айниқса Ибн Сино ва Беруний мероси ҳам унинг эътиборидаги мавзулар эди.

1970-йилда Ўзбекистон ССР фан арбоби унвони берилди. Алфред Арендс 1977-йил 20-июнда Тошкентда вафот этди.

Таълим

Ленинград тирик шарқ тиллари институти
Олийгоҳ · 1923–1926

Карьера

Ўрта Осиё давлат университети
Эрон филологияси кафедраси мудири · Тошкент · 1947–1952
Абу Райҳон Беруний номидаги Шарқшунослик институти
Қўлёзма ёдгорликларини ўрганиш ва нашр этиш сектори мудири · Тошкент · 1952–1974
Ленинград тирик шарқ тиллари институти
Аспирант, ўқитувчи, форс бўлими мудири · 1926–1936
СССР Фанлар академияси Шарқшунослик институти
Илмий ходим · 1936–1942

Мукофотлар

Ўзбекистон ССР фан арбоби
1970 · Ўзбекистон ССР

Ҳаёт йўли

1923–1926
Ленинград тирик шарқ тиллари институтида ўқиши
Талабалигидаёқ форс тилидан дарс берган.
1926–1930
Институтда аспирант ва ўқитувчи
Форс тилининг атамалари ва лексикографияси билан шуғулланган.
1930–1936
Форс бўлими мудири
Доцент ва бўлим мудири сифатида форсча-русча атамалар луғати устида ишлаган.
1936–1942
СССР ФА Шарқшунослик институтида
Эрон кабинетининг илмий ходими.
1938
Филология фанлари номзоди
Илмий даража диссертация ҳимоя қилмасдан берилган.
1942–1947
Нижний Тагилда сургун
Ленинграддан чиқарилгач, махсус кўчирилган сифатида яшаган.
1947–1952
Ўрта Осиё давлат университетида
Эрон филологияси кафедраси мудири.
1952–1974
Беруний номидаги Шарқшунослик институтида
Қўлёзма ёдгорликларини ўрганиш ва нашр этиш сектори мудири.
1963
Докторлик диссертацияси
Байҳақийнинг «Тарихи Масъудий» таржимаси асосида ҳимоя қилган.
1970
Ўзбекистон ССР фан арбоби
Фахрий унвон берилган.
1977
Тошкентда вафот этган
20-июнда.

Асарлар

Рашидиддин, «Жоме' ут-таворих», 3-жилд (1946)
Таржима
Рашидиддин йилномалар тўпламининг учинчи жилдининг рус тилидаги таржимаси.
Байҳақий, «Тарихи Масъудий» (1962)
Таржима
Ғазнавийлар даври тарихига оид асарнинг рус тилидаги таржимаси; докторлик диссертацияси шу нашрга асосланган.
Гардизий, «Зайн ал-ахбор» (1991)
Таржима
Таржима 1965-йилда тугалланган, 1991-йилда нашр этилган.
Форсча-русча атамалар луғати
Луғат
Н. А. Белгородский ва А. А. Ромаскевич билан бирга тайёрланган.