Асосий қисмга ўтиш

Ботир Зокиров

Ўзбек эстрада хонандаси, рассом ва адиб, Ўзбекистон ССР халқ артисти (1964), Тошкент мюзик-холлининг асосчиси; «Араб тангоси» ижроси билан шуҳрат қозонган.

Фаолият:
Хонанда, Актёр, Ёзувчи, Рассом, Эстрада хонандаси
Туғилган:
26 апрел 1936(48 ёш) ♉ — 23 январ 1985
Отаси:
Карим Зокиров
Онаси:
Шоҳиста Саидова
Турмуш ўртоғи:
Эркли Маликбоева, Галина
Фарзандлар:
Бахтиёр Зокиров, Баҳодир Зокиров, Рухшона Зокирова
  • «Буюк хизматлари учун» ордени
  • "Эл-юрт ҳурмати" ордени
  • Ўзбекистон ССР халқ артисти

Биография

Ботир Каримович Зокиров 1936-йил 26-апрелда Москвада туғилган: ўша пайтда ота-онаси — кейинчалик Ўзбекистон ССР халқ артисти бўлган опера хонандаси (баритон) Карим Зокиров ва хонанда Шоҳиста Саидова Москвадаги ўзбек опера студиясида ўқиётган эди. Ботир оиладаги олти фарзанднинг тўнғичи бўлган; синглиси Луиза, укалари Науфал, Фаррух, Жамшид ва Равшан ҳам саҳнага йўл тутган ва бу оила ўзбек мусиқаси тарихига Зокировлар сулоласи номи билан кирган.

1950-йиллар бошида Тошкент консерваториясида вокалдан таҳсил олган, бироқ ўпка касаллиги туфайли ўқишни тарк этиб, 1958–1962-йилларда А. Н. Островский номидаги Тошкент театр ва рассомлик санъати институтининг режиссёрлик факултетида ўқиган. «Ёшлик» ёшлар эстрада ансамблининг ташкил топишида қатнашган ва у билан 1957-йилда Москвадаги VI Бутунжаҳон ёшлар ва талабалар фестивалида чиқиш қилган. Шу фестивалда у мисрлик бастакор Фарид ал-Атрашнинг «Я заҳратан фи хаёли» қўшиғини араб тилида илк бор куйлаган; «Араб тангоси» номи билан «Мелодия» пластинкаларида тарқалган бу қўшиқ унга бутун Иттифоқ бўйлаб шуҳрат келтирган.

1958–1970-йилларда Зокиров Ўзбекистон давлат эстрада оркестрининг яккахон хонандаси, кейинроқ бадиий раҳбари бўлган. У ўзбек халқ қўшиқлари, Мутал Бурҳонов, Икром Акбаров, Сайфи Жалил каби бастакорларнинг романс ва қўшиқлари билан бир қаторда ҳинд, эрон, араб, франсуз ва итальян қўшиқларини, одатда, асл тилида ижро этган. 1964-йил ноябрида, 28 ёшида, унга Ўзбекистон ССР халқ артисти унвони берилган. 1960-йиллар бошида ўпкасидан жарроҳлик амалиёти ўтказилган ва шифокорлар бир муддат қўшиқ айтишни тақиқлаган; бу йилларда у Антуан де Сент-Экзюперининг «Кичик шаҳзода» ва Евгений Шварснинг «Соя» асарларини ўзбек тилига таржима қилган. 1966-йилда Париждаги «Олимпия» концерт залида куйлаган.

1972-йилда Зокиров Тошкент мюзик-холлини ташкил этган ва 1978-йилгача унинг бадиий раҳбари, режиссёри ва етакчи хонандаси бўлган; жамоанинг энг машҳур иши Марк Захаров билан биргаликда саҳналаштирилган «Денгизчи Синдбоднинг саёҳати» мюзикли бўлган. 1978-йилдан «Ўзбекконцерт»нинг яккахон хонандаси сифатида, жумладан, укаси Фаррух бошқарган «Ялла» ансамбли жўрлигида чиқиш қилган.

Зокиров шеър, ҳикоя ва очерклар ёзган, бастакор Икром Акбаровнинг «Сўғд элининг қоплони» операси либреттосини яратган. Рассом сифатида «Автопортрет», «Саратон», «Гумбазлар», «Болалик кўчаси», «Чор минор» каби асарлари маълум. Кинода ҳам суратга тушган: «Гуллар очилганда» (1959) филмида, «Оловли йўллар» телесериалида Рабиндранат Тагор ролида, Элёр Ишмуҳамедовнинг «Даҳонинг ёшлиги» (1982) филмида Ибн Синонинг отаси Абдулло ролида. Биринчи рафиқаси актриса Эркли Маликбоевадан ўғиллари Бахтиёр (ўша филмда Ибн Сино ролини ижро этган актёр) ва Баҳодир, иккинчи рафиқаси балет артисти Галинадан қизи Рухшона туғилган.

