Асосий қисмга ўтиш

Армаис Аковбян

Совет дерматовенерологи, тиббиёт фанлари доктори, Тошкент тиббиёт институти профессори, Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган фан арбоби, ўзбек дерматовенерологлар мактабининг асосчиси.

Фаолият:
Олим, Шифокор
Туғилган:
2 март 1900 ♓ — 1974
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени
  • «Ҳурмат белгиси» ордени

Биография

Армаис Аристагесович Аковбян 1900-йил 2-мартда Табризда (Эрон, ўша пайтда Форс) хизматчи оиласида туғилган. Аср бошида оила Ашхободга кўчган; болалик ва ёшлик йиллари шу ерда ўтган, у эркаклар гимназиясида кейинчалик бастакор, жарроҳ, гематолог ва шарқшунос бўлиб етишган синфдошлари билан ўқиган. Гимназия оркестрида трубада чалган, ҳаваскор спектаклларда қатнашган, лотин ва немис тилларини яхши билган.

1919-йилда гимназияни тугатгач, Аковбян ихтиёрий равишда Қизил Армияга кирди, 1920-йилда эса Тошкентда янги очилган Туркистон давлат университетининг тиббиёт факултетига ўқишга кирди. Унинг дастлабки ўқитувчилари орасида П. Ф. Боровский, В. Ф. Войно-Ясенетский ва А. Н. Крюков бор эди. 1926-йилда университетни битиргач, танлов асосида тери-таносил касалликлари клиникасига ординатор бўлди, 1930-йилдан эса дерматовенерология кафедрасининг ассистенти бўлиб ишлади. Мутахассис сифатида профессорлар И. С. Милман ва А. И. Картамишев раҳбарлигида шаклланди.

1935-йилда унга ҳимоясиз тиббиёт фанлари номзоди даражаси берилди, 1937-йилда эса юмшоқ шанкрнинг иммунодиагностикаси ва иммунотерапияси ҳақидаги докторлик диссертациясини ҳимоя қилди. 1938-йил майида Москвадаги хизмат сафаридан қайтгач, туҳмат асосида ҳибсга олинди. Тергов тахминан йигирма ой давом этди; камерада у билан профессор В. Ф. Войно-Ясенетский, кейинчалик архиепископ Лука бўлган инсон бирга эди. Сил билан касалланган Аковбян далил йўқлиги сабабли озод қилинди ва кейинчалик тўлиқ оқланди.

1940-йилда у Тошкент давлат тиббиёт институти дерматовенерология кафедрасининг профессори бўлди, 1945–1971-йилларда тери ва таносил касалликлари кафедрасига мудирлик қилди. У мамлакатда биринчилардан бўлиб витилигони даволашда анжир баргидан олинган фуранокумаринли экстрактларни, экзема, нейродермит ва бошқа тери касалликларида эса қизилмия илдизидан олинган глитсиррет кислотаси препаратларини қўллаган; айрим ҳолларда гипноздан ҳам фойдаланган. Унинг асосий ҳиссаси венерологияга тегишли: кафедрада сифилисга қарши пенитсиллин ва бошқа препаратлар синаб кўрилган, Аковбяннинг монографиялари юмшоқ шанкр, сифилисни маргимуш препаратлари билан даволашдаги асоратлар ва Ўзбекистонда сифилисга қарши курашни ташкил этишга бағишланган.

Тахминан йигирма йил Аковбян Ўзбекистон ССР Соғлиқни сақлаш вазирлигининг бош дерматовенерологи бўлган, кўп йиллар республика дерматовенерологлар илмий жамиятига раҳбарлик қилган ва ўн беш йилдан ортиқ талабалар илмий жамиятини бошқарган. У юзга яқин илмий иш ва учта монография чоп этган; унинг раҳбарлигида докторлик ва номзодлик диссертациялари бажарилган, ўзи ўзбек дерматовенерологлар мактабининг асосчиси ҳисобланади.

1960-йилда унга Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган фан арбоби унвони берилди; шунингдек, Меҳнат Қизил Байроқ ва «Ҳурмат белгиси» орденлари ҳамда медаллар билан тақдирланган. 1971-йилдан кафедрада илмий маслаҳатчи бўлиб ишлади. Армаис Аковбян 1974-йилда Тошкентда вафот этган ва шаҳардаги Боткин (эски христиан) қабристонига дафн этилган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1900
    Табризда туғилган

    2-мартда хизматчи оиласида туғилган; кейинроқ оила Ашхободга кўчган.

  2. 1919
    Гимназияни битириш, Қизил Армияда хизмат

    Ашхободаги эркаклар гимназиясини тугатиб, ихтиёрий равишда Қизил Армияга кирди.

  3. 1920–1926
    Туркистон давлат университетида ўқиш

    Тошкентда тиббиёт факултетида Россиядан келган олимлардан таълим олди.

  4. 1926
    Тери-таносил касалликлари клиникасида ординатор

    Ординатор лавозимини танлов асосида эгаллади.

  5. 1930
    Дерматовенерология кафедраси ассистенти

    Кафедрада 44 йил ишлади.

  6. 1935–1937
    Илмий даражалар

    1935-йилда ҳимоясиз тиббиёт фанлари номзоди бўлди, 1937-йилда юмшоқ шанкр ҳақидаги докторлик диссертациясини ҳимоя қилди.

  7. 1938–1940
    Ҳибсга олиниш ва озод этилиш

    1938-йил майида туҳмат асосида ҳибсга олинган, тахминан 20 ойлик қамоқдан сўнг далил йўқлиги сабабли озод этилган ва кейинроқ оқланган.

  8. 1940
    Дерматовенерология кафедраси профессори

    Тошкент давлат тиббиёт институтининг профессори этиб сайланди.

  9. 1945–1971
    Тери ва таносил касалликлари кафедраси мудири

    Кафедра мамлакатда сифилисга қарши пенитсиллин ва бошқа янги воситаларни синаш марказига айланди.

  10. 1960
    Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган фан арбоби

    Республиканинг фахрий унвонига сазовор бўлди.

  11. 1971
    Кафедранинг илмий маслаҳатчиси

    Кафедра мудирлигини қолдириб, маслаҳатчи лавозимига ўтди.

  12. 1974
    Тошкентда вафот этган

    Узоқ давом этган касалликдан сўнг вафот этган ва Боткин қабристонига дафн этилган.

Армаис Аковбян (1900–1974) — Олим | Shaxs.uz