Карим Зокиров

Карим Зокирович Зокиров 1912-йил 12-мартда Тошкентда туғилган. Отаси Зокир оқсоқол маҳаллада ҳурмат қозонган ҳунарманд бўлган; оила шаҳарнинг эски қисмидаги Ҳовуз маҳалласида яшаган.

Зокиров саҳнага 1920-йилларнинг охирида драматик актёр сифатида кириб келган: 1928–1929-йилларда Ўзбек давлат драма театрида, 1930–1931-йилларда Ишчи ёшлар театрида ўйнаган. Сўнг Ўзбек давлат мусиқали театрига ўтган; мусиқали драмада актёр қўшиқ ҳам айтиши керак эди. 1934–1936-йилларда Москва консерваторияси қошидаги ўзбек опера студиясида Н. И. Сперанский синфида таҳсил олган. 1936-йилда ўша ерда у ва рафиқаси, хонанда Шоҳиста Саидованинг тўнғич ўғли Ботир дунёга келган.

Мусиқали театр саҳнасида Зокиров мусиқали драмаларда роллар яратган: Хуршиднинг В. Успенский ва Г. Мушел мусиқаси билан саҳналаштирилган «Фарҳод ва Ширин»ида Фарҳод, Ғ. Зафарий ва Т. Жалиловнинг «Ҳалима»сида Неъмат, Хуршид ва Т. Содиқовнинг «Лайли ва Мажнун»ида Мажнун ролларини ижро этган. 1939-йил 11-июнда жамоа Ўзбек давлат опера ва балет театри сифатида биринчи миллий опера — С. Василенко ва М. Ашрафийнинг «Бўрон» операси билан иш бошлаган; премьерада бош партияни Зокиров ва Михаил Давидов куйлаган. Ўша йили хонандага Ўзбекистон ССР халқ артисти унвони берилган.

1939-йилдан умрининг охиригача у 1948-йилда Алишер Навоий номи берилган бу театрнинг етакчи яккахонларидан бири бўлиб қолган ва унинг саҳнасида ўттиздан ортиқ партияни куйлаган. Ўзбек операларида Р. Глиэр ва Т. Содиқовнинг «Гулсара»сида Иброҳим, Т. Жалилов ва Б. Бровсиннинг «Тоҳир ва Зуҳра»сида Тоҳир, А. Козловскийнинг «Улуғбек»ида Улуғбек, А. Чишконинг «Маҳмуд Торобий»сида Торобий, М. Ашрафийнинг «Дилором»ида Шоҳ Баҳром образларини яратган. Энг машҳур роли — театр 1959-йилда саҳналаштирган С. Юдаковнинг «Майсаранинг иши» ҳажвий операсидаги Мулла Дўст. Жаҳон мумтоз операларидан Ж. Бизенинг «Кармен»ида Эскамило ва П. Чайковскийнинг «Пиковая дама»сида Елетский партияларини, шунингдек, Е. Брусиловский, У. Ҳожибеков ва А. Спендиаров операларидаги партияларни ижро этган.

Зокиров концертларда ҳам кўп куйлаган: халқ қўшиқлари, ўзбек бастакорлари асарлари ва мақом қисмлари — «Истарман», «Эй нигорим», «Чоргоҳ», «Навбаҳор», «Кўчабоғи», «Гиря», «Каримқулбеги», «Дугоҳ». «Ўзбекистон миллий энсиклопедияси» унинг овозидаги очиқ товушни ва ижро услуби ўзбек халқ анъанасига ҳам, замонавий ижрочилик мактабига ҳам таянганини қайд этади. Ленин, Меҳнат Қизил Байроқ ва «Ҳурмат белгиси» орденлари билан тақдирланган.

Карим Зокиров 1977-йил 19-февралда Тошкентда вафот этган. Рафиқаси — Муқимий номидаги театрда чиққан актриса ва халқ қўшиқлари ижрочиси Шоҳиста Саидова (1917–2000) билан олти фарзандни — Ботир, Луиза, Науфал, Фаррух, Жамшид ва Равшанни вояга етказган. Уларнинг деярли ҳаммаси ҳаётини саҳна билан боғлаган ва оила ўзбек мусиқаси тарихига Зокировлар сулоласи номи билан кирган: Ботир Зокиров ўзбек эстрадасининг асосчиларидан бири, Луиза эстрада хонандаси, Фаррух «Ялла» ансамблининг раҳбари, Жамшид Ҳамза номидаги театр актёри бўлган. Невараларининг кўпчилиги ҳам саҳнада, улар орасида хонанда Наргиз Зокирова бор.