Ботир Зокиров 1985-йил 23-январда Тошкентда вафот этган ва Чиғатой қабристонига дафн қилинган. Тошкентдаги кўчалардан бири, Жиззахдаги санъат билим юрти ва Самарқанддаги ёшлар санъат маркази унинг номи билан аталади; 1989-йилдан унинг номидаги эстрада хонандалари танлови ўтказилади, 1995-йилда Ботир Зокиров жамғармаси тузилган. Вафотидан сўнг «Буюк хизматлари учун» (2000) ва «Эл-юрт ҳурмати» (2021) орденлари билан тақдирланган, 2024-йил 16-майда Тошкентда унинг номидаги кўчада хонандага ҳайкал ўрнатилган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1952–1957
    Консерваторияда таҳсил

    Тошкент давлат консерваториясида вокалдан ўқиган; ўпка касаллиги туфайли ўқишни тарк этган.

  2. 1957
    «Араб тангоси»

    «Ёшлик» ансамбли билан Москвадаги Бутунжаҳон ёшлар ва талабалар фестивалида чиқиш қилиб, Фарид ал-Атраш қўшиғини илк бор куйлаган.

  3. 1958–1962
    Режиссёрлик факултети

    А. Н. Островский номидаги Тошкент театр ва рассомлик санъати институтида таҳсил олган.

  4. 1958–1970
    Давлат эстрада оркестри

    Ўзбекистон давлат эстрада оркестрининг яккахон хонандаси, кейинроқ бадиий раҳбари бўлган.

  5. 1964
    Ўзбекистон ССР халқ артисти

    Ўзбекистон ССР Олий Кенгаши Президиумининг 13-ноябрдаги фармони билан унвон берилган.

  6. 1966
    Париждаги «Олимпия»

    Парижнинг машҳур концерт залида чиқиш қилган.

  7. 1972–1978
    Тошкент мюзик-холли

    Мюзик-холлни ташкил этиб, унинг бадиий раҳбари, режиссёри ва етакчи хонандаси бўлган; «Денгизчи Синдбоднинг саёҳати» мюзиклини саҳналаштирган.

  8. 1978–1985
    «Ўзбекконцерт» хонандаси

    Яккахон хонанда сифатида, жумладан, «Ялла» ансамбли билан концертлар берган.

  9. 1982
    Кинодаги роллар

    «Оловли йўллар»да Рабиндранат Тагор, «Даҳонинг ёшлиги»да Ибн Синонинг отаси Абдулло ролларини ижро этган.

  10. 1985
    Вафоти

    23-январда Тошкентда вафот этган, Чиғатой қабристонига дафн қилинган.

  11. 2000, 2021
    Вафотидан кейинги орденлар

    «Буюк хизматлари учун» ва «Эл-юрт ҳурмати» орденлари билан тақдирланган.

  12. 2024
    Тошкентдаги ҳайкал

    16-майда унинг номидаги кўчада хонандага ҳайкал ўрнатилган.

Қўшиқлар

#ҚўшиқТинглаш
1Араб тангоси (Фарид ал-Атраш, «Я заҳратан фи хаёли»)
2Мафтун бўлдим (М. Бурҳонов — Т. Тўла)
3Лирик валс (С. Юдаков — Т. Тўла), «Гуллар очилганда» филмидан
4Маро бебус (эрон халқ қўшиғи)
5Ёр кел (И. Акбаров — Ҳ. Ғулом)
6Юртим қизлари (Энрико Масиас, франсуз тилида)
7Айрилиқ қўшиғи (эрон халқ қўшиғи)
8Бахт ҳақида қўшиқ (Луиза Зокирова билан), «Ўғирлаш» филмидан
9Қочоқ Ҳабиба (М. Абдулваҳҳоб — Ю. Энтин)
10Намедонам, чи ном дорад (М. Бурҳонов)
11Сени эслайман (И. Акбаров)
12Кечалар юлдуз санаб (Сайфи Жалил)

Дискография

ЙилНоми
1959Араб тангоси / Юрагим шикояти
1962Ботир Зокиров
1967Ботир Зокиров
1970Ботир Зокиров
1970Ботир Зокиров куйлайди
1971Ҳинд қўшиқлари
1971Ботир Зокиров

Фильмография

НомиЙил
Гуллар очилганда1959
Ўғирлаш1969
Оловли йўллар1982
Даҳонинг ёшлиги1982

Алоқадор шахслар