Асосий қисмга ўтиш
SHAXS
Ҳабиб Абдуллаев
Тузатиш таклиф қилиш

Ҳабиб Абдуллаев

Геолог олим, Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг академиги ва президенти (1956–1962), металлогения илмий мактабининг асосчиси, Ленин мукофоти лауреати.

Фаолият:
Олим, Ер фанлари олими
Туғилган:
31 август 1912(49 ёш) ♍ — 20 июн 1962
Фарзандлар:
Пулат Абдуллаев
  • «Буюк хизматлари учун» ордени
  • Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти
  • Ленин ордени
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени
  • Меҳнат Қизил Байроқ ордени
  • Қизил Юлдуз ордени
  • «Ҳурмат белгиси» ордени
  • Ленин мукофоти

Биография

Ҳабиб Муҳамедович Абдуллаев 1912-йил 31-августда Фарғона вилоятининг Аравон қишлоғида (ҳозирги Қирғизистон, Ош вилояти) деҳқон оиласида туғилган. 1930–1935-йилларда Тошкентдаги Ўрта Осиё индустрия институтида ўқиб, муҳандис-геолог дипломини олган, сўнг «Средазгеологоразведка» трестининг геология-қидирув партияси бошлиғи бўлиб ишлаган ва Лангар волфрам-молибден кони тузилишини, таркиби ва ҳосил бўлишини ўрганган.

1937–1939-йилларда Москва геология-қидирув институтида аспирантура ўқиган ва дарс берган, 1939-йилда номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган. 1940-йилдан Тошкентдаги Ўрта Осиё политехника институтида фойдали қазилмалар кафедраси доценти, бир муддат институт директори бўлган; 1941-йилда Коммунистик партия Марказий Қўмитасининг саноат бўлими мудири этиб тайинланган. 1942-йилдан Ўзбекистон ССР ҳукумати раисининг ўринбосари, 1944-йилдан эса Давлат режа комиссияси раиси лавозимларини ҳам эгаллаган; уруш йилларида стратегик аҳамиятдаги фойдали қазилмаларни қидириш ва ўзлаштиришга раҳбарлик қилган.

1943-йилда Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг мухбир аъзоси, 1946-йилда «Ўрта Осиёнинг шеэлитли скарнлари геологияси» мавзусида докторлик диссертациясини ҳимоя қилгач, 1947-йилда академик ва академия витсе-президенти бўлган; шу йилларда Геология институтини ҳам бошқарган. 1956-йилдан умрининг охиригача Фанлар академияси президенти бўлган, 1958-йилда СССР Фанлар академиясининг мухбир аъзоси этиб сайланган.

Абдуллаевнинг асосий илмий ғояси рудаланишнинг гранитоид интрузиялар билан генетик боғлиқлиги ҳақидаги назария бўлиб, бу иш учун 1959-йилда Ленин мукофотини олган. У Ўрта Осиёни алоҳида металлогеник провинсия сифатида ажратган, волфрам, қалай, рангли ва қора металлар конларининг ҳосил бўлиш йўлларини кўрсатиб берган. 130 дан ортиқ илмий асар, шу жумладан 7 монография ёзган; шогирдларидан етти нафари доктор, йигирма саккиз нафари номзод илмий даражасини олган. У Тошкент политехника институтида Петрология ва металлогения кафедрасини ташкил этган, Ўзбекистон геология журналига асос солган; 1960-йилда Франсия геология жамияти ва Буюк Британия минералогия жамияти аъзоси бўлган.

Ҳабиб Абдуллаев 1962-йил 20-июнда Тошкентда вафот этган ва Чиғатой қабристонига дафн этилган. 1970-йилда вафотидан кейин Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти берилган, 2002-йилда эса «Буюк хизматлари учун» ордени билан тақдирланган. Геология ва геофизика институти, Тошкент ва Ош кўчалари, мактаблар унинг номини олган; 1992-йилда унга атаб Олтин медал таъсис этилган, институтда музей очилган. Тошкент метросининг бекати 2001–2015-йилларда унинг номи билан аталган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1912
    Туғилиши

    Фарғона вилоятининг Аравон қишлоғида (ҳозирги Қирғизистон) деҳқон оиласида туғилган.

  2. 1930–1935
    Ўрта Осиё индустрия институти

    Тошкентда ўқиб, муҳандис-геолог бўлиб чиққан.

  3. 1935
    Лангар кони тадқиқоти

    «Средазгеологоразведка» трестининг геология-қидирув партияси бошлиғи бўлиб, Лангар волфрам-молибден конини ўрганган.

  4. 1937–1939
    Москва геология-қидирув институти

    Аспирантура ўқиган ва дарс берган; 1939-йилда номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган.

  5. 1940–1941
    Ўрта Осиё политехника институти

    Фойдали қазилмалар кафедраси доценти, сўнг институт директори бўлган.

  6. 1941–1944
    Ҳукумат лавозимлари

    Партия Марказий Қўмитасининг саноат бўлими мудири, 1942-йилдан ҳукумат раиси ўринбосари, 1944-йилдан Давлат режа комиссияси раиси бўлган.

  7. 1946
    Докторлик диссертацияси

    «Ўрта Осиёнинг шеэлитли скарнлари геологияси» мавзусидаги диссертацияни ҳимоя қилган.

  8. 1947
    Академик ва витсе-президент

    Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг академиги ва витсе-президенти бўлган, Геология институтини бошқарган.

  9. 1956
    Академия президенти

    Ўзбекистон ССР Фанлар академияси президенти этиб сайланган ва 1962-йилгача шу лавозимда ишлаган.

  10. 1958
    СССР ФА мухбир аъзоси

    СССР Фанлар академиясининг мухбир аъзоси этиб сайланган ва СССР Олий Совети депутати бўлган.

  11. 1959
    Ленин мукофоти

    Рудаланишнинг гранитоид интрузиялар билан генетик боғлиқлиги бўйича ишлари учун Ленин мукофотини олган.

  12. 1962
    Вафоти

    20-июнда Тошкентда вафот этган, Чиғатой қабристонига дафн этилган.

Асарлар

  • «Лангар конининг асосий гипоген минераллари парагенезига доир» (1942)
    Илмий мақола

    Лангар волфрам-молибден конини ўрганиш натижалари.

  • «Ўрта Осиёнинг шеэлитли скарнлари геологияси» (1947)
    Монография

    Докторлик диссертацияси асосидаги асар.

  • «Ўрта Осиёнинг металлогеник очерки» (1949)
    Монография

    Темир, волфрам ва қалай конлари ҳақида.

  • «Рудаланишнинг гранитоид интрузиялар билан генетик боғлиқлиги» (1954)
    Монография

    Ленин мукофоти берилган ишлар туркумининг асосий асари.

  • «Дайкалар ва рудаланиш» (1957)
    Монография

    Дайкалар ва руда ҳосил бўлиши ўртасидаги боғлиқлик ҳақида.

  • «Ўрта Осиё магматизми ва рудаланиш жараёни» (1960)
    Монография

    Магматизм ва руда ҳосил бўлишининг боғлиқлигига бағишланган асар.

  • «Танланган асарлар» (7 жилд) (1964)
    Тўплам

    Олимнинг танланган асарлари 1964–1969-йилларда нашр этилган.