Биография
Ҳозиқ — тахаллус; асл исми Жунайдулло. Шоир XVIII аср охирида Ҳиротда дунёга келган, ўзбек ва форс тилларида ижод қилган, таржимонлик билан ҳам шуғулланган ва XIX аср ўзбек адабиёти намояндаларидан бири ҳисобланади. Iranica энсиклопедияси уни тожик шоири деб атайди, ўзбек манбаларида эса ўзбек адабиёти вакили сифатида тилга олинади.
Ёшлигида Бухорога кўчиб келиб, мадрасада таҳсил олган, тиббиёт илмини ҳам эгаллаган, шеър ёзишга шу ерда киришган ва «Ҳозиқ» номини ҳам шу ерда олган. Ўқишни тугатгач, мадрасада имом бўлиб хизмат қилган ва амир Ҳайдар саройига кириб борган. Сарой аъёнлари билан тил топиша олмагани сабабли 1818-йилда Қўқонга кетган; Умархон уни илиқ қабул қилган. Бухорода бошланган «Юсуф ва Зулайҳо» достонини Ҳозиқ Қўқонда якунлаб, хонга совға қилган.
Қўқон саройида ҳам унга ўрин топилмади: 1825-йилда Бухорога қайтди, кейин Хоразмга йўл олди ва Мунис ҳамда Огаҳий атрофидаги адабий давранинг таъсирида қолди. Мунис вафотидан сўнг хон Оллоқулихон (ҳукмронлиги 1825–1842) буйруғи билан «Равзат ус-сафо» таржимасининг биринчи жилдини ниҳоясига етказди ва яна Қўқонга қайтди.
Ҳозиқ Навоий, Фузулий, Бедил ва Зебуннисо ғазалларига мухаммас боғлаган. Лирикаси ранг-баранг: унда замонанинг камчиликлари, адолатсиз ва адолатли подшоҳлар ҳақидаги фикрлар ҳам, ишқ ва муҳаббат ҳам ўз ифодасини топган; ҳукмдорларни адолатли бўлишга чақирган. 1842-йилда Насруллахон Қўқонни босиб олгач, қувғиндан қочиб Шаҳрисабзга ўтди ва 1843-йилда амир ёллаган кимсалар қўлида ҳалок бўлди.
Ҳаёт йўли
- XVIII аср охириҲиротда туғилиши
- 1793–1800Бухорога келиши
Мадрасада ўқиган, табобат ўрганган, «Ҳозиқ» тахаллусини олган.
- 1818Қўқонга кетиши
Умархон саройида «Юсуф ва Зулайҳо»ни тугатган.
- 1825Бухоро ва Хоразм
Бухорога қайтиб, сўнг Хоразмга борган; «Равзат ус-сафо» таржимаси.
- 1842Шаҳрисабзга қочиши
- 1843Ўлими
Шаҳрисабзда ўлдирилган.
Асарлар
- «Юсуф ва Зулайҳо»
Достон; Бухорода бошланган, Қўқонда тугатилган.
- «Равзат ус-сафо» (1-жилд таржимаси)
Форс тилидан таржима, Хоразмда Оллоқулихон топшириғи билан.