
Қўқонлик шоир, аруз анъаналарини давом эттирган гҳазалнавис ва ҳажвиячи, Ўзбекистон халқ шоири (1975); Муқимий уй-музейи ва адабиёт музейида илмий ходим бўлган.
Биография
Чархий (асл исми Асқарали Ҳамроали ўғли) ўзбек мумтоз шеърияти анъаналарини совет даврида давом эттирган шоирлардан бири. У 1900-йил 23-февралда Қўқонда тўқувчилар оиласида туғилган. Саводни жадид мактабида чиқарган, кейин эски усулдаги мактабда ўқиган, 1916–1920-йилларда эса Девонбеги мадрасасида араб ва форс тиллари ҳамда диний илмлардан сабоқ олган. Манбаларга кўра, ҳуснихатни отасидан, шеър ёзишни онасидан ўрганган; хаттотлик билан ҳам шуғулланган.
Ёшлигидан Ҳофиз, Саъдий, Навоий ва Бедил ғазалларини севиб мутолаа қилган, аруз қоидаларини қўқонлик шоирлар Сулаймонқул Рожий ва Мирзо Хўқандийдан ўзлаштирган. Ғазал машқ қилишни 1916-йилда бошлаган, бироқ асарларини анча вақт чоп эттирмаган. Ҳажвий йўналишга иштиёқи баланд эди.
1920–1930-йилларда Қўқондаги тўқувчилик артелида меҳнат қилган. Шеърлари 1938–1939-йиллардан бошлаб «Янги Фарғона» газетаси ва «Муштум» журналида кўрина бошлади. 1939-йилда Навоий 500 йиллиги қўмитасида хаттот, 1941-йилдан Муқимий уй-музейида илмий ходим, 1942–1947-йилларда Қўқон шаҳар театрида адабий ходим, 1950-йилдан 1979-йилгача Ғафур Ғулом номидаги вилоят адабиёт музейида илмий ходим бўлган. Муқимий ва Фурқатнинг илгари маълум бўлмаган асарлари ва хатларини излаб топиб, «Ўзбекистон маданияти»да эълон қилган, қўлёзмалардан нусха кўчирган.
Китоблари: «Ширин ва аччиқ» (1959), «Шеърлар» (1966), «Алихўжа ва Хўжали» (1970), «Девон» (1972), «Бешигингда ётмайман» (1975). Ижодида лирик ғазал, мухаммас ва маснавийлар қаторида ҳажвий шеърлар ҳам муҳим ўрин эгаллайди; сўзларига битилган қўшиқлар эл орасида машҳур бўлган.
1975-йилда унга «Ўзбекистон халқ шоири» унвони берилди. Чархий 1979-йил декабрида Қўқонда оламдан ўтган; манбаларда сана 14 ёки 18-декабр деб турлича кўрсатилган. Қўқонда бир кўча унинг номини олиб юради.
Таълим
- Девонбеги мадрасаси (Қўқон)Мадраса · Қўқон · 1916–1920
Карьера
- «Муштум» журналиМуаллиф · 1938–…
- «Янги Фарғона» газетасиМуаллиф · Қўқон · 1938–…
Мукофотлар
- Ўзбекистон ССР халқ шоири1975 · Ўзбекистон ССР
Ҳаёт йўли
- 1900Қўқонда туғилди
- 1916–1920Девонбеги мадрасасида ўқиди; ғазал ёза бошлади
- 1938–1939«Янги Фарғона» ва «Муштум»да шеърлари босила бошлади
- 1939Навоий 500 йиллиги қўмитасида хаттот
- 1941Муқимий уй-музейида илмий ходим
- 1942–1947Қўқон шаҳар театрида адабий ходим
- 1950–1979Ғафур Ғулом номидаги вилоят адабиёт музейида илмий ходим
- 1975Ўзбекистон халқ шоири унвони
- 1979Қўқонда вафот этди
Асарлар
- «Ширин ва аччиқ» (1959)
- «Шеърлар» (1966)
- «Алихўжа ва Хўжали» (1970)
- «Девон» (1972)
- «Бешигингда ётмайман» (1975)