Дадахон Нурий

Дадахон Нурий 1943-йилда Наманган шаҳрида туғилган. У Тошкент давлат университетининг Шарқ факултетида ўқиган, ўқиш йилларида Ҳамза номидаги академик драма театрида рассом бўлиб ишлаган.

Кейинчалик махсус мактабларда ҳинд тилидан дарс берган, «Гулистон» ва «Гулхан» журналларида ҳамда Ўзбекистон телевидениесида адабий ходим ва муҳаррирлик қилган. Ҳинд тилини билиши ва Шарқ факултетида олган таҳсили унинг кейинги сафарномаларида ҳам сезилиб туради.

Биринчи лирик қиссаси «Оқшом қўшиқлари» 1963-йилда босилган. Ундан кейин «Бегона» (1968), «Боғларда баҳор» (1969), «Машина Кашмирга боради» (1970–1971) китоблари чиққан. 1979-йилда «Ёш гвардия» нашриёти Одил Ёқубов таҳрири остида унинг «Осмон устуни» романини нашр этган. Нурий буюк адиб Абдулла Қаҳҳорнинг кенжа шогирдларидан бири сифатида тилга олинади.

1980-йилларнинг охири ва 1990-йиллар бошида у публитсистика билан ҳам кўзга тушган: «Шаҳар тегирмони» (1990) тўпламига қисса ва ҳикоялар билан бир қаторда шаҳар боғлари, табиатни асраш ҳақидаги мақолалар кирган. «Пском осмонида қора булутлар», «Шаҳар ғилдираги», «Тошкентга бомба керакми?», «Мушоҳада» каби чиқишлари, шунингдек, «Хумсондан чиққан подшоҳ» номли ҳажвий асари ҳам танилган.

Нурий саёҳат ва эссе жанрида ҳам ёзган: «Даричам рўпарасидаги Покистон» (1996), «Покистон «Олтин девор» тирқишидан» (1998), «Азим чинорлар паноҳида» (2005), «Рам соҳибдан ҳаммага салом» (2007). «Бойсун жунглларидан Канди ўрмонларигача» китоби унинг «тўқилмаган саргузаштлари»га бағишланган.

Сўнгги йилларида «Ниқобсиз Америка ва бошқа манзилгоҳлар» (2010), «Изтироб» (2017) ва «Виждон ҳайқириқлари» (2018) китобларини чоп эттирган. «Изтироб»да у шоир Эркин Воҳидов билан қарийб олтмиш йиллик яқинлиги ва у ҳақидаги кундалик ёзувларига таянган. Асарлари ҳинд, урду, инглиз, қозоқ, корейс, турк ва рус тилларига таржима қилинган; Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг Ойбек номидаги мукофотига сазовор бўлган.

Дадахон Нурий 2021-йил 12-июлда Тошкентда вафот этди.