Иброҳим Раҳим

Иброҳим Раҳим (ҳақиқий фамилияси Раҳимов, тўлиқ исми Иброҳим Абдураҳим ўғли Раҳимов) 1916-йил 15-октябрда Фарғона вилоятининг Қува туманидаги Сойкелди қишлоғида туғилган. Уч ёшида отасидан айрилиб, онаси Тўхтабиби қўлида ўсган. 1930-йиллар бошида қишлоқ мактабида ўқитувчилик қилган ва Қува тумани болалар коммунистик ташкилотига раҳбарлик қилган.

1933-йилда Тошкентга кўчиб, ўзбек тилидаги «Колхоз йўли» газетаси таҳририятида журналист бўлиб ишлай бошлаган. Шеър, чизги ва очерклари 1936-йилдан «Колхоз йўли», «Ленин учқуни» ва «Ёш ленинчи» газеталарида босилган. 1937-йил октябрда Қизил Армияга чақирилган; Белоруссияда кичик командирлар курсида ўқиб юрган пайтда ёзган «Баҳодир» достони 1938-йилда ёпиқ республика адабий танловида иккинчи мукофотга сазовор бўлган, 1939-йилда эса чоп этилган.

Раҳим икки урушда қатнашган: 1939–1940-йиллардаги Совет–Фин урушида ва 1941-йил 23-июндан Иккинчи жаҳон урушида. Москва яқинидаги жангларда сапёрлар бўлинмаси командири, кейин рота сиёсий ўқитувчиси ва баталён комиссари бўлган, 1942-йил ноябрдан 1943-йил январигача «Красноармейская правда» газетининг ўзбекча нашри муҳаррири ўринбосарлик қилган. 1944-йил ноябрдан 3-гвардия танк корпуси таркибидаги 19-гвардия танк бригадасининг муҳандислик хизматини бошқарган; Борисов, Минск, Вилнюс ва Гданск учун жангларда қатнашган. Урушни Германияда тугатиб, 1946-йил октябрда гвардия маёри унвони билан сафдан бўшаган.

Кейин ўзбек радиосида сиёсий эшиттиришлар бош муҳаррири бўлган (1946–1947), 1947–1950-йилларда Олий партия мактабининг журналистика бўлимида ўқиган. 1950-йилдан «Қизил Ўзбекистон» газетасида тарғибот бўлими мудири, сўнг муҳаррир бўлиб, 1961-йилгача ишлаган; республика журналистлар уюшмасини ташкил этиб, уни бир неча йил бошқарган. 1960-йилларнинг бошидан 1966-йилгача «Ўзбекфилм» киностудияси директори ва Ўзбекистон ССР Давлат кинематография қўмитаси раисининг биринчи ўринбосари бўлган, сўнг «Гулистон» (1966–1970) ва «Муштум» (1971–1984) журналларига бош муҳаррирлик қилган. Ўзбекистон ССР Олий Кенгашининг депутати, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси бошқаруви ва президиуми аъзоси бўлган.

Раҳим романларида уруш йиллари қаҳрамонлари ва ривожланаётган мамлакат ҳаётини тасвирлаган: «Ихлос» (дастлабки номи «Ҳаёт сарчашмаси», 1953), «Тинимсиз шаҳар» (1968, 1966-йилги Тошкент зилзиласи оқибатларини бартараф этиш ҳақида), «Фидойилар» (1972), «Генерал Равшанов» (1985). «Ҳилола», «Оловкор» қиссалари, «Жоним фидо» ва «Чақмоқ» песалари ҳамда «Фарҳоднинг жасорати» филми ссенарийси ҳам унга тегишли. «Оқибат» романи учун 1983-йилда Ҳамза номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофотини олган; 1976-йилда унга Ўзбекистон ССР халқ ёзувчиси, 1966-йилда эса Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган санъат арбоби унвони берилган.

Мустақиллик йилларида яна «Қурбонингман» (1996) ва «Ҳаётни асранг, одамлар» (1997) тўпламларини нашр эттирган; «Дўстлик» (1996) ва «Эл-юрт ҳурмати» (1998) орденлари билан тақдирланган. 2001-йилда «Офарин» Давлат мукофоти берилган. Иброҳим Раҳим 2001-йил 22-ноябрда Тошкентда вафот этган ва Чиғатой қабристонига дафн қилинган.