Асосий қисмга ўтиш
Эдиэ Топчи

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Эдиэ Топчи

Хонанда

Қрим-татар хонандаси (1919–1967), Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган артист; депортациядан сўнг Бекободда, 1957-йилдан Тошкентдаги қрим-татар давлат ансамблининг («Хайтарма») яккахони.

Фаолият:
Хонанда, Халқ қўшиқчиси
Тахаллуси:
Қрим-татар халқининг булбули
Ҳаёт йиллари:
22 сентабр 1919(48 ёш) ♍ — 7 ноябр 1967
  • Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган артист

Биография

Эдиэ Топчи — қрим-татар хонандаси, Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган артист. У қрим-татар халқ қўшиқларининг етакчи ижрочиларидан бири бўлган, халқ уни «қрим-татар халқининг булбули» деб атаган. Ҳаётининг сўнгги ўн йилида Тошкентдаги «Хайтарма» ансамблининг яккахони эди.

1919-йил 22-сентабрда Боқчасаройда туғилган. Мактаб йилларидаёқ ҳаваскорлик тўгаракларида қатнашган. 1935-йилда, ўн олти ёшида, Қрим радиоқўмитасида ишлай бошлаган ва вокал ансамбл аъзоси сифатида куйлаган, 1938-йилда ансамблнинг яккахонига айланган. 1940-йилда Симферопол мусиқа билим юртининг вокал бўлимига ўқишга кириб, Н. Чернов синфида таҳсил олган; қрим-татар халқ қўшиқларини ижро этишда бастакорлар Яя Шарфидинов ва Илёс Бахшишнинг сабоқлари унга ёрдам берган. 1941-йилда Қрим АССР Халқ Комиссарлари Кенгаши ҳузуридаги санъат ишлари бошқармасига ишга ўтган.

Уруш Москва консерваториясига кириш режаларини тўхтатди. 1944-йил май ойида қрим-татар халқи Қримдан Ўрта Осиёга кўчирилганда у ҳам Ўзбекистон ССРга тушди ва Бекободда яшади. 1944–1946-йилларда Бекободда Ўзбекистон давлат театрининг яккахон хонандаси бўлган. Кейин саҳнадан четда қолишга мажбур бўлди: 1950–1951-йилларда хор тўгарагига раҳбарлик қилди, сўнг пахта заводида тарозибон, саноат комбинатида тикувчи ва шаҳар боғида оммавий тадбирлар ташкилотчиси бўлиб ишлади.

Қўшиқчиликка Бекобод маданият уйидаги ҳаваскор ансамблда қайтди. 1957-йилда бастакор Эдем Налбандов саъй-ҳаракати билан Ўзбекистон давлат филармонияси қошида қрим-татарларнинг давлат ашула ва рақс ансамбли ташкил этилди (кейинчалик «Хайтарма» номини олди). Топчи унинг яккахонларидан бири бўлди ва ансамбл асос солинганидан бошлаб Сабрие Эреджепова, Аблямит Умеров, Селиме Челебиева каби таниқли артистлар билан бирга ишлади. Унинг овози юқори ва кучли, тембри бахмалдек юмшоқ деб баҳоланган.

1966-йилда қўшиқ санъати ривожига қўшган ҳиссаси учун унга Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган артист унвони берилди. У оғир ва узоқ давом этган касалликдан сўнг 1967-йил 7-ноябрда Тошкентда вафот этди.

Топчининг таваллудининг 100 йиллигига бағишлаб 2019-йил 4-октабрда Симферополдаги Қрим-татар маданий-тарихий мерос музейида хотира кечаси ўтказилди; унда «Хайтарма» ва «Қирим» ансамбллари артистлари унинг репертуаридаги қўшиқларни ижро этди.

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1919
    Туғилиши

    22-сентабрда Боқчасаройда туғилган.

  2. 1935
    Қрим радиоқўмитаси

    Радиоқўмитада вокал ансамбл таркибида куйлай бошлаган; 1938-йилда ансамблнинг яккахони бўлган.

  3. 1940
    Мусиқа билим юрти

    Симферопол мусиқа билим юртининг вокал бўлимига ўқишга кирган (Н. Чернов синфи).

  4. 1941
    Санъат ишлари бошқармаси

    Қрим АССР Халқ Комиссарлари Кенгаши ҳузуридаги санъат ишлари бошқармасига ишга ўтган.

  5. 1944
    Депортация

    Қрим-татар халқи май ойида Қримдан кўчирилгач, Ўзбекистон ССРнинг Бекобод шаҳрига тушган.

  6. 1944
    Давлат театри

    1946-йилгача Ўзбекистон давлат театрининг яккахон хонандаси бўлган.

  7. 1950
    Хор тўгараги

    1951-йилгача хор тўгарагига раҳбарлик қилган; кейинги йилларда саҳнадан ташқарида ишлаган.

  8. 1957
    Давлат ансамбли

    Ўзбекистон давлат филармонияси қошида ташкил этилган қрим-татар ашула ва рақс ансамблининг яккахони бўлган.

  9. 1966
    Унвон

    Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган артист унвони берилган.

  10. 1967
    Вафоти

    7-ноябрда Тошкентда вафот этган.

Қўшиқлар

#ҚўшиқТинглаш
1«Мениде ғамдан озод иле»
Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Эдиэ Топчи (1919–1967) — Хонанда | Shaxs.uz