Берта Давидова
Шашмақом ижрочиси, Ўзбекистон ССР халқ артисти; мақомда яккахон бўлимларни куйлаган биринчи аёл хонанда, радио мақомчилар ансамблининг етакчиси.
Биография
Берта Зауровна Давидова 1922-йил 20-декабрда Марғилонда бухоролик яҳудийлар оиласида туғилган. 1935–1938-йилларда Тошкент тиббиёт техникумида ўқиган, сўнг ҳамшира бўлиб ишлаган: аввал туғруқхонада, уруш йилларида эса ҳарбий госпиталда.
Қўшиқчилик йўли госпиталда бошланган: у ерда ярадор аскарлар учун бериладиган ҳаваскорлик концертларида қатнашган. 1943-йилда Ўзбекистон Давлат радиокомитети хор жамоасининг яккахон хонандаси бўлди ва мақомнинг билимдони Юнус Ражабий қўлида таҳсил олди.
У Бухоро Шашмақомининг ёзувида шуъбаларни (яккахон бўлимларни) ижро этишга ишониб топширилган биринчи аёл бўлди: бундан олдин мақомни аёллар куйламаган эди.
1960-йилдан Ўзбекистон давлат радио ва телевидениеси ҳузуридаги мақомчилар ансамблининг етакчи яккахон хонандаси бўлиб, бу жамоа билан қирқ йилдан ортиқ ҳамкорлик қилган. Лирик сопраноси билан «Муножот», «Фиғон», «Сараҳбори Оромижон», «Самарқанд ушшоғи», «Дугоҳ», «Баёт-1» каби асарларни ижро этган; «Муножот» нинг 1949- ва 1975-йиллардаги ёзувлари айниқса машҳур.
Берта Давидова Ўзбекистон давлат консерваториясининг анъанавий ижрочилик кафедрасида дарс берган, кўплаб ёш хонандаларга ўз маҳоратини ўргатган. Шунингдек, узоқ шаҳар ва қишлоқларда, меҳнат жамоалари олдида ҳам чиқиш қилган.
1959-йилда «Меҳнатдаги намунаси учун» медали билан тақдирланган, 1964-йилда Ўзбекистон ССР халқ артисти унвонини олган; кейинроқ «Эл-юрт ҳурмати» ордени билан мукофотланган.
У 2007-йил 11-августда вафот этган ва Тошкентдаги Бухоро яҳудийлари қабристонида (Аллон массиви) дафн этилган. Ёзувлари Ўзбекистон радиосининг «Олтин фонд»ига киритилган; хотирасига 2013-йилда Миллий санъат марказида кеча ўтказилган, 2022-йилда эса 100 йиллиги Навоий номидаги Катта театрда нишонланган.
Таълим
- Тошкент тиббиёт техникумиКоллеж, техникум · Тошкент · 1935–1938 · Ҳамшира
Карьера
- Ўзбекистон радиосиХор яккахон хонандаси · Тошкент · 1943–1960
- Ўзбекистон давлат консерваториясиАнъанавий ижрочилик кафедраси ўқитувчиси · Тошкент
- Ўзтелерадио ҳузуридаги Юнус Ражабий номидаги мақом ансамблиЕтакчи яккахон хонанда · Тошкент · 1960–…
Мукофотлар
"Эл-юрт ҳурмати" ордениЎзбекистон
Ўзбекистон ССР халқ артисти1964 · Ўзбекистон ССР
«Меҳнатдаги намунаси учун» медали1959 · СССР
Ҳаёт йўли
- 1922Марғилонда туғилди
Бухоролик яҳудийлар оиласида дунёга келган.
- 1935–1938Тиббиёт техникуми
Тошкент тиббиёт техникумида ўқиган.
- 1938–1943Ҳамшира
Туғруқхонада, сўнг уруш йилларида ҳарбий госпиталда ишлаган; ярадор аскарлар учун концертларда қатнашган.
- 1943Радиокомитет хори
Ўзбекистон Давлат радиокомитети хор жамоасининг яккахон хонандаси бўлган.
- 1949«Муножот» ёзуви
«Муножот» асарининг дастлабки ёзувини ижро этган (иккинчиси — 1975-йилда).
- 1959Медал
«Меҳнатдаги намунаси учун» медали билан тақдирланган.
- 1960Мақомчилар ансамбли
Ўзбекистон давлат радио ва телевидениеси ҳузуридаги мақомчилар ансамблининг етакчи хонандасига айланган.
- 1964Халқ артисти
Ўзбекистон ССР халқ артисти унвонини олган.
- 2007Вафоти
11-августда Тошкентда вафот этган, Бухоро яҳудийлари қабристонида дафн этилган.
- 2013Хотира кечаси
Тошкентдаги Миллий санъат марказида хотира кечаси ўтказилган.
- 2022100 йиллик
Таваллудининг 100 йиллиги Навоий номидаги Катта театрда нишонланган.
Қўшиқлар
| # | Қўшиқ | Тинглаш |
|---|---|---|
| 1 | «Муножот» | |
| 2 | «Фиғон» | |
| 3 | «Сараҳбори Оромижон» | |
| 4 | «Самарқанд ушшоғи» | |
| 5 | «Дугоҳ» | |
| 6 | «Баёт-1» |
